स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS 
अग्लो पहाडको काखमा, पुरानो थाङ्नाले बेरिएको गोठ। निलो त्रिपाल र बाँसको चोयाले छाएको छानो। गोठको छेउमा भोटे कुकुरहरू र वरिपरि हजारौँ भेडाका बथान। यही दृश्यमा भेटिन्छन्, बागलुङको निसीखोला गाउँपालिका–६ का ६४ वर्षीय टेकध्वज घतान। पसिनाले भिजेका कपडा, मैलिएको टोपी र चाउरिएको अनुहारमा उनको बुढ्यौली झल्किन्छ, तर जोस र मेहनत अझै उस्तै छ।
गत जेठको अन्तिम साता झन्डै २०० भेडासहित टीकाधारा पुगेका घतानको दैनिकी बिहान भेडा दुहुने र दिउँसो घाँस काट्नमै बित्छ। उनीसँगै रुकुमका सत्यराम विश्वकर्मा, रोल्पाका तीर्थबहादुर घर्तीलगायत सात जनाको समूह एउटै गोठमा बस्छ। उनीहरूको पाँच हजार भेडाले टीकाधाराको खर्कलाई ढाकेका छन्। पालैपालो घाँस काट्ने र भेडा चराउने यो समूहले ४,२०० मिटर उचाइमा कठिन जीवन बिताइरहेको छ। टेकध्वजले भेडापालन सुरु गरेको ५० वर्षभन्दा बढी भयो। सानैदेखि गोठमा बसेका उनले यो पेसालाई जीवनको आधार बनाए।
“बाउ बाजेले यही गरे, हामीले पनि यही पेसा अँगाल्यौँ। परिवार यहीबाट चलेको छ,” घतानले भने। तर, पाँच दशकको मेहनतमा उनले सरकारी अनुदान पाएका छैनन्। “जाडोमा न्यानो ज्याकेट, गतिलो त्रिपाल दिए पनि हुन्थ्यो। कर्मचारीहरू आएर नाम टिप्छन्, तर सहयोग केही आउँदैन,” उनले गुनासो पोखे। हिउँदमा बेँसी र बर्खामा लेक उक्लिनुपर्ने बाध्यताले उनको जीवनलाई थप कठिन बनाएको छ। टीकाधाराको बुकीपाटन क्षेत्रमा बागलुङ, रोल्पा, रुकुम, म्याग्दी र डोल्पाका गोठालाहरू भेडा लिएर आएका छन्। चिसो मौसममा बाक्लो कपडा लगाएर बस्नुपर्ने यहाँको जीवन सहज छैन।
रुकुमपूर्वकमा सत्यराम विश्वकर्माको कथा पनि उस्तै छ। “मेरा तीन सय भेडा छन्। गाउँमा यति धेरै भेडा पाल्न सकिँदैन। बर्खामा तीन–चार ठाउँमा गोठ सार्नुपर्छ,” उनले भने। गोठ निर्माणका लागि त्रिपाल र राति उज्यालोका लागि सोलार बत्ती पाए ठुलो राहत हुने उनको भनाइ छ। “हाम्रो पुस्ताले पनि यही पेसा गर्यो, अब हामीले पनि यही समात्यौँ,” विश्वकर्माले थपे।
बुकीपाटनमा गोठालाहरूको चहलपहल छ। तर, पछिल्लो समय आन्तरिक पर्यटकको भीडले उनीहरूलाई हैरानी थपिएको छ। रोल्पाका गोठाला लेकबहादुर विकले भने, “पर्यटकहरू बथानमा छिरेर नाच्छन्, दौडिन्छन्। भेडा भाग्छन्, हामीलाई स्याहार्न गाह्रो हुन्छ।” पर्यटकको चहलपहलले गोठालाहरूको दैनिकीलाई असर पारेको छ।
बुकीपाटनका भेडी गोठहरू अब असोजमा मात्र बेँसी झर्छन्। यहाँका गोठालाहरूको साझा गुनासो छ– सरकारले सहयोग गर्दैन। गोठ निर्माण, त्रिपाल, सोलार, वा न्यूनतम अनुदानले उनीहरूको जीवन सहज बनाउन सकिन्छ। तर, सरकारी निकायबाट सहयोगको अपेक्षा पूरा भएको छैन। “हाम्रो कथा व्यथा धेरै छ, तर कसले सुन्छ?” घतानले प्रश्न गरे।
यो क्षेत्रमा भेडापालन परम्परागत पेसा हो, जसले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउँछ। तर, गोठालाहरूको मेहनत र योगदानलाई बेवास्ता गरिएको छ। सरकारी नीति र सहयोगले यो पेसालाई दिगो बनाउन सकिन्छ। अन्यथा, नयाँ पुस्ताले यो कठिन पेसा अँगाल्न छोड्न सक्छ, जसले सांस्कृतिक र आर्थिक रूपमा ठुलो क्षति पुग्नेछ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- धवलागिरि हिमाल आरोहणको ६६ वर्ष पूरा
- न्यूयोर्कमा नेपाली पहिचान झल्काउने ‘नेपाल डे परेड’को तयारी
- संसद्का दुवै सदनमा आज सरकारको नीति तथा कार्यक्रममाथि छलफल सुरु हुँदै
- राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डद्वारा ग्रेडवृद्धि परीक्षाको तालिका सार्वजनिक
- गुजरातद्वारा हैदराबाद ८२ रनको विशाल अन्तरले पराजित
- आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर
- सरकारको आव २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम : के के छ? (पूर्णपाठ)
- तरकारी खेतीले बदलिएको थारु महिलाको जीवनशैली
- रोमाञ्चक भिडन्त: दिल्ली क्यापिटल्सद्वारा पन्जाब किङ्स ३ विकेटले पराजित
- वन्यजन्तु जोगाउन सडक विभागसँग ओभरपास निर्माणको सुझाव
