स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS 
कैलालीको कैलारी गाउँपालिका–२, कुकुरभुक्कामा अवस्थित गुर्गी सिँचाइ आयोजना, जुन झन्डै ५६ वर्षअघि (वि.सं. २०२६) स्थानीय जमिनदार रामदिन महतो, छिमानन्द र देशराज महतोले आफ्ना रैतीमार्फत निर्माण गरेका थिए, हाल अलपत्र अवस्थामा छ। आर्थिक वर्ष २०६२/६३ मा पक्की बाँध निर्माण गरिएको थियो, तर २०६४ सालको बाढीले बाँध भत्काएपछि यो आयोजना दुई दशकदेखि पुनर्निर्माण हुन सकेको छैन।
स्थानीय दयाराम चौधरीले नहरको पानी उपयोग गर्न नपाएका कारण किसानहरू वर्षौँदेखि समस्यामा रहेको बताए। यो आयोजना जिल्लाकै नमुना मानिन्थ्यो, जसले ६,००० भन्दा बढी किसानलाई सेवा पुर्याउँदै १,४०० हेक्टरभन्दा बढी जमिनमा सिँचाइ सुविधा प्रदान गर्थ्यो।
सुदूरपश्चिम प्रदेशको भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयअन्तर्गतको जलस्रोत तथा सिँचाइ डिभिजन कार्यालय धनगढीका अनुसार, पानीको स्रोत सुनिश्चित नहुँदा आयोजनाको पुनर्निर्माण अघि बढ्न सकेको छैन। हरेक वर्ष बजेट विनियोजन भए पनि खर्च नहुँदा रकम फ्रिज हुने गरेको छ।
आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले गुर्गी सिँचाइ आयोजनाका लागि रु २० लाख र कैलारी गाउँपालिकाले प्रशासनिक खर्चका लागि रु १.५ लाख विनियोजन गरेको थियो भनेआर्थिक वर्ष २०७९/८० मा आयोजना निर्माणका लागि रु ६ करोड विनियोजन गरिएको थियो, तर खर्च नभएर रकम फ्रिज भएको थियो।
यसै गरी आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा प्रदेश सरकारले रु १२ करोड विनियोजन गरेको थियो, तर यो रकम पनि खर्च नभई फ्रिज भएको थियो। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा रु ५ करोड विनियोजन गरिएको थियो, तर यो रकम पनि खर्च नभएर फ्रिज भएको थियो।
जलस्रोत तथा सिँचाइ डिभिजन कार्यालयका इन्जिनियर टेकराज विनाडीले पानीको स्रोत सुनिश्चित गर्न नयाँ विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन (डिपिआर) आवश्यक रहेको बताए। आव २०८१/८२ मा रु ४४ करोडको लागत अनुमानसहितको प्रतिवेदन आर्थिक मामिला मन्त्रालयमा पेस गरिएको थियो, तर मन्त्रालयले रु ३० करोड मात्र स्वीकृत गरेपछि ठेक्का प्रक्रिया अघि बढ्न सकेन। डिपिआरका लागि बजेट माग गरिएको र बजेट सुनिश्चित भएपछि काम अघि बढ्ने उनले जानकारी दिए।
आयोजना बन्द भएपछि नहरहरू अतिक्रमणमा परेका छन्, जसले कैलारीका वडा नं १, २, ५ र ७ का किसानहरूलाई सिँचाइ अभावमा अकासे पानी र बोरिङको भरमा खेती गर्न बाध्य बनाएको छ। प्रभावित गाउँहरूमा वडा १ का बिसनपुर, लवलपुर, मनाउ, हरिनगर, डम्मरा; वडा ५ का सडकपुर, पबेरा, गोब्रैला, जग्दहवा, मनिकापुर, बैसपुर; र वडा ७ का रतनपुर, सिउपुर, नारायणपुर, वसन्ता, छटकपुर वसन्ता, भुँइयाफाटा, रामपुर समावेश छन्।
सिँचाइ विकास डिभिजन कार्यालयको सर्भेअनुसार, आयोजनाको पुनर्निर्माणमा रु ४४ करोड लागत अनुमान गरिएको छ, जसले १,८०० हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सुविधा पुर्याउनेछ।
एक हप्ताअघि सुदूरपश्चिम प्रदेशसभाको अर्थ, विकास तथा प्राकृतिक स्रोत उपसमितिले आयोजनाको स्थलगत अनुगमन गरी सार्वजनिक सुनुवाइ आयोजना गरेको थियो। तर, ढिलाइप्रति आक्रोशित स्थानीय किसानहरूले सुनुवाइ कार्यक्रम बहिष्कार गरेको प्रदेशसभा सदस्य शिवसिंह वलीले बताए।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- आधुनिकता र वैदेशिक रोजगारीले बढायो सम्बन्धविच्छेद
- पच्चीस सय वर्ष देखिको जीवन्त परम्परा : बनेपाको चण्डेश्वरी महोत्सव
- आईपीएल २०२६: कोलकाताको पहिलो जित र पन्जाबद्वारा लखनउ पराजित
- १९ अर्बको दुधकोशी पाँचौं जलविद्युत् आयोजना स्वीकृत
- आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर
- अध्ययन बिदाको दुरुपयोग : त्रिविलाई दुई अर्ब बढीको क्षति
- जोखिमपूर्ण धौलागिरिमा वसन्तयामको पहिलो सफल आरोहण
- आइपिएल २०२६: हैदराबादद्वारा चेन्नई पराजित, दिल्लीको रोमाञ्चक जित
- मधुवा रोगले आँप उत्पादनमा ठूलो धक्का, बाँकेमा किसान निराश
- आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर
