स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS 
भोजपुरको ऐतिहासिक टक्सार बजार, जुन औद्योगिक, व्यापारिक र सांस्कृतिक पहिचानको प्रतीक हो, अहिले संरक्षणको अभावमा सुनसान बन्दै गएको छ। ‘सानो पाटन’को रूपमा परिचित यो बजार बसाइँसराइका कारण क्रमशः खण्डहरमा परिणत हुँदै छ। दर्जनौँ धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाले सजिएको यो बजारको संरक्षण नहुँदा जीर्ण अवस्थामा पुगेको स्थानीयवासी बताउँछन्।
स्थानीय अम्रिका तामाकारका अनुसार, टक्सार बजार नेपालको गौरवमय इतिहास बोकेको स्थल हो। “यो बजार नेपालकै ऐतिहासिक धरोहर हो,” उनले भने, “तर वर्षैपिच्छे जीर्ण बन्दै गएको छ। यसको संरक्षण नगरे यो सम्पदा हराउने खतरा छ।”
ऐतिहासिक तथ्यअनुसार, विसं १८७२ देखि १८८७ सम्म टक्सारमा डोली पैसा बनाउने कार्य हुन्थ्यो। विसं १८७० मा तत्कालीन नेपाल सरकारले पूर्वी पहाडी क्षेत्रमा खनिज पदार्थको उत्खनन सुरु गरेपछि टक्सारमा अड्डा स्थापना भएको थियो। राणाकालमा यहाँ टकमारी मार्फत एक तोला र दुई तोलाका डोली पैसा बनाइन्थ्यो, जसको पहिलो कालीगढ देवदत्त शाक्य थिए।
टक्सार बजारमा विसं १९९३ मा स्थापित शाक्यमुनि विहार, सरस्वती गुफा, अजिमा थान, महेन्द्र पार्क, राधाकृष्ण मन्दिर, गणेश मन्दिर, भीमसेन थान र तीन धारा जस्ता धार्मिक स्थलहरू छन्। यी सम्पदाहरू पर्यटकीय आकर्षणको केन्द्र भए पनि बस्ती घट्दै जाँदा यिनीहरू ओझेलमा परेका छन्। स्थानीय राजकुमार श्रेष्ठ भन्छन्, “टक्सारका यी धार्मिक स्थलहरू पर्यटकहरूको लागि ठुलो आकर्षण हुन्, तर बजारको जीर्ण अवस्थाले यिनलाई संरक्षण गर्न नसकिएको छ।”
विसं २०१३ मा तत्कालीन राजा महेन्द्र शाहले टक्सारलाई औद्योगिक क्षेत्रको रूपमा घोषणा गरेका थिए। त्यति बेला यहाँ २०० देखि ३०० परिवारको बसोबास थियो। तर, अहिले बसाइँसराइका कारण बस्ती घट्दै गएको छ। स्थानीयहरूका अनुसार, टक्सारको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक पहिचान जोगाउन संरक्षणका साथै नयाँ बस्ती विस्तारको अवधारणा आवश्यक छ।
“टक्सार बजारको संरक्षण नहुँदा हाम्रो इतिहास र संस्कृति मेटिँदै छ,” अम्रिका तामाकारले थपे। “यसलाई जोगाउन सरकार र समुदायको संयुक्त प्रयास जरुरी छ।”
टक्सार बजारको संरक्षणका लागि स्थानीय समुदायले सरकारी निकायसँग सहकार्यको अपेक्षा गरेका छन्। पर्यटकीय सम्भावना बोकेको यो बजारलाई पुनर्जनन दिन नयाँ बस्ती विस्तार, धार्मिक स्थलहरूको मर्मत र पर्यटन प्रवर्द्धनका कार्यक्रमहरू आवश्यक छन्। स्थानीयवासीले बजारको ऐतिहासिक महत्त्वलाई जीवन्त राख्न सामुदायिक पहल र सरकारी सहयोगको माग गरेका छन्।
यो बजारले भोजपुरको मात्र नभई नेपालकै सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पहिचानलाई प्रतिनिधित्व गर्छ। यदि समयमै संरक्षणको पहल नभएमा, यो ऐतिहासिक धरोहर सधैँका लागि हराउने खतरा छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- मावि सञ्चालन नभए सयौँ विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा: राज्यको ध्यान कहिले जाने?
- पुल नहुँदा अस्थायी डाइभर्सनकै भर: बाढी आउनासाथ ठप्प हुन्छ पाँचथरको यातायात
- चरा संरक्षणमार्फत पर्यावरणीय सन्तुलन र पर्यटन विकासको बहस
- जर्मन सरकारको अनुदानमा धुलिखेल खानेपानीको पुन:निर्माण
- आजको लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर
- आजको मौसम:चट्याङसहित मध्यम वर्षाको सम्भावना
- श्रमदानबाट ठडियो धरानमा ज्येष्ठ नागरिक उद्यान
- नेपालगन्ज भन्सार: दस महिनामा ६८.२ प्रतिशत मात्र राजस्व संकलन
- समुद्री स्रोतको दिगो संरक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय दिवस
- आज विश्व वातावरण दिवस
