एजेन्सी 
अस्ट्रेलियाले विश्वको पहिलो राष्ट्रिय स्तरको सोसल मिडिया प्रतिबन्ध लागू गर्दैछ, जसअन्तर्गत १६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिका र किशोरहरूलाई प्रमुख सोसल मिडिया प्लेटफर्महरूमा खाता खोल्न वा प्रयोग गर्न निषेध गरिएको छ। यो ऐन आज डिसेम्बर १०, २०२५ बाट पूर्ण रूपमा लागू भएको छ, जसले करोडौँ बालबालिकाको अनलाइन जीवनमा ठुलो परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। यो कदमले अस्ट्रेलियालाई डिजिटल सुरक्षाको वैश्विक नेतृत्वकर्ताको रूपमा स्थापित गरेको छ, तर यसको प्रभावकारिता र गोपनीयताका जोखिमहरूबारे बहस पनि चर्किएको छ।
यो प्रतिबन्धको पृष्ठभूमि २०२३ मा प्रकाशित सरकारी प्रतिवेदनबाट सुरु भएको हो। पूर्व नेशनल अस्ट्रेलिया बैङ्कका सिइओ एन्ड्र्यू थोर्बर्नको नेतृत्वमा तयार भएको यो प्रतिवेदनले देखायो कि ८ देखि १६ वर्षका ८० प्रतिशतभन्दा बढी बालबालिकाले सोसल मिडिया प्रयोग गर्छन्, र धेरैजसो १०–१२ वर्षको उमेरमै सुरु गर्छन्। ईसेफ्टी कमिसनरको रिपोर्टअनुसार, साइबर बुलिङ, यौन शोषण, आत्महत्या प्रवर्द्धन गर्ने सामग्री र मानसिक स्वास्थ्य जोखिमहरूमा उजागर हुने घटनाहरूमा तीव्र वृद्धि भएको छ। २०२५ को एक सरकारी अध्ययनले १०–१५ वर्षका ९६ प्रतिशत बालबालिकाले सोसल मिडिया प्रयोग गर्ने र ७० प्रतिशतले हिंसात्मक, मिसोजिनिस्टिक वा खानपान विकार प्रवर्द्धन गर्ने सामग्रीमा सामना गर्ने गरेको उल्लेख गरेको छ। यसबाहेक, १० प्रतिशतले ग्रूमिङ-जस्ता व्यवहारको सिकार बनेका छन्, र आधाभन्दा बढीले साइबर बुलिङको अनुभव गरेका छन्। यी तथ्याङ्कहरूले सरकारलाई यो कदम चाल्न बाध्य बनाएको छ।
प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानेसीले यो दिनलाई “परिवारहरूको लागि गर्विलो दिन” को संज्ञा दिँदै भनेका छन्, “हामीले ठुला टेक कम्पनीहरूबाट नियन्त्रण फिर्ता लिएका छौँ। अब प्रविधिले मानिसहरूलाई निर्देशित गर्दैन, बरु मानिसहरूले प्रविधिलाई नियन्त्रण गर्छन्।” उनीले विद्यालयहरूलाई भिडियो सन्देश पठाएर बालबालिकालाई खेलकुद, सङ्गीत वा पुस्तक पढ्ने जस्ता बाहिरी क्रियाकलापतर्फ आकर्षित गर्न आग्रह गरेका छन्। सञ्चार मन्त्री एनिका वेल्सले भनेकी छन्, “यो प्रतिबन्ध पूर्ण नहुन सक्छ, तर यो ठुलो सुधार हो। यसले बालबालिकालाई हानिकारक सामग्रीबाट बचाउँछ।” यो कानुन अनलाइन सेफ्टी ऐनको संशोधन हो, जसलाई २०२४ नोभेम्बरमा संसद्बाट पारित गरिएको थियो र २०२४ डिसेम्बर १० मा राजकीय स्वीकृति प्राप्त भएको थियो।
प्रतिबन्धले कुन प्लेटफर्महरूलाई असर गर्छ? ईसेफ्टी कमिसनरका अनुसार, फेसबुक, इन्स्टाग्राम, थ्रेड्स, टिकटक, स्न्यापच्याट, एक्स (ट्विटर), युट्युब, रेडिट, किक र ट्विच जस्ता १० प्रमुख प्लेटफर्महरू यसको दायरामा छन्। यी प्लेटफर्महरूले दुई वा बढी प्रयोगकर्ताहरूबिच अन्तर्क्रिया, सामग्री पोस्टिङ र सामाजिक सम्पर्कलाई मुख्य उद्देश्य बनाउने भएकाले चयन गरिएका हुन्। यसमा युट्युब किड्स, गुगल क्लासरुम वा व्हाट्सएप जस्ता प्लेटफर्महरू समावेश छैनन्, किनकि तिनीहरूले सोसल इंटर्याक्सनलाई मुख्य बनाउँदैनन्। १६ वर्ष मुनिका प्रयोगकर्ताहरूले अझै पनि खाता बिना सामग्री हेर्न सक्छन्, तर खाता खोल्न वा पोस्ट गर्न पाउँदैनन्। यो प्रतिबन्धले करिब एक मिलियन बालबालिकालाई असर पार्ने अनुमान छ, जसमध्ये ८ देखि १५ वर्षका ८६ प्रतिशतले पहिले नै सोसल मिडिया प्रयोग गर्दै आएका थिए।
कार्यान्वयन कसरी हुन्छ? कम्पनीहरूले उमेर प्रमाणीकरणका लागि बहुविध प्रविधिहरू प्रयोग गर्नुपर्छ, जसमा प्रयोगकर्ताको व्यवहारबाट उमेर अनुमान (एज इनफरेन्स), सेल्फीबाट उमेर मूल्याङ्कन, पहिचान पत्र अपलोड वा बैङ्क खाता लिङ्क जस्ता विधिहरू समावेश छन्। मेटा (फेसबुक र इन्स्टाग्रामको स्वामी) ले डिसेम्बर ४ बाटै ५ लाखभन्दा बढी खाताहरू बन्द गर्न थालेको छ र नयाँ खाता रोक्ने व्यवस्था गरेको छ। टिकटकले २००,००० भन्दा बढी खाताहरू निष्क्रिय बनाएको छ। स्न्यापच्याटले प्रयोगकर्ताहरूलाई ३ वर्षसम्म खाता निष्क्रिय राख्ने वा १६ वर्ष पुग्दा सक्रिय बनाउने विकल्प दिएको छ। एलन मस्कको एक्सले अन्तिममा यसको पालन गर्ने घोषणा गर्दै भनेको छ, “हामीले उमेर आवश्यकता पूरा नगर्ने प्रयोगकर्ताहरूलाई स्वतः हटाउँछौँ।” युट्युबले भने यो कानुनले अभिभावक नियन्त्रण हटाउने र बालबालिकालाई कम सुरक्षित बनाउने चेतावनी दिएको छ। कम्पनीहरूले पालन नगरेमा ४९.५ मिलियन अस्ट्रेलियन डलर (३३ मिलियन अमेरिकी डलर) सम्म जरिवाना तिराउन सकिन्छ। सरकारले यो सूची भविष्यमा विस्तार गर्ने सम्भावना पनि राखेको छ, जसरी नयाँ प्लेटफर्महरू आउँछन् वा बालबालिकाहरू अन्यत्र सर्नेछन्।
तर, यो प्रतिबन्धको कार्यान्वयनमा चुनौतीहरू पनि छन्। टेक विशेषज्ञहरूका अनुसार, टिनएजरहरूले भिभिपीएन प्रयोग गरेर प्रतिबन्ध तोड्न सक्छन्, जसले आइपि ठेगाना लुकाउँछ। फेक आइडी वा सेल्फी च्याङ्ग गरेर पनि उमेर प्रमाणित गर्न सकिन्छ। गार्जियनका अनुसार, प्रतिबन्ध लागू हुनुअघि नै बालबालिकाहरू लेमन एट, कभरस्टार, योपी र रेडनोट जस्ता साना एपहरूमा सरेका छन्। युट्युबका सीईओले यो कानुन “हतारोमा बनाइएको” भन्दै अदालतमा चुनौती दिने सम्भावना व्यक्त गरेका छन्। गोपनीयता विज्ञहरूले उमेर प्रमाणीकरणले व्यक्तिगत डाटा सङ्ग्रह बढाउने र ह्याकिङको जोखिम निम्त्याउने चेतावनी दिएका छन्। इलेक्ट्रोनिक फ्रन्टियर फाउन्डेसनका आरोन म्याकीले भनेका छन्, “यो ठुलो स्तरमा लागू गर्न असम्भव छ, र यसले वयस्कहरूलाई पनि गल्तीले रोक्न सक्छ।”
प्रतिक्रियाहरू मिश्रित छन्। बाल संरक्षण संस्थाहरू जस्तै हेडस्पेस र ओरिजेनले स्वागत गरेका छन्, तर युवा मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। १४ वर्षीय एनी वाङले भनेकी छन्, “यो प्रतिबन्धले क्वीयर वा विशेष रुचिका बालबालिकालाई अलग पार्न सक्छ, जसलाई अनलाइन समुदाय आवश्यक पर्छ।” केही टिनएजरहरूले बिदाइ सन्देश पोस्ट गर्दै “#सीयु व्हेन आइम सिक्सटीन” जस्ता ह्यासट्याग प्रयोग गरेका छन्। अभिभावकहरूबिच पनि विभाजन छ: केहीले यो “लतबाट मुक्ति” को रूपमा हेर्छन् भने अरूले बालबालिकाको सामाजिक सम्पर्क कटाउने चिन्ता गर्छन्। युनिसेफका अनुसार, सोसल मिडियाले पहिचान खोजी र समर्थनमा सहयोग गर्छ, तर हानिकारक प्रयोगले मानसिक स्वास्थ्य बिगार्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा, यो प्रतिबन्धले अन्य देशहरूलाई प्रेरित गरेको छ। डेनमार्कले १५ वर्ष मुनिका लागि प्रतिबन्ध परीक्षण गर्दैछ, मलेसियाले आगामी वर्ष लागू गर्ने योजना छ, र न्युजिल्यान्ड तथा फ्रान्सले अध्ययन सुरु गरेका छन्। अमेरिकाको युटा र अर्कान्सास राज्यहरूमा समान कानुनहरू अदालतले रोकेका छन्, तर युरोपेली आयोग र ग्रीस तथा रोमानियाले रुचि देखाएका छन्। बेलायतको २०२३ को अनलाइन सेफ्टी ऐनले १८ वर्ष मुनिका लागि हानिकारक सामग्री रोक्ने प्रावधान छ, तर पूर्ण प्रतिबन्ध छैन।
समग्रमा, यो प्रतिबन्धले बालबालिकाको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएको छ, तर यसको दीर्घकालीन प्रभावबारे प्रश्नहरू छन्। विशेषज्ञहरूले यसलाई एउटा मात्र कदम ठानेका छन्; यससँगै शिक्षा, अभिभावक जागरण र वैकल्पिक प्लेटफर्महरूको नियमन आवश्यक छ। अस्ट्रेलियाले यो प्रयोगबाट वैश्विक मोडेल स्थापित गर्न सक्छ, तर टेक कम्पनीहरूको विरोध र युवाहरूको अनुकूलनले यसलाई जटिल बनाउन सक्छ। अन्ततः, यो डिजिटल युगमा सन्तुलन खोज्ने प्रयास हो, जसले बालबालिकाको वास्तविक जीवनलाई प्राथमिकता दिन्छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
एजेन्सी का अन्य पोस्टहरु:
- भेनेजुएला कसले चलाउने र अब के हुन्छ?
- अमेरिकाले मदुरोलाई न्यु योर्क ल्यायो : ट्रम्प भन्छन्, ‘अमेरिकाले भेनेजुएला चलाउनेछ’
- अमेरिकाको भेनेजुएलामाथि आक्रमण : मदुरो पक्राउ, विभिन्न देशहरू बाट मिश्रित प्रतिक्रिया
- इरानमा प्रदर्शनकारी मारिए अमेरिका हस्तक्षेप गर्छ : ट्रम्पको चेतावनी
- जापानलाई उछिन्दै भारत बन्यो विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र
- स्विजरल्यान्डको स्की रिसोर्ट बारमा आगलागी: ४० जनाको मृत्यु, ११५ घाइते
- डिजिटल युगले डेनमार्कको हुलाक सेवालाई ऐतिहासिक अन्त्य
- ट्रम्प र नेतन्याहुबिच फ्लोरिडाको मार-ए-लागोमा भेट, मध्यपूर्व मुद्दामा छलफल
- टेक अर्बपतिहरू र युरोपमा बढिरहेको चरम दक्षिणपन्थको सम्बन्ध
- ट्रम्प र जेलेन्स्कीबिच फ्लोरिडामा भेटवार्ता : युक्रेन–रुस शान्ति प्रक्रियामा प्रगति तर केहि मुद्दा बाँकी
