काबुल र कान्दहारमा बमबारी, पाक–अफगान सीमामा भीषण भिडन्त

छिमेकी देशहरू पाकिस्तान र अफगानिस्तानबिचको तनावले शुक्रबार ‘खुला युद्ध’ को रूप लिएको छ। पाकिस्तानले अफगानिस्तानको राजधानी काबुल र प्रमुख सहर कान्दहारसहितका विभिन्न क्षेत्रमा शक्तिशाली हवाई आक्रमण गरेपछि दुई देशबिचको सम्बन्ध इतिहासकै गम्भीर मोडमा पुगेको हो।

घटनाको पृष्ठभूमि

गएको आइतबार पाकिस्तानले अफगान सीमाभित्र लुकेर बसेका भनिएका लडाकुहरूलाई लक्षित गरी हवाई आक्रमण गरेको थियो। उक्त आक्रमणमा १८ जना सर्वसाधारणको मृत्यु भएको दाबी गर्दै तालिबान सरकारले बिहीबार राति पाकिस्तानका सीमा सुरक्षा पोस्टहरूमा ठुलो सैन्य अपरेसन सुरु गरेको थियो। तालिबानको उक्त प्रत्याक्रमणको जवाफमा पाकिस्तानले शुक्रबार बिहानैदेखि ‘अपरेसन गजब-लिल-हक’ सुरु गर्दै अफगानिस्तानका मुख्य सहरहरूमा बम बारी गरेको हो।

पाकिस्तानी रक्षा मन्त्रीको कडा चेतावनी

पाकिस्तानका रक्षा मन्त्री ख्वाजा आसिफले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत आधिकारिक रूपमा युद्धको घोषणा गर्दै लेखेका छन्, “हाम्रो धैर्यताको बाँध फुटेको छ। अब यो हाम्रा र तिम्रा बिचको खुला युद्ध हो।” पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले पनि पाकिस्तानी सशस्त्र बलले कुनै पनि आक्रमणकारीलाई “कुल्चिने” क्षमता राख्ने बताउनुभएको छ।

हताहत र सैन्य दाबीहरू

यस भीषण सैन्य टकराबका बिच दुवै पक्षले एक अर्काको तर्फ ठुलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको दाबी गरेका छन्। अफगानिस्तानको रक्षा मन्त्रालयले आफ्ना फौजले ५५ जना पाकिस्तानी सैनिकलाई मार्नुका साथै १५ वटा सामरिक सैन्य पोस्टहरू कब्जामा लिएको दाबी गरेको छ। साथै, केही पाकिस्तानी सैनिकहरूलाई जीवितै नियन्त्रणमा लिएको समेत उनीहरूको भनाइ छ। अर्कोतर्फ, पाकिस्तानी सूचना मन्त्री अताउल्लाह तरारले पाकिस्तानी सेनाको जवाफी कारबाहीमा कम्तीमा १३३ जना तालिबान लडाकु मारिएको र २०० भन्दा बढी घाइते भएको जानकारी दिनुभएको छ। तालिबान पक्षले ठुलो क्षतिको दाबी गरे तापनि पाकिस्तानले भने आफ्नातर्फ मात्र दुई सैनिकको मृत्यु भएको आधिकारिक पुष्टि गरेको छ।

काबुलमा रहेका प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार शुक्रबार बिहानै कम्तीमा तीन वटा ठुला विस्फोटका आवाज सुनिएका थिए। पाकिस्तानी लडाकु विमानहरूले काबुल, कान्दहार र पक्तिया प्रान्तमा रहेका तालिबानका सैन्य ठेगाना र ब्रिगेड मुख्यालयहरू ध्वस्त पारेको दाबी गरिएको छ।

बढ्दो तनाव र अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता

सन् २०२१ मा तालिबान सत्तामा आएपछि पाकिस्तान र अफगानिस्तानबिचको विवाद लगातार बढ्दै गएको छ। पाकिस्तानले आफ्नो देशमा हुने आतङ्कवादी हमलाहरूमा ‘तेहरिक-ए-तालिबान पाकिस्तान’ को हात रहेको र उनीहरूलाई अफगानिस्तानले संरक्षण दिएको आरोप लगाउँदै आएको छ। तर, काबुलले भने यी आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।

दुई देशबिचको २,६११ किलोमिटर लामो ‘ड्युरान्ड लाइन’ सीमा क्षेत्रमा भइरहेको यो भिडन्तले कतारको मध्यस्थतामा भएको युद्धविरामलाई पूर्ण रूपमा समाप्त गरिदिएको छ। संयुक्त राष्ट्र सङ्घले दुवै पक्षलाई संयम अपनाउन र सर्वसाधारणको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेको छ।

हाल तोरखाम लगायतका प्रमुख सीमा नाकाहरू बन्द गरिएका छन् भने सीमावर्ती क्षेत्रका सर्वसाधारणहरू ज्यान जोगाउन सुरक्षित स्थानतर्फ पलायन भइरहेका छन्। यो सैन्य टकराबले दक्षिण एसियाली क्षेत्रको सुरक्षा अवस्थालाई थप जोखिममा पारेको विज्ञहरूको विश्लेषण छ।