इरानी सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्यु

इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीको ८६ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। इरानको राजधानी तेहरासहित विभिन्न सहरहरूमा इजरायल र संयुक्त राज्य अमेरिकाले गरेको संयुक्त सैन्य हमलाको केही समयपछि खामेनीको मृत्यु भएको आधिकारिक पुष्टि भएको छ। विगत तीन दशकभन्दा लामो समयदेखि इरानमा ‘फलामे शासन’ चलाउँदै आएका खामेनीको अवसानसँगै मध्यपूर्वको राजनीतिले नयाँ र अस्थिर मोड लिएको छ।

शनिबार रातिदेखि नै तेहरानका रणनीतिक क्षेत्रहरूमा ठुला विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका थिए। इजरायली सेनाले इरानभित्रका सैन्य ठेगाना र आणविक केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी ‘सटीक प्रहार’ गरेको घोषणा गरेको थियो। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले पनि उक्त कारबाहीमा आफ्नो संलग्नता रहेको र यो इरानको बढ्दो क्षेत्रीय खतरा र इजरायलमाथिको आक्रमणको जवाफ भएको बताएको छ।अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार खामेनीको मृत्यु हुनुअघि तेहरानस्थित उनको निवास र कमान्ड सेन्टर नजिकै शक्तिशाली विस्फोटहरू भएका थिए। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले सुरुमा स्थितिलाई सामान्य देखाउन खोजे तापनि पछि सर्वोच्च नेताको मृत्युको खबर सार्वजनिक गरेका हुन्। सन् १९८९ देखि सत्ता सम्हालेका खामेनी अमेरिका र इजरायलप्रतिको कडा शत्रुतापूर्ण नीतिका लागि चिनिन्थे।

खामेनीको मृत्युसँगै इरानमा उत्तराधिकारको विषयलाई लिएर अन्योल र तनाव उत्पन्न भएको छ। इरानको संविधान अनुसार अब ‘विशेषज्ञहरूको परिषद्’ ले नयाँ सर्वोच्च नेताको चयन गर्नेछ। तर, सडकमा प्रदर्शनकारीहरूको चहलपहल र सेनाको बढ्दो सक्रियताले देश गृहयुद्ध वा सत्ता पलटतर्फ जान सक्ने आशङ्का उब्जाएको छ।यसैबिच अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले खामेनीको कट्टरपन्थी शासनको अन्त्यले विश्व राजनीतिमा पार्ने प्रभावबारे विश्लेषण सुरु गरेका छन्। इजरायली प्रधानमन्त्रीले यसलाई ‘न्यायको जित’ भनेका छन् भने अमेरिकी राष्ट्रपतिले इरानी जनताको स्वतन्त्रताका लागि यो एउटा अवसर हुनसक्ने टिप्पणी गरेका छन्।

हाल तेहरानका सडकहरूमा सुरक्षाकर्मीको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ भने इन्टरनेट सेवामा आंशिक प्रतिबन्ध लगाइएको छ। इरानको भविष्य अब कुन दिशामा जान्छ भन्ने कुरा आगामी केही दिनको घटनाक्रमले तय गर्नेछ। यो घटनाले विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा वृद्धि हुनुका साथै विश्वव्यापी सुरक्षा चिन्ता समेत बढाएको छ।