जोनाथन ल्यू 
कुनै पनि पत्रकार जसको नाकले अलि भिन्न र अनौठो विषयवस्तु सुँघ्ने क्षमता राख्छ, मेरो चासो पनि यसै हप्ता ९५ डलरको बस यात्राको घोषणाले तिखो रूपमा जगाएको छ। दक्षिण बोस्टनबाट फक्सबरोका लागि आधा घण्टाको यात्रामा ७० पाउण्ड (९५ डलर) को भाडालाई कुन चाहिँ भव्य सुविधाहरूले उचित ठहर्याउन सक्छन् होला? के सिटमै मालिस पाइने हो? के त्यहाँ पुल डेक छ? के पाँच-कोर्सको भोजनको अनुभव पाइने हो? वा बसको बिचको गल्लीमा सेलिना डियोनको छोटो तर मार्मिक साङ्गीतिक प्रस्तुति हुने हो? कम्तीमा पनि, मेरो पेसागत धर्मका कारण यो पत्ता लगाउनु मेरो कर्तव्य थियो।
तर अफसोस, नजिकबाट अनुसन्धान गर्दा यस गर्मीयामको विश्वकपका लागि सुरु गरिएको ‘बोस्टन स्टेडियम एक्सप्रेस’ पूर्ण रूपमा एक साधारण बसमा गरिने साधारण यात्रा मात्र देखिन्छ, जसमा साधारण सिटहरू छन्। तपाईँको फिर्ता नहुने टिकट—जसमा बालबालिकालाई कुनै छुट छैन—यसले तपाईँलाई रङ्गशालाबाट १५ मिनेटको पैदल दूरीमा छाडिदिने र खेलपछि सोही ठाउँबाट उठाउने सुविधा मात्र दिन्छ। संक्षेपमा भन्नुपर्दा, बोस्टन आयोजक समितिले ७० पाउण्ड शुल्क लिनुको पछाडि यो बाहेक अरू कुनै तर्क छैन कि—उनीहरूले लिन सक्छन्, विश्वकप जीवनमा एक पटक मात्र आउँछ, र यदि तपाईँ तिर्न चाहनुहुन्न भने, तपाईँको सट्टामा अरू कुनै मूर्खले त्यो पैसा तिर्नेछ।
जे भए पनि, यदि तपाईँसँग स्कटल्यान्ड विरुद्ध मोरक्को वा इङ्गल्यान्ड विरुद्ध घानाको बहुमूल्य टिकट छ भने, तपाईँ त्यहाँ कसरी पुग्नुहुन्छ त? एउटा पार्किङ स्थलको शुल्क १२९ पाउण्ड छ, जुन क्वार्टरफाइनलसम्म पुग्दा १९९ पाउण्ड पुग्छ। ट्याक्सीको भाडा सम्भवतः त्योभन्दा पनि बढी हुनेछ। यदि तपाईँको कार भएको कुनै साथी छ भने, उसलाई तपाईँलाई रङ्गशालामा छोड्न अनुमति दिइने छैन। र सायद यो सबै कुराले यो ‘बिटुलिएको र दुखी’ प्रतियोगिताको व्यापक सन्दर्भमा खासै अर्थ राख्दैन, जुन गिद्धे पुँजीवाद र अधिनायकवादी अतिचारको एक बीभत्स प्रयोग मात्र हो।
तर कहिलेकाहीँ, साना विवरणहरूले नै ठुलो अर्थ राख्छन्। अहिलेसम्म विश्वकपको मूल्य निर्धारणको कभरेज प्रायः ठुला शीर्षकहरूमा केन्द्रित छ: इङ्गल्यान्ड विरुद्ध क्रोएसियाका लागि ५१६ पाउण्ड, इस्ट रदरफोर्डमा हुने फाइनलका लागि ८,३३३ पाउण्ड, जुन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा महँगो फुटबल टिकट मानिएको छ। र ठिकै पनि हो, यी रकमहरू हेडलाइन बन्ने खालका छन्: जीवन नै बदल्ने वा कुनै गेम शोको पुरस्कार जत्तिकै ठुला रकमहरू, जसलाई अस्पष्ट र लोभी ‘डायनामिक प्राइसिङ’ मोडेलले आकासिएको छ। तैपनि, के आजको समयमा विश्वकपको फाइनल टिकटको वास्तविक मूल्य कति हुनुपर्छ भन्ने कुरामा कसैको स्पष्ट बुझाइ छ र? यसको विपरीत, हामी सबैले बस चढ्ने गरेका छौँ। बसको यात्रा मूल्यको एक सामान्य बुझिने एकाइ हो, त्यसैले यसलाई ‘फिफा प्रिमियम’ को अधीनमा राख्नु विशेष गरी जानाजानी र अपमानजनक महसुस हुन्छ।
दक्षिण बोस्टनबाट फक्सबरो पुग्न मात्र आधा घण्टा लाग्छ, तर इङ्गल्याण्ड र घानाको खेल हेर्न जाने फ्यानहरूले यसका लागि ७० पाउण्ड (करिब १२ हजार नेपाली रुपैयाँ) तिर्नुपर्ने भएको छ।
र यसमा कुनै शङ्का नगर्नुहोस् कि यो वास्तवमै ‘फिफा प्रिमियम’ नै हो, जुन एक यस्तो वित्तीय मोडेलको पहिचान हो जसमा फुटबलको नियामक निकायले सबै वास्तविक नाफा हडप्छ भने आयोजक सहरहरूलाई सबै वास्तविक लागतको भार बोकाउँछ। फिफाले टिकटको सबै राजस्व लिन्छ। फिफाले प्रसारणको सबै राजस्व लिन्छ। फिफाले खेलकुद समबन्धित व्यापारिक सामान र छुटको राजस्व लिन्छ। यहाँसम्म कि फिफाले पार्किङको पैसा पनि लिन्छ। यसैबिच, आयोजकहरूले फ्यान पार्कदेखि सुरक्षा व्यवस्था र रेफ्रीहरूका लागि प्रहरी सुरक्षासम्मका सबै अतिरिक्त पूर्वाधार लागतहरू व्यहोर्नुपर्छ।
यो सारमा एउटा ‘मब-शैली’ को असुली हो, जसले स्थानीय सरकारहरूलाई उनीहरूको ठुलो लगानी असुल गर्न अझ रचनात्मक (वा बाध्यकारी) उपायहरू खोज्न बाध्य पार्छ। र बोस्टन यहाँ एक्लो छैन। न्यु योर्क टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार, न्यु जर्सी ट्रान्जिटले पेन स्टेसनबाट मेटलाइफ स्टेडियमसम्मको ट्रेन शटलका लागि १०० डलर (£७४) भन्दा बढी शुल्क लिने योजना बनाइरहेको छ, जहाँ इङ्गल्यान्डले आफ्नो अन्तिम समूह खेल खेल्नेछ। त्यसपछि दोस्रो बजार छ, जहाँ अङ्कित मूल्यमा बेचिएका टिकटहरू ठुलो नाफामा बेचिन्छन्, जसमा फिफाले दुवै तर्फबाट १५% हिस्सा लिन्छ। वास्तवमा जियानी इन्फान्टिनो यस वर्ष डाभोसमा भएको विश्व आर्थिक मञ्चमा यसबारे निकै उत्साहित देखिन्थे। उनले भनेका थिए, “यो अविश्वसनीय छ, किनभने यसले वास्तवमै विश्वकपको प्रभाव कस्तो छ भन्ने देखाउँछ।”
नतिजा स्वरूप, यो आधुनिक समयको एक अद्वितीय विश्वकप हो: जसले अन्ततः पैसा तिर्ने सर्वसाधारणप्रति आफ्नो घृणा, आफ्नो एकाधिकार सम्पत्तिको अन्तिम थोपासम्म निचोर्ने लक्ष्य र दर्शकको अनुभवलाई सकेसम्म आनन्दहीन र शोषणपूर्ण बनाउने उद्देश्य लुकाउँदैन। यो चार वटा प्रतिस्पर्धी देशहरू (कोट डि आइभोरी, हाइटी, इरान र सेनेगल) माथि लगाइएको यात्रा प्रतिबन्ध, जानाजानी शत्रुतापूर्ण प्रवेश प्रक्रिया, र आयोजक सहरहरूमा अध्यागमन र भन्सार प्रवर्तन (ICE) को छापा मार्ने अझै कायमै रहेको धम्कीमा पनि देख्न सकिन्छ। यदि रुस २०१८ र कतार २०२२ मूलतः खेलकुदको माध्यमबाट छवि सुधार्ने भव्य अभ्यास र अनुनयका सुन्दर कार्यहरू थिए भने, अमेरिका २०२६ यस्तो विश्वकप हो जसले तपाईँलाई सक्रिय रूपमा घृणा गर्छ, जसले आफ्नो उत्तर-पुँजीवादी हृदयको अन्धकारलाई गर्वको चिन्हका रूपमा प्रदर्शन गर्छ।
र स्पष्ट भन्नुपर्दा, तपाईँ यसमा के गर्न सक्नुहुन्छ? नहेर्ने? चासो नदिने? बहिष्कार गर्ने? हालैका महिनाहरूमा यस देशका फुटबल फ्यानहरूले फुटबल एसोसिएसनलाई सत्ताको गल्लीमा आफ्नो सामान्य प्रभाव प्रयोग गर्न दबाब दिन आह्वान गरेका छन्… तर उनीहरूले के गर्ने भन्ने कुरा स्पष्ट छैन। ३० पाउन्डको टिकटका लागि वकालत गर्ने? फिफालाई यसको सम्पूर्ण कोष मोडेल परिवर्तन गर्न मनाउने? इन्फान्टिनो र डोनाल्ड ट्रम्पको संयुक्त शक्ति डेबी हेविटको दबाबमा झुक्नेछन् भन्ने आशा गर्ने?
सायद यो सबै कुरा विश्वकपको अद्वितीय सांस्कृतिक स्थितिका कारण विशेष रूपमा पीडादायी महसुस हुन्छ: एक यस्तो कार्यक्रम जुन सिद्धान्ततः हामी सबैको हुनुपर्ने हो। वास्तवमा, सायद यस प्रतियोगिताको वास्तविक विरासत—र फुटबलभन्दा धेरै परसम्म जाने प्रभाव—शक्तिशालीहरूले शक्तिहीनहरूलाई कुन हदसम्म तिरस्कार गर्छन् भन्ने कुराको पर्दाफास गर्नु हुनेछ। धेरै वर्षदेखि धेरै फ्यानहरूले यो भ्रम पालिरहेका थिए कि लगानी र वृद्धि एक खुद लाभ हो: खेलले अनियन्त्रित पुँजीवादको फल भोग्न सक्छ र अझै पनि आफ्नो आधारभूत सार र भावनात्मक सम्बन्ध कायम राख्न सक्छ।
खैर, हामी यहाँ छौं: ४८ टोलीसम्म फैलिएको विश्वकप, जुन धेरै युद्धहरूभन्दा लामो समयसम्म चल्नेछ, जसमा धेरैजसो उत्कृष्ट खेलाडीहरू थाकिसकेका हुनेछन्, जसलाई ती फ्यानहरूले हेर्नेछन् जसलाई उनीहरूले भुक्तान गर्न सक्ने अन्तिम पैसासम्म निचोरिएको छ, ७० पाउन्डको बसमा ओसारपसार गरिएको छ, लामो लाइनको अपमान सहनु परेको छ र अमेरिकी भन्सारलाई आफ्नो सोशल मिडियाको इतिहास देखाउन बाध्य पारिएको छ। र सायद, एक अनौठो तरिकामा, हामी कृतज्ञ हुनुपर्छ। फिफाका असल पुरुष र महिलाहरूले आफ्नो निर्लज्ज लोभ र लुकाउन नसकिएको तिरस्कारमार्फत कम्तीमा पनि ढोँग छोडेका छन्, र उनीहरूले हाम्रो बारेमा वास्तवमा के सोच्छन् भन्ने कुरा देखाइदिएका छन्।
श्रोत:द गार्जियन
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
