युरोपमा ऐतिहासिक हिटवेभ: मे महिनामै तापक्रमले तोड्यो रेकर्ड

युरोपेली देशहरूमा यस वर्ष वसन्त ऋतुको अन्त्यमै अत्यधिक र असामान्य गर्मी बढेपछि विभिन्न देशका सरकारहरूले ‘हिट वार्निङ’ (गर्मीको चेतावनी) जारी गरेका छन्। बिहीबार र शुक्रबार सार्वजनिक भएका विभिन्न सञ्चारमाध्यम तथा मौसमसम्बन्धी प्रतिवेदनहरूका अनुसार पश्चिमी तथा मध्य युरोपमा मे महिनाको ऐतिहासिक तापक्रमको रेकर्ड तोडिएको छ।

सामान्यतया जुन र जुलाई महिनामा देखिने यस्तो चरम गर्मी यस पटक मे महिनाको अन्तिम सातामै देखिएपछि जलवायु वैज्ञानिकहरूले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको भूउपग्रहबाट लिइएका तस्बिरहरू र स्थानीय मौसम विभागका अनुसार युरोपमा यस वर्षको मे महिनामा पुराना सबै रेकर्डहरू ठुलो अन्तरले भत्किएका छन्। यस चरम गर्मीका कारण पोर्चुगलको मोरा लगायतका केही क्षेत्रमा तापक्रम ४०.३ डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको छ भने स्पेनमा पनि पारो ३८ देखि ४० डिग्रीको आसपास रेकर्ड गरिएको छ। यता संयुक्त अधिराज्यको लन्डनस्थित क्यु गार्डेन्समा तापक्रम ३५.१ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ, जुन बेलायतको इतिहासमा मे महिनामा रेकर्ड गरिएको अहिलेसम्मकै उच्च तापक्रम हो र यसले अघिल्लो रेकर्डलाई झन्डै २ डिग्रीले उछिनेको छ। यसै गरी फ्रान्समा तापक्रम ३६ डिग्री पुग्दा आयरल्यान्डमा पनि मे महिनाको सर्वकालीन रेकर्ड तोडिँदै तापक्रम ३१ डिग्री सेल्सियस भन्दा माथि पुगेको छ भने हंगेरीको बुडापेस्टमा ३२.२ डिग्री र जर्मनीमा समेत अत्यधिक गर्मी महसुस गरिएको छ।

यो चरम गर्मी यत्तिकै आएको होइन। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको समर्थनमा ‘कोपरनिकस क्लाइमेट चेन्ज सर्भिस’ र विश्व मौसम सङ्गठनले हालै सार्वजनिक गरेको ‘युरोपेली जलवायु अवस्था प्रतिवेदन’ अनुसार युरोप विश्वकै सबैभन्दा तीव्र गतिमा तातिरहेको महाद्वीप हो।

प्रतिवेदनका अनुसार युरोप विश्वको औसत वृद्धिदर भन्दा दुई गुणा बढी गतिमा तातिरहेको छ। सन् १९८० को दशकयता यहाँको तापमान वृद्धिदर अनियन्त्रित रूपमा बढिरहेको छ, जसका कारण हिमनदीहरू पग्लिने, खडेरी पर्ने र विनाशकारी डढेलो लाग्ने क्रम तीव्र भएको छ।

अचानक बढेको यो गर्मीका कारण जनजीवन नराम्ररी प्रभावित भएको छ। बेलायत र फ्रान्समा गर्मीका कारण पोखरी र नदीहरूमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेर कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भइसकेको सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। लन्डनका भूमिगत रेल (अन्डरग्राउन्ड ट्रेन्स) भित्रको तापक्रम ३४ डिग्रीभन्दा माथि पुगेका कारण रेल सेवामा समेत अवरोध आएको छ।

इम्पेरियल कलेज लन्डनका विशेषज्ञ ग्यारिफालोस कोन्स्टान्टिनौडिसका अनुसार, “यो वसन्तकालीन हिट वेभ केवल असजिलो मात्र होइन, बरु कुलर वा अनुकूल वातावरणको पहुँच नभएका जोखिमपूर्ण समूहका लागि घातक सिद्ध भइरहेको छ। हाम्रो शरीरले यो प्रारम्भिक गर्मीसँग अनुकूलन हुने समय नै पाएको छैन।”

वैज्ञानिकहरूका अनुसार हरितगृह ग्याँसको उत्सर्जन र मानव-सिर्जित जलवायु परिवर्तनका कारण यस्ता घातक हिट वेभ आउने सम्भावना पहिलेको तुलनामा तीन गुणाले बढेको छ। युरोपेली सरकारहरूले आफ्ना नागरिकहरूलाई दिउँसोको समयमा घरबाहिर ननिस्कन, प्रशस्त पानी पिउन र शीतल स्थानमा बस्न आग्रह गरेका छन्।