भेनेजुएलामा विनाशकारी भूकम्प: मृतकको सङ्ख्या २,२०० नाघ्यो, सरकारी सुस्तताले सङ्कट थप चर्कियो

भेनेजुएलामा गत जुन २४ मा गएको शक्तिशाली ‘ट्विन’ (एकपछि अर्को) भूकम्पका कारण अहिलेसम्म कम्तीमा २,२९५ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ११ हजारभन्दा बढी घाइते भएका छन्। उत्तर-मध्य भेनेजुएलालाई केन्द्रबिन्दु बनाएर गएका ७.२ र ७.५ म्याग्निच्युडका यी दुई भूकम्पले राजधानी काराकास र ला गुएरा राज्यमा ठुलो विनाश निम्त्याएको छ। ७०० भन्दा बढी पराकम्पहरू रेकर्ड भइसकेको यस विपद्‌मा अझै पनि हजारौँ मानिसहरू बेपत्ता छन्, जसका कारण मृतकको सङ्ख्या १०, हजार पुग्न सक्ने संयुक्त राष्ट्रसङ्घले अनुमान गरेको छ।

आठ दिनपछि जीवितै उद्धार: एउटा ‘चमत्कार’

भूकम्पको एक साताभन्दा बढी समय बितिसक्दा भग्नावशेषबाट जीवितै उद्धार पाउने आशा क्षीण हुँदै गएका बेला बिहीबार क्याटिया ला मार क्षेत्रमा एउटा चमत्कारिक दृश्य देखियो। ४३ वर्षीय सुरक्षा गार्ड हेर्नान अलबर्टो गिल फ्लोरेसलाई भग्नावशेषमा पुरिएको आठ दिन (१०० घण्टाभन्दा बढी) पछि जीवितै उद्धार गरिएको छ।

१० वटा देशका उद्धारकर्मीहरूको अथक प्रयासपछि उनलाई सात तले भत्किएको व्यापारिक भवनको भग्नावशेष भित्रको सानो खाली ठाउँबाट निकालिएको हो। उद्धार टोलीले प्वालबाट उनलाई अक्सिजन र पानी पुर्‍याएर बचाउन सफल भएका थिए। उनलाई स्ट्रेचरमा बाहिर निकालिँदा त्यहाँ उपस्थित हजारौँ सर्वसाधारणले ताली बजाएर खुसीयाली मनाएका थिए। यद्यपि, यस्ता सुखद घटनाहरू निकै विरलै मात्र भइरहेका छन् र अहिले उद्धार कार्य बिस्तारै शव निकाल्ने प्रक्रियामा परिणत हुँदै गएको छ।

सरकारी अकर्मण्यताले विपद् थप बल्झायो: विज्ञहरूको आरोप

यो भयानक सङ्कटको घडीमा भेनेजुएलाको अन्तरिम सरकार (जसको नेतृत्व डेल्सी रोड्रिगेजले गरिरहेकी छिन्) को फितलो र सुस्त प्रतिक्रियालाई लिएर व्यापक आलोचना सुरु भएको छ। राजनीतिक विश्लेषक र अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूका अनुसार सरकारको ‘अक्षम’ र ‘अव्यवस्थित’ उद्धार रणनीतिले भूकम्पको क्षतिलाई झनै भयावह बनाएको छ।

वासिङ्टन अफिस अन ल्याटिन अमेरिकाका विज्ञहरूले भनेका छन्: “जुनसुकै देशमा पनि विपद् पर्दा सरकार पहिलो उद्धारकर्ता हुनुपर्ने हो। तर भेनेजुएलाको हकमा सरकार सबैभन्दा अन्तिममा मात्र पुग्ने संरचना साबित भयो।”

भूकम्प प्रभावित धेरै क्षेत्रमा सरकारी उद्धार टोली तीन दिनसम्म पनि पुग्न सकेका थिएनन्। इन्धनको अभावका कारण दमकलहरू चल्न सकेनन् भने नागरिक सुरक्षाकर्मीहरूले मोबाइलको टर्च बालेर भग्नावशेष खोतल्नु परेको थियो। यसबाहेक, सरकारले सबैभन्दा बढी प्रभावित ला गुएरा क्षेत्रमा राहत र उद्धारका लागि जाने स्वयंसेवकहरूलाई ‘दर्ता प्रक्रिया’ को नाममा अवरोध सिर्जना गरेपछि सर्वसाधारणमा आक्रोश झनै बढेको छ। विज्ञहरूका अनुसार वर्षौँदेखिको राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक सङ्कट र पूर्वाधारमा लगानीको कमीले गर्दा सरकार यति ठुलो विपद् सामना गर्न पूर्णतः असफल देखिएको हो।

स्वास्थ्य सङ्कट र महामारीको उच्च जोखिम

अहिले भूकम्प प्रभावित क्षेत्रहरूमा भत्किएका भवनहरूबाट आउने धुवाँ र सड्दै गएका शवहरूको दुर्गन्ध फैलिन थालेको छ। चिकित्सा विज्ञहरूले अबका दिनमा भेनेजुएलाले अर्को ठुलो स्वास्थ्य सङ्कटको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।

भूकम्प अघि नै सङ्कटग्रस्त रहेको यहाँको स्वास्थ्य प्रणाली अहिले पूर्ण रूपमा थला परेको छ। अस्पतालहरूमा औषधि, शल्यक्रियाका लागि आवश्यक सामग्री र गज (पट्टी) सम्म उपलब्ध छैनन्। लाखौँ विस्थापित नागरिकहरू खुला आकाशमुनि वा खचाखच भरिएका अस्थायी शिविरहरूमा बस्न बाध्य छन्, जहाँ सफा खानेपानी र सरसफाइको चरम अभाव छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घका स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार यस्तो दयनीय अवस्थाले गर्दा हैजा जस्ता पानीजन्य रोगहरू, खोपबाट रोक्न सकिने सङ्क्रामक रोगहरू र लामखुट्टेबाट सर्ने महामारी द्रुत गतिमा फैलने उच्च जोखिम बढेको छ।