जेनेभामा ‘एआई फर गुड ग्लोबल कमिसन’ गठन, विश्वभरिका ४० भन्दा बढी नेता आबद्ध

विश्वव्यापी रूपमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको जिम्मेवार प्रयोग, पहुँच विस्तार र वास्तविक चुनौतीहरूको समाधान पहिल्याउने उद्देश्यका साथ उच्च-स्तरीय ‘एआई फर गुड ग्लोबल कमिसन’ को स्थापना भएको छ।

रुवान्डाका राष्ट्रपति पल कागामे, सेल्सफोर्सका अध्यक्ष एवं सीईओ मार्क बेनियोफ र अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार सङ्घका महासचिव डोरिन बोगडान-मार्टिनले संयुक्त रूपमा यस आयोगको स्थापनाको घोषणा गरेका हुन्।

नयाँ गठित यस आयोगमा राष्ट्र तथा सरकार प्रमुखहरू, विश्वप्रसिद्ध उद्योगका सीईओ एवं शीर्ष कार्यकारीहरू, र संयुक्त राष्ट्र सङ्घका विभिन्न एजेन्सीका प्रमुखहरू सहित ४० भन्दा बढी संस्थापक सदस्यहरू आबद्ध रहेका छन्। यो आयोग दिगो विकासका लागि बहु-सरोकारवाला आईटीयू/युनेस्को ब्रोडब्यान्ड कमिसनको जगमा निर्माण भएको हो।

प्रविधिको तीव्र विकाससँगै डिजिटल खाडललाई कम गर्नु र एआईले असमानता बढाउने नभई विश्वव्यापी चुनौतीहरू समाधान गर्ने माध्यम बनोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु यसको मुख्य प्राथमिकता रहनेछ। हाल विश्वमा करिब २.२ अर्ब मानिसहरू इन्टरनेटको पहुँचभन्दा बाहिर रहेको अवस्थामा यो आयोगले विकासोन्मुख देशहरूको सहभागिता सुनिश्चित गर्दै विभिन्न क्षेत्र र सीमापार जिम्मेवार एआई समाधानहरू तयार गर्न मद्दत गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

आयोगको नेतृत्व र पदाधिकारीहरू यस प्रकार रहेका छन्:

• सह-अध्यक्ष: पल कागामे (राष्ट्रपति, रुवान्डा)
• सह-अध्यक्ष: मार्क बेनियोफ (अध्यक्ष एवं सीईओ, सेल्सफोर्स)
• उपाध्यक्ष: डोरिन बोगडान-मार्टिन (महासचिव, आईटीयू)

घोषणाका क्रममा आयोगका सह-अध्यक्ष एवं रुवान्डाका राष्ट्रपति पल कागामेले भने— “एआई मानव कल्याणको लागि एक शक्ति हुनुपर्दछ, र यसलाई सोही अनुसार प्रयोग गर्ने हाम्रो जिम्मेवारी हो। असमानता कम गर्न र हाम्रा धेरै भन्दा धेरै नागरिकहरूलाई एआईले प्रदान गर्न सक्ने फाइदाहरूबाट लाभान्वित गराउन हामीले मिलेर काम गर्नुपर्छ।”

त्यस्तै, अर्का सह-अध्यक्ष मार्क बेनियोफले एआईको प्रतिज्ञा आर्थिक वृद्धिका अवसरहरूमा मात्र सीमित नभई साझा सफलताका लागि आवश्यक पर्ने ‘विश्वासको जग’ मा निर्माण भएको उल्लेख गरे।

आयोगकी उपाध्यक्ष डोरिन बोगडान-मार्टिनले सामूहिक नेतृत्वको आवश्यकतामा जोड दिँदै भने— “कुनै पनि संस्थाले एक्लै एआईलाई सम्पूर्ण मानवताको सेवामा लगाउन सक्दैन। यसले सबै ठाउँका सबै मानिसहरूलाई फाइदा पुऱ्याओस् भन्नका लागि विभिन्न क्षेत्रका साझेदारहरूको संयुक्त विशेषज्ञता आवश्यक पर्दछ।”

‘एआई फर गुड ग्लोबल कमिसन’ को उद्घाटन बैठक स्विट्जरल्याण्डको जेनेभामा आयोजना हुने आईटीयूको ‘एआई फर गुड ग्लोबल समिट २०२६’ (जुलाई ७-१०) को अवसरमा हुनेछ। यो शिखर सम्मेलन जेनेभामा सञ्चालन हुने ‘डिजिटल वीक’ (जुलाई ६-१०) को एक हिस्सा हो, जसमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घद्वारा निर्देशित पहिलो ‘ग्लोबल डायलग अन एआई गभर्नान्स’ र ‘डब्लूएसआईएस फोरम २०२६’ समेत समावेश छन्।

यस उच्च-स्तरीय आयोगमा विश्वका प्रभावशाली नेता तथा प्रविधि क्षेत्रका दिग्गजहरू सामेल छन्। केही प्रमुख नामहरू यस प्रकार छन्:

राजनीतिक तथा कूटनीतिक व्यक्त्तिहरु: एलार कारिस (राष्ट्रपति, एस्टोनिया), हाला तोमासदोतिर (राष्ट्रपति, आइसल्यान्ड), झास्लान मादिएभ (एआई र डिजिटल विकास मन्त्री, काजकिस्तान), लेरातो डोरोथी माताबोगे (कमिशनर, अफ्रिकी युनियन), अलेक्ज्याण्डर डे क्रु (प्रशासक, युएनडिपी), खालेद एल-इनानी (महानिर्देशक, युनेस्को), डारेन टाङ (महानिर्देशक, विप्पो), डा. न्गोजी ओकोन्जो-इवेला (महानिर्देशक, डब्लूटीओ) लगायत।

प्रविधि तथा उद्योगका वैश्विक प्रतिनिधिहरू: एन्डी ज्यासी (सीईओ, अमेजन), जेन्सेन हुआङ (संस्थापक एवं सीईओ, एनभिडिया), ब्र्याड स्मिथ (उपाध्यक्ष एवं अध्यक्ष, माइक्रोसफ्ट), जेम्स मन्यिका (गुगल र अल्फाबेट), ज्याक क्लार्क (सह-संस्थापक, एन्थ्रोपिक), जुली स्वीट (सीईओ, एक्सेन्चर), मुकेश अम्बानी (अध्यक्ष, रिलायन्स इन्डस्ट्रिज), सुनील भारती मित्तल (अध्यक्ष, भारती इन्टरप्राइजेज), लक्ष्मी एन मित्तल (आर्सेलरमित्तल), र एडन गोमेज (सीईओ, कोहियर) आदि।

यो आयोगले एआईसँग जोडिएका प्राविधिक, सामाजिक-आर्थिक र नीतिगत प्रश्नहरूमा प्रत्यक्ष रूपमा संवाद गर्दै विश्वभरका मानिसहरूका लागि व्यापक आर्थिक र सामाजिक लाभहरू पुऱ्याउन व्यावहारिक मार्गहरू पहिचान गर्ने विश्वास लिइएको छ।