एजेन्सी 
जापानमा विदेशी नागरिक र शरणार्थीहरूले भोग्दै आएको ऐतिहासिक तथा वर्तमान विभेदको कथालाई समेटेर नयाँ वृत्तचित्र निर्माण गरिएको छ। निर्देशक ताकासी निसिहाराले आफ्नो नयाँ वृत्तचित्र “नाउ एन्ड देन” मार्फत जापानको यो ओझेलमा परेको पाटोलाई जनमानसमा ल्याएका हुन्।
विगत १० वर्षदेखि युवा नेतृत्वको जमिनी तहको राजनीतिक आन्दोलन र विद्यमान व्यवस्थामाथि प्रश्न उठाउने विषयमा केन्द्रित रहेर चलचित्र बनाउँदै आएका निसिहाराले यस पटक जापानको ऐतिहासिक अन्याय र वर्तमान समयमा शरणार्थीहरूमाथि हुने व्यवहारलाई जोडेका छन्। आगामी अगस्टमा रिलिज हुन लागेको यो वृत्तचित्र यस्तो समयमा आउँदै छ, जहाँ जापान सरकारले आप्रवासी नीतिलाई थप कडा बनाउँदै लगेको छ।
निर्देशक ताकासी निसिहारा
बढ्दो विदेशी विरोधी भावना (जेनोफोबिया)
चलचित्र प्रवर्द्धनका क्रममा टोकियोमा आयोजित एक अन्तर्वार्तामा निर्देशक निसिहाराले भने, “मलाई लाग्छ जापानभित्र विदेशी विरोधी भावना (जेनोफोबिया) र विभेद तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। यस्ता भावनालाई प्रश्रय दिने राजनीतिक दलहरूको शक्ति पनि विस्तार हुँदै गइरहेको छ।”
जापानको अध्यागमन सेवा एजेन्सीले गत मे महिनामा सार्वजनिक गरेको एक सर्वेक्षण अनुसार, जापानमा बस्ने झन्डै आधा विदेशी नागरिकले विभेद भोगेका छन्। जसमा ४४.८ प्रतिशतले अपरिचित व्यक्तिहरूबाट विभेद भोगेको बताएका छन्। यस्तै, ४३.९ प्रतिशत उत्तरदाताले आफूले प्रत्यक्ष रूपमा वा अरूमाथि ‘घृणास्पद अभिव्यक्ति’ प्रयोग भएको सुनेको वा देखेको बताएका छन्।
निसिहाराका अनुसार, दैनिक जीवनमा हुने यस्ता साना-साना विभेदहरू सङ्कलन हुँदै जाँदा पछि यसले ठुलो र भयानक रूप लिने गर्दछ।
विष्मा सन्दमालीको मृत्यु र अध्यागमनको क्रूरता
वृत्तचित्रको सुरुवात यहुदी नरसंहारबाट बाँच्न सफल प्रख्यात लेखक प्राइमो लेभीको भनाइबाट हुन्छ— “यो घटिसकेको छ, त्यसैले यो फेरि पनि घट्न सक्छ।”
ज्यान गुमाएकी ३३ वर्षीया विष्मा सन्दमाली।
यस वृत्तचित्रमा सन् २०२१ को मार्चमा नागोयाको अध्यागमन केन्द्रमा पर्याप्त स्वास्थ्य उपचार नपाएर ज्यान गुमाएकी ३३ वर्षीय श्रीलङ्काली महिला विष्मा सन्दमालीको घटनालाई प्रमुखताका साथ उठाइएको छ। सन् २००७ यता जापानको हिरासत केन्द्रमा ज्यान गुमाउने उनी १७ औँ विदेशी नागरिक थिइन्।
सन्दमालीको मृत्युपछि जापान सरकारले दुई पटकसम्म शरणार्थी आवेदन अस्वीकृत भएका व्यक्तिहरूलाई देश निकाला गर्न मिल्ने गरी कानुन संशोधन गरेको थियो। यस कदमको मानवअधिकारवादी संस्थाहरूले व्यापक विरोध गर्दै आएका छन्।
१ सय वर्ष पुरानो नरसंहारको सम्झना
वृत्तचित्रमा सन् १९२३ को ‘ग्रेट कान्तो भूकम्प’ पछि जापानमा फैलिएको अफवाहका कारण जापानी नागरिकहरूको समूहद्वारा हजारौँ कोरियाली नागरिकहरूको क्रूर हत्या गरिएको ऐतिहासिक घटनालाई पनि देखाइएको छ। उक्त विनाशकारी भूकम्पमा १ लाख ५ हजारभन्दा बढीको ज्यान गएको थियो भने भूकम्पको भद्रगोलका बिच कोरियालीहरूले इनारमा विष मिसाएको जस्ता झुटा अफवाह फैलाएर उनीहरूको कत्लेआम गरिएको थियो।
सन् १९२३ को ग्रेट कान्तो भूकम्पपश्चात नरसंहारमा मारिएका कोरियाली नागरिकहरूको स्मृतिमा टोकियोमा स्थापित स्मारक।
इतिहासकारहरूका अनुसार, तत्कालीन सरकारी अधिकारीहरू पनि सो नरसंहार बढवा दिन र पछि त्यसको प्रमाण लुकाउन सामेल थिए। निसिहाराले इतिहासको त्यो कालो पाना र वर्तमान समयमा शरणार्थीहरूमाथि गरिने अमानवीय व्यवहारको मनोविज्ञान एउटै भएको तर्क वृत्तचित्रमा गरेका छन्।
सामाजिक सरोकारका निर्देशक
सन् १९८३ मा तोयामा प्रान्तमा जन्मिएका निसिहाराले वासेदा विश्वविद्यालयबाट कला र चलचित्रको अध्ययन गरेका हुन्। सन् २०१४ मा उनको पहिलो फिचर फिल्म “स्टार्टिङ ओभर” टोकियो अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा उत्कृष्ट चलचित्रको विधामा मनोनयन भएको थियो।
राजनीतिक पृष्ठभूमि नभएको परिवारमा जन्मेका निसिहारालाई सन् २०११ को विनाशकारी भूकम्प र फुकुसिमा आणविक दुर्घटनाले समाजको शून्यता र अस्थिरता बुझ्न प्रेरित गर्यो। पछि सन् २०१५ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री सिन्जो आबेले जापानको शान्तिवादी संविधान संशोधन गर्न खोज्दा सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलनले उनलाई पहिलो वृत्तचित्र “अबाउट माइ लिबर्टी” बनाउने प्रेरणा दियो।
परिवर्तनका लागि नागरिक आवाज
आफ्नै प्रोडक्सन कम्पनी ‘ML9’ मार्फत काम गर्ने निसिहारा आफूलाई केवल फिल्ममेकर मात्र नभई एक अभियन्ताका रूपमा पनि चिनाउन चाहन्छन्।
“क्यामेरा हुनु भनेको एउटा विशेषाधिकार हो। समाजका यी ओझेल परेका कथाहरू बाहिर ल्याउनु मेरो जिम्मेवारी र मिसन हो,” निसिहारा भन्छन्।
“नाउ एन्ड देन” मा हाल जापानको हिरासतमा रहेका शरणार्थीहरूको अन्तर्वार्ता समेटिएको छ, जहाँ उनीहरूले अध्यागमनभित्रको खराब स्वास्थ्य सेवा र आफ्नो जीवन बिना कारण बरबाद भइरहेको पीडा पोखेका छन्।
निर्देशक निसिहारा यो वृत्तचित्र विशेष गरी युवा पुस्ताले हेरुन् भन्ने चाहन्छन्। उनी भन्छन्, “जापानका युवाहरूमा विदेशीमाथि हुने विभेदप्रति चासो नभएको होइन, बरु यसबारे पर्याप्त जानकारी नभएको हो। जब उनीहरूले वास्तविकता थाहा पाउँछन्, तब उनीहरू सजग हुनेछन्। म यो वृत्तचित्रमार्फत मानिसहरूमा सडकमा ओर्लेर आफ्ना अधिकारका लागि आवाज उठाउने साहस पैदा होस् भन्ने चाहन्छु।”
निसिहारा हाल जापानको संविधान संशोधनको प्रयासमाथि केन्द्रित आफ्नो अर्को वृत्तचित्र “द कन्स्टिच्युसन एन्ड होप” मा काम गरिरहेका छन्।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
एजेन्सी का अन्य पोस्टहरु:
- कोलम्बियामा भूकम्पबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २५० घटी पुग्यो, जीवितको खोजीमा उद्धार टोली तीव्र गतिमा खटियो
- एल निनोको असर: इन्डोनेसियामा डढेलो र विषाक्त धुवाँका कारण विद्यालयहरू बन्द
- कोलम्बियामा शक्तिशाली भूकम्प: मृतकको सङ्ख्या १३२ पुग्यो, ५७० भन्दा बढी घाइते
- कोलम्बियामा ७.४ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प: कम्तीमा २६ जनाको मृत्यु, विशाल क्षति
- बाह्य चलखेल,भ्रष्टाचार र साम्प्रदायिक राजनीतिले थलिएको लेबनानमा आएको नयाँ अवसर
- हर्मुज जलमार्गका लागि इरान र ओमानबिच वार्ता सकारात्मक, तर जलमार्ग तुरुन्तै नखुल्ने इरानको चेतावनी
- थाइल्यान्डमा १४ वर्षीय किशोरद्वारा अन्धाधुन्ध गोली प्रहार: ८ जनाको मृत्युपछि हतियार कानुन कडा बनाइँदै
- मेटामाथि ५६ करोड ७० लाख डलरको थप जरिवाना: बालबालिकाको सुरक्षासम्बन्धी अहिलेसम्मकै ठुलो फैसला
- पाकिस्तानमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममाथि नयाँ प्रतिबन्ध: तीन सहर बाहिर रिपोर्टिङ गर्न ‘एनओसी’ अनिवार्य
- “जीवितताको प्रमाण त मिल्यो, तर आमा कहिले घर फर्किने?”: सु कीका छोराको प्रश्न र विश्व समुदायको चिन्ता
