स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS 
फिफा विश्वकपलाई लिएर सिर्जना भएको उत्साह र चर्चाबाट टाढा रहन सायद जोकोहीलाई गाह्रो पर्छ। फुटबल (जसलाई उत्तर अमेरिकामा ‘सकर’ पनि भनिन्छ) विश्वकै सबैभन्दा लोकप्रिय खेल हो र विश्वकप यस खेलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित पुरस्कार हो।
यस प्रतियोगिताको झन्डै १०० वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक तीन वटा देशहरू—मेक्सिको, क्यानडा र संयुक्त राज्य अमेरिकाले संयुक्त रूपमा यसको आयोजना गर्दै छन्।
यसको उद्घाटन खेल जुन ११ मा मेक्सिको सिटीमा खेलिनेछ भने फाइनल खेल जुलाई १९ मा अमेरिकी राज्य न्यु जर्सीमा हुनेछ।
नयाँ प्रशंसकहरूका लागि आधारभूत नियमहरू
फुटबलको महाकुम्भ विश्वकप प्रत्येक चार वर्षमा आयोजना हुने गर्दछ र सन् २०२६ को यो संस्करण ४८ देशहरूको सहभागितासहित इतिहासकै सबैभन्दा ठुलो बनेको छ। यस प्रतियोगितामा विश्व वरीयताका आधारमा टोलीहरूलाई चार-चार देशका दरले १२ वटा समूहमा विभाजन गरिएको छ, जहाँ खेल जितेबापत तीन अङ्क, बराबरी भएमा एक-एक अङ्क र हारेमा शून्य अङ्क प्राप्त हुन्छ। समूह चरणको समाप्तिपछि प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोलीहरू स्वतः ‘राउन्ड अफ ३२’ (३२ टोलीको चरण) मा प्रवेश गर्छन् भने बाँकी रहेका स्थानहरू तेस्रो स्थानमा रहेका टोलीहरूमध्ये उत्कृष्ट समग्र नतिजा ल्याएका टोलीहरूद्वारा पूरा गरिन्छ र बाँकी १६ टोली प्रतियोगिताबाट बाहिरिन्छन्।
विश्वकपका खेलहरू कुल ९० मिनेटका हुन्छन्, जसलाई ४५-४५ मिनेटको दुई वटा हाफमा विभाजन गरिएको हुन्छ र खेलाडीहरूले बिचमा १५ मिनेटको विश्राम पाउँछन्। खेलको घडी लगातार चलिरहने हुनाले खेलाडीको उपचार, खेलमा हुने ढिलाइ वा गर्मीका कारण फिफाले अनिवार्य गरेको ‘वाटर ब्रेक’ मा खर्च भएको समय पूर्ति गर्न प्रत्येक हाफको अन्त्यमा अतिरिक्त ‘इन्जुरी टाइम’ थपिने गरिन्छ। समूह चरणका खेलहरूमा विजेता छान्न पेनाल्टी सुटआउट नहुने र खेल बराबरीमै सकिने भए पनि, त्यसपछिको नकआउट चरणमा खेल बराबरी भएमा ३० मिनेटको अतिरिक्त समय थपिन्छ र त्यसमा पनि निर्णय नभए अन्ततः पेनाल्टी किक मार्फत विजेताको फैसला गरिन्छ।
आयोजक सहरहरू
सन् २०२६ को विश्वकप संयुक्त रूपमा आयोजना गर्न लागेका तीन वटै देशका सहरहरूलाई खेल मैदानका रूपमा तयार गरिएको छ। यस अन्तर्गत मेक्सिकोका ग्वाडलाहारा, मोन्टेरे र मेक्सिको सिटी गरी तीन वटा सहरहरू रहेका छन् भने क्यानडाका टोरन्टो र भ्यानकुभर गरी दुई वटा सहरहरू समावेश छन्। त्यसै गरी, संयुक्त राज्य अमेरिका (USA) बाट सबैभन्दा बढी ११ वटा सहरहरू छानिएका छन्, जसमा एटलान्टा, बोस्टन, डलास, ह्युस्टन, कान्सास सिटी, लस एन्जलस, मियामी, न्यु योर्क/न्यु जर्सी, फिलाडेल्फिया, सान फ्रान्सिस्को बे एरिया र सियाटल रहेका छन्।
उपाधिका दाबेदार टोलीहरू
दुई पटकको विजेता फ्रान्स र सन् २०१० को च्याम्पियन स्पेनलाई यस पटक उपाधिको बलियो दाबेदार मानिएको छ।
फ्रान्ससँग किलियन एम्बाप्पे र उस्मान डेम्बेले जस्ता उत्कृष्ट खेलाडीहरूको सेट छ, जसले युरोपका शीर्ष क्लब प्रतियोगिताहरूमा आ-आफ्नो टोलीलाई बलियो बनाएका छन्। अर्कोतर्फ, स्पेनले १८ वर्षीय युवा प्रतिभा लामिन यामालको भर पर्दै दुई वर्षमा दोस्रो ठुलो ट्रफी जित्ने लक्ष्य राखेको छ।
युरोपियन च्याम्पियनसिपका लगातार दुई वटा फाइनलमा हृदयविदारक हार बेहोरेको इङ्गल्यान्डको पनि यस पटक बलियो सम्भावना छ। यसबाहेक, प्रतियोगिताकै सबैभन्दा सफल टोली र परम्परागत दाबेदार ब्राजिल त छँदै छ। ब्राजिल सन् २००२ पछि पहिलो पटक आफ्नो छैटौँ विश्वकप उपाधिको खोजीमा हुनेछ।
विशेष नजर रहने खेलाडीहरू
यस ग्रीष्मकालीन प्रतियोगितामा किलियन एम्बाप्पे र लामिन यामाल सबैभन्दा रोमाञ्चक खेलाडी हुने अपेक्षा गरिएको छ। एम्बाप्पे फ्रान्सका लागि आफ्नो तेस्रो विश्वकप खेल्दै छन् र उनले ‘लेस ब्लेज’लाई लगातार दुई वटा फाइनलमा पुर्याएका छन्, जसमा उनले सन् २०१८ मा जित र २०२२ मा हारको स्वाद चाखे। स्पेनका यामालले नयाँ पुस्ताको प्रतिभाको प्रतिनिधित्व गर्छन् र उनी भविष्यमा यस खेलकै सबैभन्दा ठुला स्टार बन्न सक्छन्।
सबैको नजर स्वाभाविक रूपमा अर्जेन्टिनाका लियोनेल मेस्सी र पोर्चुगलका क्रिस्टियानो रोनाल्डोमा पनि हुनेछ, जसको प्रतिद्वन्द्विताले विगत दुई दशकदेखि फुटबल जगतमा राज गरेको छ। मेस्सी यसै जुन महिनामा ३९ वर्ष पुग्दै छन् भने रोनाल्डो ४१ वर्षका भइसकेका छन्। संन्यास लिनुअघि यी दुवैका लागि यो नै अन्तिम ठुलो प्रतियोगिता हुने सम्भावना छ।
यसबाहेक ब्राजिलका प्लेमेकर नेइमार र भिनिसियस जुनियर, इङ्गल्यान्डका जुड बेलिङ्घम, अमेरिकाका क्रिस्टियन पुलिसिक, क्यानडाका अल्फन्सो डेभिस, दक्षिण कोरियाका सन ह्युङ-मिन, घानाका एन्टोइन सेमेन्यो र उनका म्यानचेस्टर सिटीका सहकर्मी नर्वेका अर्लिङ हालान्ड (जसले पछिल्ला चार अङ्ग्रेजी प्रिमियर लिग सिजनमध्ये तीन वटामा सबैभन्दा बढी गोल गरेका छन्) माथि पनि विशेष नजर रहनेछ।
२०२६ विश्वकपमा डेब्यु गर्ने देशहरू
यस पटकको विश्वकपमा टोलीहरूको सङ्ख्या बढाएर ४८ पुर्याइएको विस्तारित ढाँचाका कारण धेरै देशहरूले पहिलो पटक फुटबलको यो सबैभन्दा ठुलो वैश्विक मञ्चमा पाइला टेक्ने अवसर पाएका छन्। यस अन्तर्गत मात्र १,५६,००० जनसङ्ख्या भएको टापु राष्ट्र कुरासाओले सन् २०१८ मा आइसल्याण्डले राखेको कीर्तिमान तोड्दै विश्वकपमा छनोट हुने इतिहासकै सबैभन्दा सानो देशको रूपमा ऐतिहासिक डेब्यु गर्दैछ। यसै गरी, करिब ५,००,००० जनसङ्ख्या भएको अर्को सानो टापु राष्ट्र केप भर्डले पनि पहिलो पटक विश्वकपमा उपस्थिति जनाउँदै इतिहासकै तेस्रो सानो सहभागी देशको रूपमा आफ्नो नाम दर्ता गराएको छ।
अर्कोतर्फ, हालैका वर्षहरूमा उत्कृष्ट फुटबल प्रदर्शन गरिरहेको जोर्डनले पनि यसै संस्करणमार्फत आफ्नो पहिलो विश्वकप यात्रा तय गरेको छ; टोलीलाई यो ऐतिहासिक वैश्विक उचाइमा पुर्याएबापत मोरक्को मूलका मुख्य प्रशिक्षक जमाल सेलामीलाई जोर्डनका राजा अब्दुल्लाह द्वितीयले सम्मान स्वरूप त्यहाँको नागरिकता समेत प्रदान गरेका छन्। पहिलो पटक विश्वकप खेल्न लागेको उज्बेकिस्तान यस सूचीको अन्तिम डेब्युटेन्ट टोली हो, जसलाई मैदानमा मार्ग निर्देशन गर्न मुख्य प्रशिक्षक फाबियो कानाभारोको बहुमूल्य अनुभवको साथ रहनेछ, जसले स्वयं खेलाडीका रूपमा चार वटा विश्वकप खेलेका थिए भने सन् २००६ मा कप्तानका रूपमा इटालीलाई विश्वकपको उपाधि दिलाएका थिए।
रोचक पृष्ठभूमि र कथाहरू भएका केही खेलहरू
फुटबल केवल एउटा खेल मात्र होइन; कतिपय अवस्थामा राजनीति र इतिहासले पनि मैदानका महत्त्वपूर्ण भिडन्तहरूलाई विशेष रूपमा आकार दिइरहेका हुन्छन्। यसै सन्दर्भमा जुन १६ मा हुने फ्रान्स र सेनेगलबिचको खेल पुरानो औपनिवेशिक इतिहासको पृष्ठभूमि र पुराना यादहरूका कारण निकै चर्चामा रहनेछ, जहाँ सन् २००२ को विश्वकपमा सेनेगलले तत्कालीन च्याम्पियन फ्रान्सलाई हराएर ठुलो उलटफेर गरेको इतिहास छ। यस्तै अर्को ऐतिहासिक औपनिवेशिक सम्बन्ध बोकेका देशहरू घाना र इङ्गल्यान्ड पनि जुन २३ मा फिलाडेल्फियाको मैदानमा आमनेसामने हुँदै छन्। यसै गरी, लामो समयको प्रतीक्षापछि विश्वकपमा पुनरागमन गर्दै गरेका हाइटी (सन् १९७४ पछि) र स्कटल्यान्ड (२८ वर्षपछि) बिचको खेल पनि आ-आफ्नो पुनरागमनलाई सुखद बनाउने दाउका साथ रोचक हुने निश्चित छ।
अर्कोतर्फ, सियाटलमा हुने इरान र इजिप्टबिचको खेल मैदान बाहिरको विवादका कारण निकै चासोका साथ हेरिएको छ; स्थानीय स्तरमा त्यहाँको एलजीबीटी समुदायको उत्सव मनाउन यसलाई “प्राइड” खेलको रूपमा प्रचार गरिएपछि समलिङ्गी सम्बन्धलाई अपराधीकरण गरेका दुवै देशका फुटबल महासङ्घहरूले फिफासमक्ष औपचारिक आपत्ति जनाएका छन्। त्यसै गरी, आयोजक अमेरिकासँगको राजनीतिक तनाव र युद्धको वातावरणका बिच प्रतियोगितामा सहभागी भइरहेको इरानको व्यवस्थापन पनि उत्तिकै चर्चामा छ। इरानका समूह चरणका सबै खेलहरू अमेरिकामा तय भए तापनि राजनीतिक संवेदनशीलताका कारण टोलीले मेक्सिकोलाई आफ्नो ‘बेस क्याम्प’ (बस्ने ठाउँ) बनाएको छ र खेलका दिन मात्रै अमेरिका आवतजावत गर्ने रणनीति अपनाएको छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- विकासको मूल प्रवाहबाट टाढा डडेलधुराको पलगडी गाउँको कथा
- सबैले वन बढेको देख्छन्, तर वनको छेउमा बस्नेको पीडा कसैले देख्दैनन्
- तीन जिल्लाको सङ्गमस्थलमा रहेको विश्वकै ठूलो शालिग्राम शिला डुबानमा
- एआईको आगामी ठुलो क्रान्ति: सिलिकन भ्यालीबाट होइन, उदीयमान बजारबाट हुने सङ्केत
- खाद्य लेबलिङ विवाद: युरोपेली सङ्घको पारदर्शितामाथि प्रश्न उठाउँदै सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा
- कोसीमा जलस्तर बढेपछि ब्यारेजका ५६ मध्ये २० वटा ढोका खुल्ला
- आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर
- मौसम अपडेट: आज कहाँ-कहाँ हुँदैछ भारी वर्षा?
- सैन्य क्षेत्रमा एआईको होडबाजी र बढ्दो वैश्विक चुनौती: प्रतिबन्ध र नियमनका लागि कडा प्रयास
- इलाममा ड्रागन फ्रुटको ‘क्रेज’: बगानमै आउँछन् व्यापारी
