विज्ञान/प्रविधि

बाँकेमा अहिलेसम्म साइबर अपराधसम्बन्धी मुद्दा बढ्दै र उजुरी घट्दै गएको देखिएको छ।  जिल्लामा पनि साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी लिने र मुद्दा दर्ता गर्ने व्यवस्था गरेसँगै साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी घट्दै र साइबर अपराधसम्बन्धी मुद्दा बढ्दै जान थालेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय, बाँकेले जनाएको छ।

आर्थिक वर्षको २०८१/०८२ मा ३०९ साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी परेकामा अहिले ती उजुरी घटेर १३१ पुगेको छ।  परेका उजुरीमध्ये मेलमिलाप भएको पनि प्रहरीले जनाएको छ।  जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक प्रतितसिंह राठौरले अहिलेसम्म साइबर अपराधसम्बन्धी जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन भएका कारण पनि उजुरी कम हुँदै गएको जानकारी दिए।  परेका उजुरीमध्ये सबैभन्दा बढी नेपालगञ्ज र कोहलपुरका थिए।

विद्युतीय अपराधसँग सम्बन्धित बाँकेमा …

आफन्तले ‘म्यासेन्जर’मार्फत अप्ठ्यारोमा परेकाले रु ५० हजार पठाइदिन भनेको देख्नेबित्तिकै बेनीका राजेन्द्र मगर (नाम परिवर्तन)ले क्युआरमा मागेअनुसारको रकम पठाइदिए। “क्युआरमा रकम पठाएपछि आफन्तलाई फोन गरेर जिज्ञासा राख्दा फेसबुक ह्याक गरेर अर्कैले पैसा मागेको थाहा भयो,” उनले भने, “सामाजिक सञ्जालमा आएको सन्देशको पुष्टि नगरी हतारमा पठाएको पैसा गुम्यो।”

अन्नपूर्ण गाउँपालिकाका सन्देश रोका (नाम परिवर्तन)ले सामाजिक सञ्जालमा देखेको भरमा ‘आइफोन’ किन्नका लागि भनेर रु दुई लाख ‘क्युआर’ पठाइदिए। “पैसा पठाएपछि विज्ञापनमा भएको सम्पर्क नम्बर स्विच अफ भयो, ‘पेजनै डिएक्टीभ गरिदियो’,” उनले भने, “भएको पैसा पनि गयो, आइफोन प्रयोग गर्ने मेरो सपनालाई ठगले चकनाचुर बनाइदियो।”

बेनी बजारकै सीता कार्की (नाम) परिवर्तनले रु छ …

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) द्रुत रूपमा हाम्रा दैनिक पूर्वाधारको हिस्सा बन्दै छ—कम्तीमा केही ठाउँहरूमा। यसले इमेल र सफ्टवेयर कोड लेख्न, जागिरका आवेदनहरू छनोट गर्न, सिफारिस प्रणाली (Recommendation systems) सञ्चालन गर्न सघाउँछ। साथै शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, वित्त र सार्वजनिक प्रशासनमा पनि यसको प्रयोग तीव्र गतिमा भइरहेको छ। उद्योगका अग्रणीहरू “सबैका लागि एआई” को नारा दिइरहेका छन् भने सरकारहरू राष्ट्रिय एआई रणनीति ल्याउन र आफ्नै देशको कम्प्युटिङ क्षमता (Sovereign compute) निर्माण गर्न तछाड-मछाड गरिरहेका छन्।

तर विगत एक दशकमा युरोपदेखि सब-सहारन अफ्रिका र दक्षिण पूर्वी एसियाका क्षेत्रहरूमा डिजिटल समावेशीकरण तथा डिजिटल साक्षरता परियोजनाहरूमा काम गर्दा मैले एउटै ढाँचा दोहोरिएको देखेकी छु: “रूपान्तरणकारी” प्रविधिको …

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले अनलाइन सट्टेबाजी (बेटिङ) र अवैधानिक वित्तीय कारोबार हुने दुई लाखभन्दा धेरै वेबसाइट तथा एप बन्द गरेको छ।

सरकारले गत चैत १३ मा जारी गरेको शासकीय सुधारसम्बन्धी एक सय कार्यसूचीमै अनलाइन सट्टेबाजी र ठगी (स्क्यामिङ) रोकथामको विषय समेटेको थियो। कार्यसूचीको ४२ औँ बुँदामा भनिएको छ, ‘सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले सट्टेबाजी एप र त्यससम्बन्धी वेबसाइट २४ घण्टाभित्र बन्द गर्ने।’

सोही निर्णयअनुसार त्यतिखेर नेपालमा सञ्चालित सबै सट्टेबाजी वेबसाइट बन्द गरिएको थियो। यस्ता वेबसाइट बन्द भएपछि पनि नयाँ नाममा खुल्ने क्रम जारी रहन्छ। यो वर्षको फिफा विश्वकप आयोजना भएयता फेरि दुई लाख २३ हजार ५६८ त्यस्ता एप तथा वेबसाइट बन्द …

बाँकेका कुनै पनि स्थानमा अहिले धान रोपाइँका बेला गोरु वा राँगाले खेत जोतेको दृश्य देख्न पाइँदैन। ह ह माले, ह ह तारेको कुनै आवाज पनि सुनिँदैन।

खेतमा गह्रामा गोरु जुधेको र दौडेको देख्न मुस्किल छ। कृषि समयसँगै कृषि प्रणालीमा आएको परिवर्तनले खेतका फाँटमा ट्याक्टर र पावर टिलरको प्रयोग व्यापक रूपमा बढेको छ।

कृषि कर्ममा गोरुको महत्व आफ्नै खालको थियो। तर आजकल न त गोरु देख्न पाइन्छ, न त किसानले गोरु धपाएको नै भेटिन्छ।

जिल्लाभरका खेतमा अहिले ट्याक्टर र पावर टिलर कुदिरहेका छन्। यसले किसानलाई समय बचत हुनाका साथै रोपाइँको काम छिटो र सहज रूपमा सम्पन्न गर्न मद्दत पुगेको छ।

बाँकेको …