विश्वकप २०२६ भिसा संकट: रेफ्री आर्टनदेखि इरानी अधिकारीहरूसम्म–को-को परे मारमा?

विगतका पुरुष विश्वकप प्रतियोगिताहरूमा फिफाले सम्बन्धित देशका महँगा आप्रवासन र प्रवेश सम्बन्धी कडा नियमहरूलाई जसरी पनि पाखा लगाउन सफल भएको थियो। सन् २०१४ मा ब्राजिलले टिकट हुनेहरूलाई नि:शुल्क अस्थायी भिसा दिने कानुन नै पारित गरेको थियो। रसिया र कतार जस्ता अधिनायकवादी मुलुकहरूले परम्परागत सीमा अवरोधहरूलाई पन्छाउँदै ‘फ्यान आईडी’  र ‘हैया कार्ड’ मार्फत अस्थायी भिसाको रूपमा प्रवेश अनुमति दिएका थिए, जसले नि:शुल्क सार्वजनिक यातायातको सुविधा समेत प्रदान गरेको थियो।

तर, सन् २०२६ को विश्वकपमा भने त्यस्तो हुन सकेको छैन। फिफाको यो प्रतियोगिता दोस्रो ट्रम्प प्रशासनको आक्रामक सीमा प्रतिबन्धको चक्रव्यूहमा राम्रोसँग फसेको छ। यसबाट प्रभावित भएका केही मुख्य व्यक्ति र टोलीहरू निम्नानुसार छन्:

ओमर आर्टन (रेफ्री)

ओमर आर्टन, सोमालिया

प्रतियोगिताका लागि फिफाद्वारा नियुक्त ५२ रेफ्रीहरूमध्ये एक, ओमर आर्टनलाई मियामी ओर्लिएपछि अमेरिका प्रवेशमा रोक लगाइएको छ। आर्टन विश्वकपमा खेल खेलाउने सोमालियाका पहिलो व्यक्ति बन्ने तय थियो। फिफाले उनी “प्रशिक्षण गर्न र खेल खेलाउन असमर्थ हुने” पुष्टि गर्दै यसको कूटनीतिक परिणामबाट आफ्नो हात झिकेको छ। एक विज्ञप्तिमा फिफाले भनेको छ: “फिफा आयोजक देशको आप्रवासन प्रक्रिया वा भिसा स्वीकृतिको निर्णयमा संलग्न हुँदैन… कुनै पनि व्यक्तिलाई भिसा दिने वा देशमा प्रवेश अनुमति दिने अन्तिम अधिकार आयोजक सरकारकै हुन्छ।”

इरानी टोली

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, टोलीका लागि “अपरिहार्य” मानिएका कम्तीमा १५ जना इरानी अधिकारी र टोलीका कर्मचारीहरूलाई भिसा दिन अस्वीकार गरिएको छ। अमेरिकाले सबै “आवश्यक” सहयोगी टोलीलाई प्रवेश अनुमति दिएको दाबी गरे पनि, इरानको फुटबल महासङ्घले भने “इरानी समर्थकहरूको उपस्थितिलाई रोक्न” सह-आयोजकले उनीहरूको समूह चरणका खेलहरूको टिकट कोटा समेत रद्द गरेको आरोप लगाएको छ।

इरानका मुख्य प्रशिक्षक अमिर घालेनोईले भने, “हामी यस्तो व्यवहारबाट दुःखी छौँ। यस्तो घटना पहिले कहिल्यै भएको थिएन।” भिसा समस्याका कारण इरानले आफ्नो प्रशिक्षण क्याम्प सीमा पारि मेक्सिकोको टिजुआनामा सार्न बाध्य भएको छ। यसले गर्दा इरानी टोलीले इङ्गलवुड र सियाटलमा हुने आफ्ना ‘समूह जी’ का खेलहरूका लागि मेक्सिकोबाट अमेरिकासम्म आउने-जाने गर्नुपर्ने जस्तो व्यावहारिक सास्ती भोग्नुपर्ने देखिन्छ। मेक्सिकोका लागि इरानका राजदूतले टोली खेलकै दिन अमेरिका प्रवेश गर्ने र खेल सकिएपछि सोही दिन फर्कनुपर्ने बाध्यता रहेको बताएका छन्, जसले गर्दा फिफाको नियम अनुसार म्याच अघि गरिने मिडिया ब्रिफिङहरूमा टोली सहभागी हुन पाउने छैन। यद्यपि, इरानी सरकारी टेलिभिजनले भने यस कुराको खण्डन गरेको छ।

स्ट्राइकर आयमेन हुसेन

इराकी स्ट्राइकर र टोलीका फोटोग्राफरमध्यपूर्वमा इरान जोडिएको अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वको गम्भीर असर इराकी फुटबलमा पनि परेको छ। इराकमा अमेरिकी कूटनीतिक सेवाहरू निलम्बित भएका कारण सामान्य तरिकाबाट भिसा आवेदन दिनु व्यावहारिक रूपमा असम्भव भएको छ।

पहिले नै आवश्यक कागजात भएकाहरूका लागि पनि अमेरिकी सीमा निकै कठोर साबित भएको छ। अल-कर्माका ३० वर्षीय स्ट्राइकर आयमेन हुसेनलाई सिकागोको ओ’हारे विमानस्थलमा प्रवेश अनुमति दिनुअघि करिब सात घण्टासम्म नियन्त्रणमा लिएर केरकार गरिएको थियो। टोलीका फोटोग्राफर तलाल सलाहको भाग्यले भने साथ दिएन; उनको फोनको खानतलासी लिएपछि उनलाई १० घण्टाभन्दा बढी समय हिरासतमा राखियो र अन्ततः प्रवेश निषेध गरियो।

दक्षिण अफ्रिकी टोली

दक्षिण अफ्रिकी टोलीको विश्वकप प्रस्थान — जहाँ उनीहरूले ११ जुनमा मेक्सिको विरुद्धको उद्घाटन खेल खेल्दै छन् — कागजी प्रक्रियाको त्रुटिका कारण नराम्ररी ढिलो भयो। बिदाइ परेड सकिएपछि जोहानेसबर्गबाट ​​मेक्सिको सिटीका लागि उड्नुपर्ने उनीहरूको चार्टर्ड उडान रोकियो, किनकि केही खेलाडीहरूको मेक्सिको प्रवेश सम्बन्धी कागजातहरू दुरुस्त थिएनन्।

यो घटनामा कुनै खराब नियत भन्दा पनि लापरबाही बढी जिम्मेवार देखिन्छ। देशका खेलकुद मन्त्री गेलटन म्याककेन्जीले यस स्थितिलाई “लज्जास्पद र खेलाडी तथा प्रशिक्षक टोलीप्रति घोर अन्याय” भन्दै यसको सम्पूर्ण दोष दक्षिण अफ्रिकी फुटबल सङ्घलाई दिएका छन्।

स्विस फरवार्ड

फरवार्ड ब्रिल एम्बोलो

स्विट्जरल्याण्डका फरवार्ड ब्रिल एम्बोलो आफ्नो अमेरिकी भिसामा समस्या आएपछि ‘समूह बी’ (Group B) को क्याम्पमा रहेका आफ्ना साथीहरूभन्दा ढिलो गरी सहभागी हुन बाध्य भए। यो समस्या सन् २०२३ मा धम्की दिएको अभियोगमा उनलाई भएको सजाय (निलम्बित जरिवाना) सँग सम्बन्धित रहेको विश्वास गरिएको छ। क्यामरुनमा जन्मेका रेन्नेसका यी स्ट्राइकरले यात्राको अन्तिम समयमा स्वीकृति पाउन बर्नस्थित अमेरिकी दूतावासमा आपतकालीन भ्रमण गर्नुपरेको थियो।

स्कटिस प्रशंसकहरू

अमेरिकाद्वारा प्रयोग गरिने इलेक्ट्रोनिक सिस्टम फर ट्राभल अटोराइजेशन (Esta) योजनाले बेलायती प्रशंसकहरूलाई पनि ठुलो समस्यामा पारेको छ। बिबिसी स्कटल्यान्ड न्युजका अनुसार, सन् १९९८ पछि पहिलो पटक विश्वकपमा सहभागी हुन लागेको स्कटल्यान्डलाई समर्थन गर्न जान लागेका दुई फरक परिवारको स्वीकृत भइसकेको ‘एस्टा’  स्टेटस यात्राको केही दिन अघि मात्र अचानक रद्द गरियो। किर्काल्डीका स्पेयर्स दाजुभाइले १४ डिसेम्बरमा ‘एस्टा’का लागि आवेदन दिएका थिए; भोलिपल्टै उनीहरूको आवेदन स्वीकृत भयो, तर ३ जुनमा आएर उनीहरूको स्टेटस परिवर्तन गरी “यात्राका लागि अनधिकृत” बनाइयो।

सामूहिक यात्रा प्रतिबन्ध र प्रवेशको बढ्दो लागत

‘एस्टा’ योजनामा समेटिएका सीमित देशहरू बाहेकका विश्वकप प्रशंसकहरूका लागि अमेरिका प्रवेशको बाटो प्रशासनिक मात्र होइन, आर्थिक रूपमा पनि निकै महँगो छ। एउटा ‘एस्टा’ को लागत ४० डलर पर्छ, तर अन्य देशका प्रशंसकहरूका लागि आवश्यक पर्ने मानक पर्यटक भिसाको शुल्क १८५ डलर तोकिएको छ — जुन हवाई टिकट र म्याचको टिकट काट्नु अघिको प्रारम्भिक ठुलो खर्च हो।

समग्रमा, डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो राष्ट्रपतीय कार्यकाल सुरु गरेयता अमेरिका प्रवेश पाउने सम्भावना ह्वात्तै घटेको छ। एक कडा यात्रा प्रतिबन्धले ३९ देशका नागरिकहरूलाई पूर्ण वा आंशिक रूपमा देश प्रवेशमा रोक लगाएको छ, जबकि ७५ वटा राष्ट्रहरूमा आप्रवासी भिसा प्रक्रिया पूर्ण रूपमा ठप्प पारिएको छ।

यस विश्वकपमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका ४८ टोलीहरूमध्ये हाइटी र इरानले अमेरिकामा पूर्ण प्रवेश प्रतिबन्धको सामना गरिरहेका छन्, जबकि कोटे डी आइभोरी (आइभोरी कोस्ट) र सेनेगलले आंशिक प्रतिबन्ध झेल्नुपरेको छ। यसबाहेक, उज्बेकिस्तान र इक्वेडर लगायत अफ्रिका र मध्यपूर्वका धेरै देशहरू सहित यस विश्वकपमा सहभागी कैयौँ राष्ट्रहरूको अमेरिकी भिसा अस्वीकृत हुने दर ४०% भन्दा बढी छ।

अमेरिकाले केही हप्ता अघि मात्र एउटा सानो छुट दिँदै पाँच अफ्रिकी राष्ट्रहरू — अल्जेरिया, केप भर्ड, कोटे डी आइभोरी, सेनेगल र ट्युनिसिया — का प्रशंसकहरूलाई लाग्ने $१५,००० डलरको भिसा बण्ड हटाएको थियो। तर पनि, हजारौँ समर्थक, पत्रकार र अधिकारीहरूका लागि आधुनिक इतिहासकै सबैभन्दा ठुलो विश्वकप, अहिले आधुनिक इतिहासकै सबैभन्दा दुर्गम वा पहुँचबाहिरको विश्वकप बनिरहेको छ।