एडम क्राफ्टन 
एडम क्राफ्टन
फिफाका लागि यी सङ्केतहरू पहिले नै प्रष्ट भइसकेका हुनुपर्थ्यो।
शायद ती सङ्केतहरू राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ह्वाइट हाउस फर्किएकै पहिलो दिन हस्ताक्षर गरेको कार्यकारी आदेशमै लुकेका थिए, जसको शीर्षक थियो— ‘प्रोटेक्टिङ द अमेरिकन पिपल अगेन्स्ट इन्भेजन’ (घुसपैठबाट अमेरिकी जनताको सुरक्षा)।
शायद ती सङ्केतहरू मध्यपूर्व र अफ्रिकाका देशहरूलाई लक्षित गरी लगाइएका यात्रा प्रतिबन्धहरूमा थिए।
शायद ती सङ्केतहरू ५० देशका यात्रुहरूले व्यावसायिक वा पर्यटकीय भिसाका लागि १५,००० डलरसम्मको ‘भिसा बन्ड’ (जमानत रकम) तिर्नुपर्ने कडा नियमहरूमा थिए।
वा शायद ती सङ्केतहरू ७५ देशका नागरिकका लागि आप्रवासी भिसा आवेदन प्रक्रियामा लगाइएको रोकभित्रै कतै थिए।
अझ सोमाली नागरिकहरूबारे टिप्पणी गर्दै ट्रम्पले “उनीहरू जहाँबाट आएका हुन्, त्यहीँ फिर्ता जानुपर्छ” र “उनीहरूको देश कुनै न कुनै कारणले नै खत्तम भएको हो” भन्नुमै सबै कुरा प्रष्ट भइसकेको थियो।
त्यसैले धेरैका लागि यो कुनै अनौठो विषय रहेन कि विश्वकपको उद्घाटन हप्तामै एक सोमाली रेफ्रीलाई मियामी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाटै फर्काइयो, “धेरै” इरानी र अफ्रिकी पत्रकारहरूलाई आवश्यक अमेरिकी भिसा दिन अस्वीकार गरियो, र इरानको राष्ट्रिय टोलीले आफ्नो प्रशिक्षण क्याम्प नै मेक्सिको सार्नुपर्यो।
लामो समयदेखि फिफाका अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले यस विषयमा उठेका चिन्ता र सञ्चारमाध्यमका वैध रिपोर्टिङहरूलाई बेवास्ता गर्दै आएका छन्। सन् २०२५ मा पाराग्वेमा भएको फिफा कङ्ग्रेसमा (जहाँ उनी ट्रम्पसँग कतार र साउदी अरेबियाको सयरमा व्यस्त भएकाले केही दिन ढिलो गरी पुगेका थिए) उनले उपस्थित दर्शकहरूलाई भनेका थिए, “अमेरिकामा सारा विश्वलाई स्वागत छ।”
“पक्कै पनि, खेलाडीहरू र यसमा जोडिएका सबै जना, अनि पक्कै पनि सबै प्रशंसकहरूलाई स्वागत छ,” उनले भनेका थिए। “र एउटा कुरा प्रष्ट पारौँ: यो मैले मात्र भनेको होइन, यो अमेरिकी सरकारले नै भनेको हो।”
त्यसपछिको गृष्म याममा, केन्यामा एक दक्षिण अफ्रिकी पत्रकारले इन्फान्टिनोलाई सोधेका थिए: “हामी एउटा यस्तो देशमा खेल्न जाँदै छौँ जहाँ हामीमध्ये कतिपयलाई आफू स्वागतयोग्य महसुस हुँदैन। अफ्रिका र विश्वका अन्य मानिसहरूले आफूलाई अपहेलित वा दोस्रो दर्जाको नागरिक महसुस नगर्नुस् भन्ने सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी तपाईँको हो, जहाँ समानताको सिद्धान्त हुनुपर्छ।”
जवाफमा इन्फान्टिनोले भनेका थिए: “बाहिर धेरै भ्रमहरू छन्। अर्को वर्ष हुने फिफा विश्वकपका लागि क्यानडा, मेक्सिको र संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबैलाई स्वागत गरिनेछ। यो प्रक्रिया निकै सहज हुनेछ र छनोट भएका टोलीहरू आफ्ना प्रशंसकहरूसहित आउन सक्ने सुनिश्चित गरिनेछ।”
यो विषय, वास्तवमा भन्नुपर्दा, सबैभन्दा पहिले र मुख्य रूपमा अमेरिकी सरकारको नीतिसँग जोडिएको कथा हो। यसका लागि फिफालाई सिधै जिम्मेवार ठहर्याउन मिल्दैन।
तर पनि, इन्फान्टिनोको व्यक्तिगत अहङ्कारका कारण फिफा यसको चपेटामा परेको छ, किनकि उनी सधैँ ठुला आश्वासन दिन्छन् तर पूरा गर्न सक्दैनन्। चार वर्षअघि कतारमा गरेजस्तै, उनले आयोजक राष्ट्रको तर्फबाट आफैँ बोल्ने र कसलाई स्वागत गरिनेछ वा गरिने छैन भन्ने निर्णय सुनाउने ठेक्का लिए, जसले गर्दा कुरा बिग्रिँदा फिफा नै दोषी जस्तो देखिन पुग्यो।
न्युयोर्क/न्युजर्सी रंगशालामा फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनो
हालैका दिनहरूमा फिफाका केही अधिकारीहरूले आफ्नो जिम्मेवारी कम देखाउने प्रयास गर्दै एउटा सामान्य फुटबल संस्थाले कसरी कुनै देशको अध्यागमन नियमलाई उल्ट्याउन सक्छ भन्दै प्रश्न गरिरहेका छन्।
हामी जस्ता फिफालाई दैनिक रूपमा कभर गर्ने पत्रकारहरूका लागि फिफाको यो नयाँ “विनीत” रूप अचम्मको विषय हो। किनकि इन्फान्टिनोले सधैँ आफ्नो संस्थालाई विश्वलाई जोड्ने एक निको पार्ने शक्तिको रूपमा प्रस्तुत गर्छन्, जसको नारा नै हो— “फुटबल युनाइट्स द वर्ल्ड” (फुटबलले विश्वलाई जोड्छ)।
ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा इन्फान्टिनोले ह्वाइट हाउसको ओभल अफिसमा विश्वका अन्य कुनै पनि राजनीतिक नेताभन्दा बढी भ्रमण गरेका छन्। उनी आफूलाई ‘मागा’को रातो रङमा ढाल्न पनि पछि परेनन् (ट्रम्पको शपथ ग्रहण पूर्वको र्यालीमा रातो रिपब्लिकन टाई लगाएर गएका थिए) र मार-ए-लागोको भ्रमण समेत गरे। उनले फिफाको राजनीतिक तटस्थताको नियम नै उल्लङ्घन गरेको जस्तो देखिने गरी एक सम्मेलनमा भनेका थिए, “अमेरिकीहरूले ट्रम्पले गरिरहेका कामहरूलाई समर्थन गर्नुपर्छ किनभने यो राम्रो देखिँदै छ।”
उनले म्यानहट्टनको ट्रम्प टावरमा फिफाको एउटा कार्यालय नै खोले, जसको अर्थ फिफाले ट्रम्प परिवारको व्यापारलाई भाडा तिरिरहेको छ। ट्रम्पको कार्यकक्षमा विश्वकप र क्लब विश्वकपका ट्रफीहरू सजाइएका छन्। गत डिसेम्बरमा भएको विश्वकपको ‘ड्र’ (चिट्ठा प्रक्रिया) लास भेगासमा गर्ने व्यापक तयारी भए तापनि इन्फान्टिनोले त्यसलाई केनेडी सेन्टरमा सारे, किनभने ट्रम्प र उनका सहयोगीहरूले उक्त कला केन्द्र नियन्त्रणमा लिएर त्यसलाई उपयुक्त स्थलका रूपमा सुझाएका थिए। ड्र कार्यक्रममा फिफाले ट्रम्पका मन पर्ने गायक एन्ड्रिया बोचेलीलाई बोलाएर शान्ति पुरस्कार दियो र त्यसपछि मागाको एउटा अनौपचारिक गान मानिने ‘Y.M.C.A’ गाउन ‘भिलेज पिपल’ समूहलाई प्रस्तुत गर्यो। त्यसपछि उनी ट्रम्पको ‘बोर्ड अफ पिस’ कार्यक्रमहरूमा सहभागी भए, जसलाई अमेरिकाका नाटो सहयोगीहरूले समेत बहिष्कार गरेका थिए।
यी सबै निकटता र तस्बिर खिचाउने होडबाजीका बाबजुद, अहिले फिफा विश्वलाई यो विश्वास दिलाउन चाहन्छ कि ऊ केवल एउटा सामान्य फुटबल प्रतियोगिताको आयोजक मात्र हो, आयोजक राष्ट्रको पाहुना हो, र आफ्नै प्रतियोगितामा सहभागी हुन चाहनेहरूका लागि आवाज उठाउन असमर्थ छ।
तर यसले फिफाको त्यो नियमलाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गर्छ जहाँ उसले प्रतियोगिताको समयमा मानिसहरूको स्वतन्त्र आवतजावत सुनिश्चित गर्न आयोजक राष्ट्रबाट ग्यारेन्टी माग गर्दछ। मे २०१८ मा, ट्रम्पको पहिलो कार्यकालको समयमा विश्वकपको बोलपत्र (Bidding) प्रक्रिया चल्दै गर्दा, ट्रम्पले इन्फान्टिनोलाई पत्र लेख्दै प्रतियोगिताको अवधिमा “विश्वभरका सबै योग्य खेलाडी, अधिकारी र प्रशंसकहरू बिना कुनै भेदभाव संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रवेश गर्न सक्नेछन्” भनी विश्वास दिलाएका छन्।
वास्तविकता के हो भने, यो विश्वकपको भिसा पहुँचसँग जोडिएका फिफाका समस्याहरू धेरै वर्ष पुराना हुन्। यो ट्रम्प प्रशासनभन्दा पनि अघिको कुरा हो। राष्ट्रपति जो बाइडेनको कार्यकालको अन्तिम वर्षमा समेत फिफाले यस्तै कठिनाइहरूको सामना गरिरहेको थियो।
आयोजक सहरहरू र पर्यटन उद्योगले भिसा अन्तर्वार्ताका लागि लाग्ने लामो पर्खाइको समयप्रति ठुलो चिन्ता व्यक्त गरेका थिए। बाइडेनको पालामा काँग्रेसले ब्याकलॉग (बाँकी रहेका आवेदनहरू) कम गर्न ५ करोड डलर छुट्टाएपछि त्यो पर्खाइ केही घटेको थियो। तर बाइडेन प्रशासन फिफाप्रति संशकित थियो, जसले इन्फान्टिनोलाई ओभल अफिसमा कुनै भेटघाटको मौका दिएन र युक्रेन युद्ध जस्ता बढी महत्त्वपूर्ण मामिलाहरूलाई प्राथमिकता दियो।
फिफाले सायद कहिल्यै यो कुरा बुझेन कि अमेरिकामा उनीहरू कहिल्यै पनि पहिलो प्राथमिकतामा पर्ने छैनन्— कम्तीमा कतारले विश्वकपलाई आफ्नो देशको पहिचान बदल्ने सबैभन्दा ठुलो परियोजना माने जस्तो त यहाँ किमार्थ हुने छैन। अमेरिकाका लागि फिफा एउटा राम्रो मनोरञ्जन मात्र हो, जसका लागि केही सहुलियत दिन सकिएला। तर, फिफाले अब फेरि बुझ्नेछ कि अमेरिकाका लागि राष्ट्रिय सुरक्षा नै सधैँ सबैभन्दा ठुलो प्राथमिकता रहनेछ, विशेष गरी यस्तो समयमा जब ट्रम्प अमेरिकी हेलिकप्टरमाथि भएको इरानी हमलाको बदला लिने तयारीमा छन्।
विश्वकप र युद्ध
एडम लेभेन्थल र रुबेन पिन्डर
बाइडेन प्रशासनलाई पनि फिफाका अपेक्षाहरूमाथि आपत्ति थियो। कतारमा भएको अघिल्लो विश्वकपमा आगन्तुकहरूले ‘हय्या कार्ड’ मार्फत सजिलै प्रवेश पाएका थिए, जुन टिकटवाहकहरूका लागि फिफाको फ्यान पास र भिसा दुवैको रूपमा काम गर्थ्यो।
फिफाले २०२६ का लागि पनि उस्तै प्रक्रिया चाहन्थ्यो, तर वैश्विक सुरक्षा चिन्ताका कारण अमेरिकीहरूले यसलाई अस्वीकार गरिदिए। फिफाले विश्वकपका टिकटवाहक र टोलीहरूका लागि ‘सेंगेन शैली’ को पास लागू गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो, जसले गर्दा आगन्तुकहरूले एउटै भिसाबाट क्यानडा, अमेरिका र मेक्सिको गरी तीनै देशको भ्रमण गर्न सकुन्। तर अमेरिकीहरूले त्यसलाई ठाडै अस्वीकार गरे। परिणामस्वरूप, अहिले तीन वटै आयोजक देशका आ-आफ्नै फरक प्रवेश नियमहरू छन्। सरकारी कर्मचारीहरूका अनुसार, कतार वा रसिया जस्ता अघिल्ला आयोजकहरूसँग यसको तुलना गर्नु गलत हो, किनभने ती देशहरूलाई अमेरिका जस्तो स्थायी रूपमा बसोबास गर्नका लागि मानिसहरूको पहिलो रोजाइको गन्तव्यका रूपमा हेरिँदैन।
ट्रम्पको पुनरागमनसँगै यो कडापन झनै बढेको छ। सन् २०२५ को सुरुतिर, स्टेट डिपार्टमेन्ट (अमेरिकी विदेश मन्त्रालय) का कर्मचारीहरूले आफ्नो जागिर जोगाउन नाम नबताउने सर्तमा द एथलेटिकलाई बताएका थिए कि विश्वकपमा छनोट भएका देशका नागरिकमाथि नै ट्रम्प प्रशासनले यात्रा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने डर एजेन्सी भित्रै थियो। यसले समर्थकहरूलाई प्रतियोगितामा आउन ठुलो बाधा पुर्याउने निश्चित थियो। आजको मितिसम्म आइपुग्दा, विश्वकपमा सहभागी चार देशहरू— सेनेगल, आइभोरी कोस्ट, इरान र हैटीका नागरिकहरूमाथि यात्रा प्रतिबन्ध लागू भइसकेको छ।
गत डिसेम्बरमा वासिङ्टन डी.सी.मा भएको विश्वकप ‘ड्र’ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प
हामीले ती कर्मचारीहरूको यो डरलाई पनि रिपोर्ट गरेका थियौँ कि वैध रूपमा टिकट किन्ने “उल्लेख्य सङ्ख्याका” मानिसहरूलाई भिसा नै दिइने छैन।
फिफाले केही सानातिना सफलता पाएको दाबी त गर्यो, तर ती धेरै साना थिए। ट्रम्पले विश्वकपका लागि एउटा विशेष ह्वाइट हाउस टास्क फोर्स गठन गर्दा इन्फान्टिनो निकै उत्साहित भएका थिए, जसको नेतृत्व ट्रम्पका पूर्व वकिल रुडी जिउलियानीका छोरा एन्ड्रयु जिउलियानीले गरिरहेका छन्। नोभेम्बरमा, ट्रम्प प्रशासनले ‘फिफा पास’ लाई स्वीकृति दियो, जसको माध्यमबाट प्रशंसकहरूले आफ्नो भिसा अन्तर्वार्ताको समय छिटो पाउन सक्थे, तर यसले भिसा पाइने कुनै ग्यारेन्टी भने दिँदैनथ्यो। मे महिनाको मध्यसम्ममा केवल २०,००० जति मानिसले मात्र यो सेवा प्रयोग गरेका थिए।
त्यसपछि अमेरिकी सरकारले अल्जेरिया, ट्युनिसिया र केप भर्डे जस्ता देशका टिकटवाहक प्रशंसकहरूका लागि भिसा बन्डको आवश्यकता हटाएको भन्दै सञ्चारमाध्यममा ठुला हेडलाइनहरू बने। तर ती रिपोर्टहरूले एउटा मुख्य सर्तलाई लुकाए: यो बन्ड केवल ती मानिसहरूका लागि मात्र माफ गरिएको थियो जसले अप्रिल १५ सम्ममा विश्वकपको टिकट किनेर फिफा पासमा दर्ता गरिसकेका थिए, जसको मतलब केवल केही सय प्रशंसकहरूले मात्र यसको वास्तविक फाइदा उठाए।
धेरै मानिसहरू भिसा अन्तर्वार्ताको वास्तविक प्रक्रियासँग अपरिचित होलान्। विश्वभरका कन्सुलरहरूमा हुने यी अन्तर्वार्ताहरू प्रायः केही मिनेट मात्र चल्छन्, जसमा उनीहरूले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई आफ्नो यात्राको उद्देश्य जायज छ भनी विश्वास दिलाउनुपर्छ। आवेदकहरूले आफ्नो देशमा बलियो पारिवारिक वा आर्थिक सम्बन्ध देखाउनुपर्छ, जसले उनीहरूलाई फिर्ता आउन बाध्य पारोस्। साथै, राम्रो रोजगारी र पहिले विदेश भ्रमण गरेको रेकर्ड हुनु पनि सहयोगी हुन्छ।
यसका साथै, राजनीतिक वातावरणले पनि ठुलो भूमिका खेल्छ। पूर्व कन्सुलर अधिकारीहरूले गत वर्षभरि द एथलेटिक लाई पटक-पटक बताएका थिए कि यस प्रशासनमा अधिकारीहरूले कुनै पनि जोखिम लिन चाहँदैनन् र शङ्का लागेमा भिसा अस्वीकृत गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। उनीहरू कुनै पनि गलत मानिसलाई भित्र्याएर आफ्नो करियर जोखिममा पार्न चाहँदैनन्, जो पछि उतै लुक्न सक्छ। तिनै स्रोतहरूका अनुसार मध्यपूर्व, अफ्रिका वा दक्षिण अमेरिकाका नागरिकहरूका लागि भिसा अस्वीकृत हुने दर बढी हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो, र हालैका हप्ताहरूमा ठ्याक्कै त्यही भइरहेको छ।
यस क्रममा, मिडियालाई इन्फान्टिनोसँग यी चुनौतीहरूबारे प्रश्न सोध्ने अवसर विरलै दिइएको छ; चाहे त्यो विश्वकपको टिकटको बढ्दो घोटाला होस्, रङ्गशालामा पानीको बोतल लैजान नदिने नियम होस्, सार्वजनिक यातायातको अत्यधिक महँगो शुल्क होस्, वा रङ्गशालाको जम्बोट्रन स्क्रिनमा आफ्नो नाम देखाउनका लागि फिफाले तोकेको अचाक्ली ७९ डलरको “सुपर शाउटआउट” शुल्क नै किन नहोस्।
गत सोमबार, फिफाले सेन्ट्रल पार्कमा ‘वाच पार्टी’ घोषणा गर्न एउटा प्रेस कार्यक्रम आयोजना गर्यो। इन्फान्टिनोले त्यहाँ भाषण त दिए, तर सधैँ झैँ पत्रकारहरूको प्रश्न लिन मानेनन्। उनी केवल आफ्नै इन्स्टाग्राम पेजमार्फत विजयको घोषणा गर्न रुचाउँछन्। विश्वभरका राष्ट्रिय फुटबल सङ्घहरू पनि, यस प्रतियोगिताबाट फिफाले बाँड्ने ठुलो रकमको लोभमा, प्रशंसकहरू ठगिइरहँदा समेत चुपचाप छन्। वास्तवमा, कतिपय महासङ्घहरूले त ट्रम्पले “फुटबलका राजा” भनी बोलाउने इन्फान्टिनोलाई अर्को कार्यकालका लागि पनि भोट दिने घोषणा गरिसकेका छन्।
तीन दिनअघि, इन्फान्टिनो मियामीमा फिफाका रेफ्रीहरूको टोलीलाई सम्बोधन गर्दै थिए। “हामी तपाईँहरूलाई उत्कृष्ट वातावरण र उत्कृष्ट परिस्थितिहरू दिन चाहन्छौँ,” इन्फान्टिनोले भनेका थिए। “म तपाईँहरूको पक्षमा छु। हामी तपाईँहरूको साथमा छौँ।”
तर ठ्याक्कै त्यही दिन, सोमाली रेफ्री ओमर अब्दुलकादिर अर्टान मियामी उत्रिए, जहाँ उनलाई अमेरिकी सीमा सुरक्षा अधिकारीहरूले सोधपुछका लागि छुट्टै राखे, रातभर सोधपुछ गरे र अन्ततः देश प्रवेशमा रोक लगाए। ह्वाइट हाउसका निर्देशक जिउलियानीले बिबिसीसँग कुरा गर्दै भन्सार तथा सीमा सुरक्षाले लिएको यो निर्णय सही भएको दाबी गरे।
जिउलियानीले भने: “हामी यो सुनिश्चित गर्न चाहन्छौँ कि एउटा फुटबल प्रतियोगितालाई आतङ्कवादी वा उनीहरूसँग कुराकानी गरिरहेका मानिसहरू देश भित्र छिर्ने माध्यम बन्न नदिइयोस्।”
आफ्नो तर्फबाट रेफ्री अर्टानले न्यु योर्क टाइम्स संग भने: “म सँग सबै सही कागजातहरू थिए। मसँग वैध भिसा पनि थियो।”
अहिलेका लागि हामीलाई थाहा भएको यत्ति मात्र हो। र फिफाले उनको साथ दियो त? खैर, उनीहरूको त्यो भनिएको “विशेष सम्बन्ध” यहाँ पूर्ण रूपमा अप्रासङ्गिक साबित भयो।
“फिफा आयोजक राष्ट्रको अध्यागमन प्रक्रियामा संलग्न हुँदैन,” फिफाका प्रवक्ताले तयारी जवाफ दिँदै भने। “अघिल्ला फिफा कार्यक्रमहरू जस्तै, आयोजक सरकारले नै अन्तिम रूपमा निर्धारण गर्छ कि कसले भिसा पाउँछ र कसलाई देशमा प्रवेश अनुमति दिइन्छ।”
लेखक एडम क्राफ्टन न्यु योर्कमा आधारित एक ब्रिटिश पत्रकार हुन्, जो सन् २०२४ देखि ‘द एथलेटिक‘ का लागि फुटबल कभर गर्छन्। उनी सन् २०२४ को ‘स्पोर्ट्स राइटर अफ दि इयर‘ बाट सम्मानित भइसकेका छन्।
श्रोत: न्यूयोर्क टाइम्स
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
