एजेन्सी 
डारफुर क्षेत्रको रणनीतिक सहर एल-फैशरलाई नियन्त्रणमा लिने क्रममा सुडानी अर्धसैनिक बल ‘र्यापिड सपोर्ट फोर्सेज’ले सहरको स्वास्थ्य प्रणालीलाई योजनाबद्ध रूपमा ध्वस्त पारेको तथ्य बिबिसीको एक विशेष अनुसन्धानले उजागर गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार प्रमुख भोल्कर टर्कले यी निष्कर्षहरूलाई “अत्यन्तै चिन्ताजनक” भन्दै सर्वसाधारणका पूर्वाधार र विशेष गरी स्वास्थ्य सुविधाहरूमाथि भएका आक्रमणहरू अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनको गम्भीर उल्लङ्घन भएको र यो युद्ध अपराध सरह हुन सक्ने बताएका छन्।
यद्यपि, आरएसएफले भने बिबिसीका यी निष्कर्षहरूलाई अस्वीकार गरेको छ। अर्धसैनिक समूहका स्वास्थ्य मन्त्रीले यी आरोपहरूलाई राष्ट्रिय सेना र उसका सहयोगीहरूले आरएसएफको छवि धमिल्याउन रचेको दुष्प्रचारको संज्ञा दिएका छन्।
४३ भन्दा बढी अस्पतालमा आक्रमण, स्वास्थ्यकर्मीको ज्यान जोखिममा
एल-फैशरमा प्रत्यक्ष रूपमा खटिएका प्रत्यक्षदर्शी तथा स्रोतहरूका आधारमा गरिएको अनुसन्धान अनुसार मे २०२४ देखि अक्टोबर २०२५ को अवधिमा अस्पताल तथा स्वास्थ्य सेवा केन्द्रहरूमा कम्तीमा ४३ वटा छुट्टाछुट्टै आक्रमणहरू भएका थिए। जसमध्ये कतिपय अस्पतालहरूलाई पटक-पटक निशाना बनाइएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय कानुन अनुसार युद्धको समयमा स्वास्थ्य संस्था वा तिनका कर्मचारीहरूमाथि आक्रमण गर्नु गैर कानुनी मानिन्छ।
यस अनुसन्धानले स्वास्थ्यकर्मीहरूले भोगेको भयावह क्षतिलाई पनि उजागर गरेको छ। तथ्याङ्क अनुसार कार्यक्षेत्रमा रहेका १२० जना स्वास्थ्यकर्मीहरू घाइते भएका छन् भने ५५ जनाले आफ्नो ज्यान गुमाएका छन्। त्यसै गरी, १० जना स्वास्थ्यकर्मीहरू अपहरणमा परेका वा बेपत्ता पारिएका छन्।
घेराबन्दीका क्रममा एल-फैशरमै कार्यरत सर्जन डा. मोहम्मद सुलेमानले भने, “कुनै पनि सहर वा राज्यको मेरुदण्ड भनेको स्वास्थ्य प्रणाली हो, र आरएसएफले मानिसहरू त्यहाँ बस्न नसकुन् भनेर ती अस्पतालहरूलाई नै निष्क्रिय बनाउने प्रयास गर्यो। यो तीव्र, जानाजानी र योजनाबद्ध थियो।”
घेराबन्दी र मुख्य अस्पतालहरूको विनाश
अप्रिल २०२३ मा सुडानी सेना र आरएसएफ बिच सुरु भएको गृहयुद्ध पछि एल-फैशरको घेराबन्दी सुडान युद्धको सबैभन्दा क्रूर अध्यायहरूमध्ये एक बनेको छ।
युद्ध सुरु भएको केही हप्ताभित्रै सहरको मध्य भागमा रहेको मुख्य ‘टिचिङ अस्पताल’ बन्द भयो। त्यसपछि स्वास्थ्य सेवाहरू साउथ अस्पतालमा सारिएको थियो। तर, मे र जुन २०२४ मा आरएसएफका लडाकुहरू पूर्वबाट अगाडि बढेपछि साउथ अस्पतालमाथि पटक-पटक गोलाबारी गरियो।
८ जुन २०२४ मा आरएसएफले साउथ अस्पतालमाथि छापा मार्यो। अस्पतालका महानिर्देशक तथा सर्जन डा. इज्जेल्डिन अहमद दाउद असौलाई जातीय गालीगलौज गर्दै बन्दुकको कुन्दाले कुटपिट गरियो। उनी मरेको नाटक गरेर मात्र आफ्नो ज्यान बचाउन सफल भएका थिए। सोही दिन सुडानी सेनाले आरएसएफलाई भगाए पनि अस्पतालभित्र बिरामीहरूका शव र शल्यक्रियाका उपकरणहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त भइसकेका थिए।
साउदी अस्पताल र प्रविधिको प्रयोग गरी निशाना
साउथ अस्पताल बन्द भएपछि त्यसको टोली र उपकरणहरू सहरको पश्चिममा रहेको साउदी प्रसूति अस्पतालमा सारियो। तर, त्यसको केही दिनमै साउदी अस्पतालमाथि आक्रमणको गति तीव्र पारियो। डाक्टरहरूका अनुसार साउदी अस्पतालमाथि एकै दिनमा २५ पटकसम्म गोलाबारी र सटीक निशाना लगाउन सक्ने ड्रोन (Drones) मार्फत आक्रमण गरियो।
अस्पतालहरू स्थानान्तरण गरिएका वैकल्पिक स्थलहरूमा पनि खोजी-खोजी आक्रमण गरियो। विशेष बाल अस्पताल र डायलाइसिस केन्द्रलाई उनीहरूले स्थान परिवर्तन गरेपछि पनि पुनः निशाना बनाइएको थियो।
अक्टोबर २०२५ मा आरएसएफले सहर पूर्ण रूपमा कब्जा गर्दासम्म साउदी अस्पताल मात्र एउटा सञ्चालनमा रहेको स्वास्थ्य संस्था बाँकी थियो। त्यहाँका डाक्टरहरूले बालुवाका बोरा, फलामका कन्टेनरबाट बनाइएका भूमिगत बङ्करहरू र अस्थायी शल्यक्रिया कक्षहरू बनाएर अन्धकारमा फोनको लाइट बालेर समेत बिरामीको ज्यान जोगाउने प्रयास गरेका थिए।
जबरजस्ती काममा लगाइएका डाक्टरहरू
युद्धका क्रममा भाग्न खोज्दा पक्राउ परेका डाक्टरहरूलाई आरएसएफले पुनः ल्याएर जबरजस्ती काम गर्न लगाएको खुलासा भएको छ।
आरएसएफका स्वास्थ्य मन्त्री डा. अल-दिन नुगुदले डाक्टरहरू आफ्नै खुसीले काममा फर्किएको दाबी गरे पनि बिबिसीसँग कुरा गर्दै डा. अल-हज मोहम्मद अहमदले आफूलाई जबरजस्ती काम गराइएको बताए। उनले भने- “मसँग अरू कुनै विकल्प थिएन। यदि मैले उनीहरूको भनाइ नमानेको भए मेरो टाउकोमा गोली हानिन्थ्यो।”
एल-फैशर पतन भएको एक वर्ष बितिसक्दा पनि सुडानको यो भयावह युद्धको आघात उस्तै छ। अहिले युद्धको फ्रन्टलाइन अन्य क्षेत्रमा सरेको छ र स्वास्थ्य संस्थाहरूमाथिको आक्रमण र विनाश अझै पनि जारी छ, जसले सुडानलाई भीषण मानवीय सङ्कटतर्फ धकेलिरहेको छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
एजेन्सी का अन्य पोस्टहरु:
- अमेरिकी मध्यावधि चुनाव र नीतिगत अन्योलका बिच बजारमा तीव्र उतारचढाव
- अमेरिकाको मध्यावधि चुनावपछि प्रविधि शेयरमा ठुलो पहिरो: एआई क्षेत्रमा मन्दी आउने त्रास
- अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन: ट्रम्पलाई ठुलो धक्का, कङ्ग्रेसका दुवै सदनमा डेमोक्र्याटको कब्जा
- युरोपमा हवाई सुरक्षामा तरङ्ग: सात वटा यात्रुवाहक विमानमा बमको झूटो धम्की, बेलायतबाट उडेका जहाज पनि प्रभावित
- युक्रेनको मानवीय सहायता केन्द्रमा रुसी बमबारी: २६ जनाको मृत्यु, कीभद्वारा घोर भर्त्सना
- फ्रान्समा प्रदर्शनकारीद्वारा प्रहरीमाथि पेट्रोल बम प्रहार: अनुसन्धान सुरु
- ‘हामी नर्कबाट फर्कियौँ’: रुसी कब्जामा रहेको सहरबाट ज्यान जोगाएर फर्किएका युक्रेनी नागरिकको पीडा
- अमेरिकाद्वारा युक्रेनलाई ५०० प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र बिक्री गर्न स्वीकृति
- नेतान्याहुमाथि चुनावी जनादेश अवमूल्यन गरेको आरोप, विपक्षी र अरब नेताहरू आक्रोशित
- स्पेनमा भयानक उच्च-गति रेल दुर्घटना: कम्तीमा ६८ जनाको मृत्यु, दर्जनौँ घाइते
