एजेन्सी 
विश्व राजनीतिमा दूरगामी असर पार्ने गरी दुई फरक महाद्वीपमा अवस्थित दुई राष्ट्रहरूमा एकै साताभित्र महत्त्वपूर्ण निर्वाचनहरू हुँदै छन्। संयोगवश, निर्वाचन कार्य तालिकाको यस्तो तालमेल मिलेको छ कि ६ हजार माइलको दूरीमा रहेका करोडौँ मतदाताहरू केही दिनको अन्तरमा आफ्नो लोकतान्त्रिक अधिकारको प्रयोग गर्दै छन्।
आज (मंगलबार) इजरायलका मतदाताहरूले नयाँ संसद् (नेसेट) चयनका लागि मतदान गर्दै छन् भने त्यसको ठिक एक सातापछि संयुक्त राज्य अमेरिकामा संसद्को मध्यावधि निर्वाचन (मिडटर्म इलेक्सन) हुँदैछ। अमेरिकी तल्लो सदनका पूर्व सभामुख टिप ओनिलले कुनै समय “सबै राजनीति स्थानीय हुन्छ” भनेका थिए, तर यी दुई देशमा हुने चुनावको नतिजा र प्रभाव भने निश्चित रूपमा विश्वव्यापी हुने देखिन्छ।
दुई निर्वाचनबिचको अन्तरसम्बन्ध र रणनीतिक महत्त्व
यी दुई चुनावहरू केवल समयका हिसाबले मात्र नजिक छैनन्, राजनीतिक र रणनीतिक रूपमा पनि आपसमा गहिरोसँग गाँसिएका छन्। इजरायलको भावी नेतृत्व र सत्ता संरचनाले मध्यपूर्वको समग्र भू-राजनीति र यस क्षेत्रमा जारी द्वन्द्वलाई दीर्घकालीन रूपमा प्रभाव पार्नेछ। अर्कोतर्फ, अमेरिकी कङ्ग्रेसको राजनीतिक नक्सामा हुने कुनै पनि परिवर्तनले यी युद्धहरूलाई मात्र नभई विश्व अर्थतन्त्रको दिशालाई समेत नयाँ मोड दिन सक्छ।
यी दुवै चुनावबिच एउटा प्रत्यक्ष मानवीय र भौतिक सम्बन्ध पनि रहेको छ। ‘रिपब्लिकन ओभसिज इजरायल’ का अनुसार अमेरिकी पासपोर्ट बोकेका करिब ५ लाख इजरायली नागरिकहरूसँग दुवै चुनावमा मतदान गर्ने अधिकार छ। संस्थाका अध्यक्ष मार्क जेलका अनुसार यी मतदाताहरूले अमेरिकी चुनावका कडा प्रतिस्पर्धा हुने राज्यहरू (स्विंग स्टेट) मा ठुलो फेरबदल ल्याउन सक्छन्। उदाहरणका लागि, मिसिगनको सिनेट दौडमा इजरायलबाट मात्रै करिब १० हजार हुलाक (एब्सन्टी) मत खस्ने अनुमान गरिएको छ, जसले जित र हारको निर्णयमा निर्णायक भूमिका खेल्न सक्छ।
इरान मामला र सैन्य तनाव
नीतिगत तहमा इजरायल र अमेरिकाको मुख्य साझा विषय इरान विरुद्धको रणनीति हो। गत फेब्रुअरीदेखि सुरु भएको व्यापक हवाई आक्रमणले इरानका धेरै सैन्य अखडा र नेतृत्वलाई क्षति पुर्याए पनि त्यहाँको शासन ढाल्न सकेको छैन। प्रत्युत्तरमा इरानले खाडी क्षेत्रमा कडा जवाफी कारबाही गर्दै होर्मुज जलडमरूमध्य र इन्धन आपूर्तिको प्रमुख मार्गमा आफ्नो नियन्त्रण बढाएको छ।
चुनावी माहोलले नै प्रमुख राजनीतिक निर्णयहरूलाई निर्देशित गरिरहेको छ। इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले चुनावी अभियानका क्रममा इरानमाथि पुनः नयाँ आक्रमण गर्ने सम्भावनालाई अघि सारेका छन्। अघिल्लो वर्ष अक्टोबर ७ मा भएको हमासको आक्रमणपछि आफ्नो गुमेको सुरक्षा छवि फिर्ता ल्याउने रणनीतिका रूपमा उनले इरानको आणविक खतरा र शासन परिवर्तनको मुद्दालाई मुख्य चुनावी नारा बनाएका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि नेतान्याहुको चुनाव अघिको अभियानलाई समर्थन गर्दै इरानमा “चाँडै काम सम्पन्न गर्नुपर्ने” अभिव्यक्ति दिएका छन्। यद्यपि, केही कूटनीतिक रिपोर्टहरूका अनुसार ट्रम्पले चुनावअघि नै इन्धनको मूल्य वृद्धि भई अमेरिकी मतदातामा नकारात्मक असर नपरोस् भन्नका लागि नेतान्याहुलाई चुनावअघि आक्रमण नगर्न आग्रह गरेका थिए।
यसले गर्दा इजरायली मिडियाहरूमा चुनावपछि नेतान्याहुले अन्तरिम प्रधानमन्त्रीका रूपमा इरानमाथि आक्रमण गर्न सक्ने र त्यसैको बलमा राष्ट्रिय एकताको सरकार गठन गर्ने प्रयास गर्ने अड्कलबाजी भइरहेका छन्। नेतान्याहुका प्रतिस्पर्धी तथा पूर्व सैन्य प्रमुख गाडी आइजेनकोटले भने राजनीतिक स्वार्थका लागि युद्धको उपयोग नगर्न चेतावनी दिँदै कुनै पनि एकता सरकारमा सहभागी नहुने स्पष्ट पारिसकेका छन्।
विश्व अर्थतन्त्र र इन्धन सङ्कट
अमेरिका र इजरायल दुवै देशका मतदाताहरूका लागि महँगी र जीवनयापनको लागत प्रमुख चुनावी मुद्दा बनेको छ। अमेरिकामा इरानसँगको तनावका कारण होर्मुज जलडमरूमध्यबाट हुने इन्धन आपूर्ति प्रभावित हुँदा तेलको मूल्य बढेको छ। यसलाई सन्तुलनमा ल्याउन ट्रम्पले रुसमाथिको केही प्रतिबन्ध खुकुलो पार्दै मस्कोबाट डिजेल आयात गर्ने प्रयास गरे पनि मूल्य उल्लेख्य रूपमा घट्न सकेको छैन।
यता इजरायलमा पनि उच्च महँगी र बढाउँदा सार्वजनिक वित्तमा परेको दबाबले आम जनता समस्यामा छन्। युद्धका कारण सैन्य बजेटमा भएको भारी वृद्धिले देशको अर्थतन्त्रलाई झनै जर्जर बनाएको छ।
अमेरिकी राजनीतिमा आएको परिवर्तन
इरान युद्ध र गजा तथा वेस्ट बैङ्कमा इजरायलको सैन्य कारबाहीका कारण अमेरिकामा परम्परागत रूपमा रहँदै आएको दुई दलीय इजरायल समर्थक साझा धारणामा फाटो आएको छ। डेमोक्र्याटिक पार्टीका तर्फबाट मिसिगन सिनेटका उम्मेदवार अब्दुल अल-सयदले इजरायललाई दिइँदै आएको सैन्य सहायता कटौती गर्नुपर्ने माग गर्दै अभियान चलाइरहेका छन्।
त्यस्तै, न्यूयोर्कका अर्का डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार ब्राड लान्डरले चुनावको केही दिनअघि वेस्ट बैंक पुगेर प्यालेस्टिनीहरूसँग जैतुन टिप्न सहयोग गरेपछि इजरायली सेनाले केही समय नियन्त्रणमा समेत लिएको थियो। अमेरिकी राजनीतिमा देखिएको यो परिवर्तनले भविष्यमा अमेरिका र इजरायलबिचको सुरक्षा सम्बन्धमा नयाँ चुनौतीहरू थपिने सङ्केत गर्दछ।
अन्ततः, आज इजरायलमा हुने मतदान र अर्को हप्ता अमेरिकामा हुने मध्यावधि निर्वाचनको नतिजाले मध्यपूर्वको शान्ति, इन्धनको विश्वव्यापी बजार र अन्तर्राष्ट्रिय भू-राजनीतिको भावी दिशा तय गर्ने निश्चित छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
एजेन्सी का अन्य पोस्टहरु:
- अमेरिकाको मध्यावधि चुनावपछि प्रविधि शेयरमा ठुलो पहिरो: एआई क्षेत्रमा मन्दी आउने त्रास
- अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन: ट्रम्पलाई ठुलो धक्का, कङ्ग्रेसका दुवै सदनमा डेमोक्र्याटको कब्जा
- युरोपमा हवाई सुरक्षामा तरङ्ग: सात वटा यात्रुवाहक विमानमा बमको झूटो धम्की, बेलायतबाट उडेका जहाज पनि प्रभावित
- युक्रेनको मानवीय सहायता केन्द्रमा रुसी बमबारी: २६ जनाको मृत्यु, कीभद्वारा घोर भर्त्सना
- फ्रान्समा प्रदर्शनकारीद्वारा प्रहरीमाथि पेट्रोल बम प्रहार: अनुसन्धान सुरु
- ‘हामी नर्कबाट फर्कियौँ’: रुसी कब्जामा रहेको सहरबाट ज्यान जोगाएर फर्किएका युक्रेनी नागरिकको पीडा
- अमेरिकाद्वारा युक्रेनलाई ५०० प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र बिक्री गर्न स्वीकृति
- नेतान्याहुमाथि चुनावी जनादेश अवमूल्यन गरेको आरोप, विपक्षी र अरब नेताहरू आक्रोशित
- स्पेनमा भयानक उच्च-गति रेल दुर्घटना: कम्तीमा ६८ जनाको मृत्यु, दर्जनौँ घाइते
- युक्रेनको खेरसोन क्षेत्रमा युद्धविराम विस्तार, मानवीय सहायता र उद्धारको बाटो खोल्ने प्रयास
