विज्ञान/प्रविधि

अमेरिकी ट्रम्प प्रशासनले एच-वान बी भिसाका लागि नयाँ शुल्क प्रस्ताव गरेको छ भने ग्र्याजुएसनपछि अमेरिकामा १ देखि ३ वर्षसम्म काम गर्न पाइने ‘अप्सनल प्राक्टिकल ट्रेनिङ’ (ओपिटि) कार्यक्रमका लागि १ लाख अमेरिकी डलरसम्म शुल्क लगाउने विषयमा विचार गरिरहेको छ। सन् २०२४ मा करिब ४ लाख १९ हजार विदेशी नागरिकले ओपिटि मार्फत काम गरिरहेका थिए। क्यानडा, बेलायत वा अस्ट्रेलियाका विश्वविद्यालयहरू छाडेर अमेरिकी विश्वविद्यालय रोज्नुको मुख्य कारण नै धेरैका लागि यही ओपिटि सुविधा थियो।

केही हप्ताअघि मात्रै हालैका वर्षहरूमा देखिएका सबैभन्दा प्रतिभावान अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूमध्येका एक जना अमेरिकाको सबैभन्दा ठुलो प्रतिस्पर्धी मुलुक चीन फर्किए भन्ने समाचारले धेरैको ध्यान तानेको थियो। कार्नेगी मेलन युनिभर्सिटीबाट पिएचडी …

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले एकीकृत दूरसञ्चार नीतिको मस्यौदा सार्वजनिक गरेको छ। दूरसञ्चार क्षेत्रसँग सम्बन्धित विद्यमान विभिन्न नीतिलाई एकीकृत गर्दै नवीनतम प्रविधिको विकासअनुसार यस क्षेत्रलाई समयसापेक्ष, प्रतिस्पर्धी र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले मस्यौदा तयार गरिएको हो।

मस्यौदामा सूचना तथा सञ्चार क्षेत्रको दीर्घकालीन नीति, २०५९, दूरसञ्चार नीति, २०६०, ब्रोडब्यान्ड नीति, २०७१ र सूचना तथा सञ्चार प्रविधि नीति, २०७२ लाई एकीकृत गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ। यस्तै, स्याटेलाइट नीति, २०७७, राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा नीतिपुराना नीतिहरू विस्थापित गर्दै प्राधिकरणले ल्यायो एकीकृत दूरसञ्चार नीति, २०८०, दूरसञ्चार सेवाको रेडियो फ्रिक्वेन्सी (बाँडफाँट तथा मूल्यसम्बन्धी) नीति, २०८० र राष्ट्रिय आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स नीति, २०८२ को कार्यान्वयनलाई समेत सहज र प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य …

बाँकेमा अहिलेसम्म साइबर अपराधसम्बन्धी मुद्दा बढ्दै र उजुरी घट्दै गएको देखिएको छ।  जिल्लामा पनि साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी लिने र मुद्दा दर्ता गर्ने व्यवस्था गरेसँगै साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी घट्दै र साइबर अपराधसम्बन्धी मुद्दा बढ्दै जान थालेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय, बाँकेले जनाएको छ।

आर्थिक वर्षको २०८१/०८२ मा ३०९ साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी परेकामा अहिले ती उजुरी घटेर १३१ पुगेको छ।  परेका उजुरीमध्ये मेलमिलाप भएको पनि प्रहरीले जनाएको छ।  जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक प्रतितसिंह राठौरले अहिलेसम्म साइबर अपराधसम्बन्धी जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन भएका कारण पनि उजुरी कम हुँदै गएको जानकारी दिए।  परेका उजुरीमध्ये सबैभन्दा बढी नेपालगञ्ज र कोहलपुरका थिए।

विद्युतीय अपराधसँग सम्बन्धित बाँकेमा …

आफन्तले ‘म्यासेन्जर’मार्फत अप्ठ्यारोमा परेकाले रु ५० हजार पठाइदिन भनेको देख्नेबित्तिकै बेनीका राजेन्द्र मगर (नाम परिवर्तन)ले क्युआरमा मागेअनुसारको रकम पठाइदिए। “क्युआरमा रकम पठाएपछि आफन्तलाई फोन गरेर जिज्ञासा राख्दा फेसबुक ह्याक गरेर अर्कैले पैसा मागेको थाहा भयो,” उनले भने, “सामाजिक सञ्जालमा आएको सन्देशको पुष्टि नगरी हतारमा पठाएको पैसा गुम्यो।”

अन्नपूर्ण गाउँपालिकाका सन्देश रोका (नाम परिवर्तन)ले सामाजिक सञ्जालमा देखेको भरमा ‘आइफोन’ किन्नका लागि भनेर रु दुई लाख ‘क्युआर’ पठाइदिए। “पैसा पठाएपछि विज्ञापनमा भएको सम्पर्क नम्बर स्विच अफ भयो, ‘पेजनै डिएक्टीभ गरिदियो’,” उनले भने, “भएको पैसा पनि गयो, आइफोन प्रयोग गर्ने मेरो सपनालाई ठगले चकनाचुर बनाइदियो।”

बेनी बजारकै सीता कार्की (नाम) परिवर्तनले रु छ …

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) द्रुत रूपमा हाम्रा दैनिक पूर्वाधारको हिस्सा बन्दै छ—कम्तीमा केही ठाउँहरूमा। यसले इमेल र सफ्टवेयर कोड लेख्न, जागिरका आवेदनहरू छनोट गर्न, सिफारिस प्रणाली (Recommendation systems) सञ्चालन गर्न सघाउँछ। साथै शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, वित्त र सार्वजनिक प्रशासनमा पनि यसको प्रयोग तीव्र गतिमा भइरहेको छ। उद्योगका अग्रणीहरू “सबैका लागि एआई” को नारा दिइरहेका छन् भने सरकारहरू राष्ट्रिय एआई रणनीति ल्याउन र आफ्नै देशको कम्प्युटिङ क्षमता (Sovereign compute) निर्माण गर्न तछाड-मछाड गरिरहेका छन्।

तर विगत एक दशकमा युरोपदेखि सब-सहारन अफ्रिका र दक्षिण पूर्वी एसियाका क्षेत्रहरूमा डिजिटल समावेशीकरण तथा डिजिटल साक्षरता परियोजनाहरूमा काम गर्दा मैले एउटै ढाँचा दोहोरिएको देखेकी छु: “रूपान्तरणकारी” प्रविधिको …