सामाजिक सञ्जालमा बेलाबखत एउटा खबर भाइरल भइरहन्छ— “एक अमेरिकी युवती पृथ्वीमा कहिल्यै नफर्कने गरी मङ्गल ग्रहको एकतर्फी (वन-वे) यात्रामा जाँदै छिन्।” तर, के यो दाबी पूर्ण रूपमा सत्य हो?
यो चर्चाको केन्द्रमा रहेकी युवती हुन्— अमेरिकी नागरिक एलिसा कार्सन। वास्तविकता के हो भने, उनलाई न त अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासाले मङ्गल मिसनका लागि आधिकारिक रूपमा छनोट गरेको छ, न त नासाको योजना अन्तरिक्ष यात्रीलाई उतै छाड्ने (वन-वे यात्रा) नै हो। बरु, एलिसाको वास्तविक कथा त्योभन्दा अझ रोचक र प्रेरणादायी छ।
३ वर्षको उमेरमा देखेको सपना :धेरैजसो बालबालिकाले विद्यालयमा सौर्य मण्डलका ग्रहहरूबारे सामान्य जानकारी लिइरहँदा एलिसा ३ वर्षकै उमेरमा मङ्गल ग्रहमा जाने सपना बुन्न थालिसकेकी थिइन्। सन् २००१ मा जन्मिएकी एलिसाले आफ्नो बाल्यकालदेखिको यही अठोटलाई पूरा गर्न सामान्य जीवनशैली त्यागेर अन्तरिक्ष विज्ञानको कठोर बाटो रोजिन्।
उनले नासाका विभिन्न ‘स्पेस क्याम्प’ मा सहभागिता जनाइन्, विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रमहरू पूरा गरिन्, पाइलटको लाइसेन्स हासिल गरिन् र ‘स्पेस एन्ड प्लानेटरी साइन्स’ (अन्तरिक्ष तथा ग्रह विज्ञान) मा उच्च शिक्षा अघि बढाइन्। अन्तरिक्ष यात्राका लागि आवश्यक शारीरिक तथा प्राविधिक पूर्व तयारीका कारण उनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चा बटुलेकी हुन्।
कति कठिन छ मङ्गल ग्रहको यात्रा: मानव जाति चन्द्रमाको सीमा पार गर्दै मङ्गल ग्रहमा पाइला टेक्ने ऐतिहासिक मोडतर्फ अघि बढिरहेको छ। तर, रातो ग्रहसम्मको यो यात्रा मानव इतिहासकै सबैभन्दा जटिल अभियान हुनेछ।
ग्रहहरूको अवस्थिति र अन्तरिक्ष यानको प्रविधिअनुसार पृथ्वीबाट मङ्गल ग्रह पुग्न एकतर्फी रूपमै करिब ६ देखि ९ महिना लाग्नेछ।
पृथ्वी र मङ्गल ग्रहबिचको दूरीका कारण सन्देश आदानप्रदान हुन एकतर्फी रूपमा करिब २२ मिनेट सम्म समय लाग्न सक्छ। अर्थात्, कुनै आकस्मिक समस्या परेमा पृथ्वीबाट तत्काल निर्देशन दिन असम्भव प्रायः हुन्छ।
यात्राका क्रममा अन्तरिक्ष यात्रीहरूले लामो समयसम्म घातक अन्तरिक्ष विकिरण, न्यून गुरुत्वाकर्षण र चरम एक्लोपनको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ।
मङ्गल ग्रहमा पुगेपछि पनि त्यहाँको वातावरण अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण छ। त्यहाँको वायुमण्डलमा मुख्यतः कार्बन डाइअक्साइड मात्र छ, तापक्रम निकै चिसो (शून्यभन्दा धेरै तल) हुन्छ र हानिकारक विकिरणबाट बच्ने प्राकृतिक सुरक्षा कवच छैन।
नासाको तयारी र सुरक्षित फिर्तीको योजना: यी यावत् चुनौतीहरूलाई चिर्न नासाले अत्याधुनिक प्रविधिहरूको विकास गरिरहेको छ। जसमा उन्नत ‘लाइफ सपोर्ट सिस्टम’, विकिरण प्रतिरोधी कवच र मङ्गल ग्रहकै स्रोतसाधन प्रयोग गरेर त्यहीँ अक्सिजन उत्पादन गर्न सकिने प्रविधिहरू समावेश छन्।
एलिसा कार्सनले भविष्यमा हुने यही ऐतिहासिक मानव मिसनमा सहभागी हुने आशा राखेकी छिन्। सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको हल्ला विपरीत नासाले आफ्ना अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई मङ्गल ग्रहमा पठाएर उतै छाड्ने नभई सुरक्षित रूपमा पृथ्वीमा फिर्ता ल्याउने योजनामै काम गरिरहेको स्पष्ट पारेको छ।
“मङ्गल ग्रहमा पाइला टेक्ने एलिसाको सपनाबारे हल्ला चलाइनुको अर्थ छैन। यो वास्तविकता बन्न अझै कति समय लाग्ने हो,विज्ञानले सुनिश्चित गरिसकेको छैन।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- राप्तीसोनारीका १० भूमिहीन परिवारले पाए जग्गाधनी पुर्जा
- एनपीएल २०२६: कामिल मिश्राको कीर्तिमानी शतकमा चितवन राइनोज क्वालिफायर–२ मा, काठमाडौँ बाहिरियो
- आजको मौसम: तराईमा हुस्सु र तुवाँलो, कोशी र मधेसमा आंशिक बदली
- आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर
- दुई तिहाइ बहुमत सरकारको चार महिना : राजस्व सङ्कलनमा सुधार, विकास खर्च साढे सात प्रतिशतमा सीमित
- १८ वर्षको परदेश बसाइपछि गाउँमै लोभलाग्दो पशुपालन
- कोप–३१: जलवायु वित्तको लक्ष्यमा ध्रुवीकरण, विकसित र विकासशील देश आ-आफ्नै अडानमा
- एनपीएल २०२६: पहिलो प्लेअफमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी लायन्स फाइनलमा प्रवेश
- आजको लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर
- आजको मौसम: पहाडमा आंशिक बदली, तराई र उपत्यकामा हुस्सुको प्रभाव