चर्को विरोध र बहिष्कारको धम्कीपछि बिस अर्ब डलरको विश्वकप बिक्री योजनाबाट पछि हट्यो फिफा

विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) ले आफ्ना व्यापारिक अधिकार तथा विश्वकप जस्ता प्रतिष्ठित प्रतियोगिताको सेयर निजी लगानीकर्तालाई बिक्री गर्ने विवादास्पद २० अर्ब अमेरिकी डलरको योजना फिर्ता लिएको छ। फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोको अग्रसरतामा ल्याइएको यो योजनाप्रति विश्वभरका फुटबल सङ्घहरू, विशेष गरी युरोपेली फुटबल महासङ्घ (युइएफए) ले तीव्र आपत्ति जनाउँदै विश्वकप नै बहिष्कार गर्ने चेतावनी दिएपछि फिफा पछि हट्न बाध्य भएको हो।

के थियो २० अर्ब डलरको योजना?

फिफाले फिफा फरवार्ड इन्टरप्राइज नामक नयाँ नाफामूलक सहायक कम्पनी स्थापना गरी विश्वकप, महिला विश्वकप तथा अन्य प्रमुख प्रतियोगिताका प्रसारण अधिकार, प्रायोजन (स्पोन्सरसिप), टिकट र लाइसेन्सिङजस्ता नगद प्रवाह हुने व्यापारिक सम्पत्ति त्यस कम्पनीमा हस्तान्तरण गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको थियो।

यस नयाँ कम्पनीको कुल मूल्याङ्कन २० अर्ब अमेरिकी डलर (करिब २६ खर्ब भन्दा बढी नेपाली रुपैयाँ) गरी करिब २० प्रतिशत सेयर निजी लगानीकर्तालाई बेचेर ४.२ अर्ब डलर जुटाउने फिफाको लक्ष्य थियो। अमेरिकाका चर्चित लगानीकर्ता जोसुवा कुश्नर (पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जेरेड कुश्नरका भाइ) को कोष ‘थ्राइभ इटर्नल’ ले लगानीकर्ता समूहको नेतृत्व गर्ने तयारी गरेको थियो।

यस योजनालाई स्वीकृत गराउन अध्यक्ष इन्फान्टिनोले फिफाका २११ सदस्य राष्ट्रहरूलाई पत्राचार गर्दै आगामी सेप्टेम्बर १९ सम्म प्रस्ताव पारित गरेमा प्रत्येक सदस्य सङ्घलाई ४ करोड डलर (करिब ५ अर्ब रुपैयाँ) सम्म अनुदान दिने लोभलाग्दो अफर समेत दिएका थिए।

युइएफएको बहिष्कार चेतावनी र विश्वव्यापी विरोध

यो प्रस्ताव सार्वजनिक हुनासाथ विश्व फुटबल वृत्तमा ठुलो हलचल मच्चियो। युइएफएका ५५ वटा सदस्य राष्ट्रहरूले सर्वसम्मत रूपमा प्रस्तावको विरोध गर्दै यस्तो कदमले फुटबलको “आत्मा” नै बिक्रीमा राखिएको आरोप लगाए। युइएफलेले स्पष्ट शब्दमा चेतावनी दियो— “जबसम्म यो प्रस्ताव पूर्ण रूपमा खारेज हुँदैन, तबसम्म कुनै पनि युरोपेली टोली फिफाको कुनै पनि प्रतियोगितामा सहभागी हुने छैनन्। विश्वकप कुनै लगानीको वस्तु होइन, यो खेलकुदको महान् विरासत हो।”

युरोपबाहेक एसियाली फुटबल महासङ्घ (एएफसी) र उत्तर तथा मध्य अमेरिकी फुटबल महासङ्घ (कन्काकाफ) ले पनि पर्याप्त छलफल र पारदर्शिता बिना नै सीमित व्यक्तिहरूले निर्णय लाद्न खोजेको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरेका थिए।

फिफाभित्रै विद्रोह र राजीनामा

बाहिरी दबाब मात्र होइन, फिफाको आन्तरिक नेतृत्वभित्र पनि तीव्र असन्तोष चुलिएको थियो। विरोध स्वरूप अध्यक्ष इन्फान्टिनोका वरिष्ठ सल्लाहकार कार्लोस कोर्डेरोले आफ्नो पदबाट तत्काल प्रभावकारी हुने गरी राजीनामा दिए। उहाँले यो योजनालाई “फुटबलका लागि निकै खराब सम्झौता” को संज्ञा दिएका थिए।

यसै गरी फिफाका मुख्य सञ्चालन अधिकृत (सीओओ) केभिन लामोरले पनि कर्मचारीहरूलाई इन्फान्टिनोले भ्रममा पारेको र यो केवल “एक जना व्यक्तिको व्यक्तिगत महत्त्वाकाङ्क्षा” मात्र भएको बताएका थिए।

इन्फान्टिनोको पछि हट्ने घोषणा

चौतर्फी घेराबन्दी र विश्वकप नै सङ्कटमा पर्ने स्थिति आएपछि फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले शुक्रबार एक वक्तव्य जारी गर्दै यो योजना आधिकारिक रूपमा रद्द गरिएको पुष्टि गरे।

इन्फान्टिनोले भने, “सबै पक्षका विचारहरू गम्भीरताका साथ सुनेपछि, यो परियोजनाले फुटबल क्षेत्रमा विभाजन ल्याएको प्रस्ट भएको छ, जुन हाम्रो मूल उद्देश्यको हितमा छैन। हाम्रो उद्देश्य सधैँ फुटबललाई एकजुट बनाउनु र प्रवर्द्धन गर्नु हो।”

यो योजना रद्द भएसँगै विश्वकप जस्ता विश्वव्यापी खेलकुदका ऐतिहासिक धरोहरहरू निजी पुँजीपतिहरूको हातमा जानबाट जोगिएका छन् भने फिफाको गैर-नाफामूलक परम्परागत ढाँचा कायमै रहने भएको छ।