Home » Archives for January 2022
Monthly Archives

२०७८ माघ १७, सोमबार १४:५८

रामेछाप र सोलुखम्बु जिल्लाको सीमा भएर बग्ने लिखु खोलामा निर्माणाधिन लिखु जल विद्युत आयोजनाले त्यस भेगको वातावरणीय तथा सामाजिक जोखिमलाई बढाएको छ। रामेछापको उमाकुण्ड र सोलुखम्बुको लिखुपिके गाउँपालिकाका आयोजना प्रभावित स्थानीयबासिन्दाको भनाईमा आयोजनाले स्थानीयबासिन्दाको मानवस्वास्थ्यमा गम्भीर हानी पुर्‌याएको, जैविक विविधतामा ह्रास ल्याएको, जलचरको विनास भएको, पानीका स्रोतहरु सुकेको र उपलव्ध खानेपानी समेत प्रदुषित भएको छ। तथापि सो जलविद्युत आयोजना निर्माण गरिरहेको एमडी दुगड ग्रुपका अधिकारीहरुले भने वातावरणीय विनासलाई न्युनिकरण गर्ने प्रयास भइरहेको दावी गरेको छ।

बन्यजन्तु विस्थापित

एमभी दुगड ग्रुपले पान हिमालय इनर्जी प्रालि, ग्लोबल हाइडोपावर एशोसिएट्स प्रालि र नुम्बुर हिमालय हाइड्रोपावर प्रालि नामको तीनवटा सहायक कम्पनी मार्फत १५७ मेघावाटको …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

संयुक्त राष्ट्र संघ, महिला विरुद्ध हुने सवै प्रकारका भेदभाव उन्मूलन समिति (सिड कमिटि) ले नेपालका आदिवासी जनजाति महिलाका लागि आत्मनिर्णयको अधिकारसहित संविधान संशोधन गर्न तीन बर्ष अगाडि नेपाललाई दिएको सुझाव कार्यन्वयन हुन असम्भव देखिएको छ।

नेपालको छैठौ आवाधिक प्रतिबेदन माथि सिड कमिटिले नेपाललाई २०७५ साल कार्तिक २८ गते यस्तो सुझाव दिएको थियो। तर अर्को आवधिक प्रतिबेदनको समय आइसक्दा पनि यो सुझाव माथि सरकारले कुनै पनि पहल नगरेको हुँदा तत्काल यो सुझाव कार्यन्वयन हुने संभावना टरेको हो।

नेपालका आदिवासी जनजाति महिलाहरूले संविधानसभा गठन पूर्व देखि नै आत्मनिर्णयको अधिकारको माँग गर्दे आएका थिए। संयुक्त राष्टसंघ, महिला विरुद्ध हुने भेदभाव उन्मलनसम्बन्धी समिति (सिड …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail
समयसँगै समाजमा धेरैथोक बदलिए, तर ग्रामीण परिवेशमा महिलाले आफूलाई ‘तोकिएका’ कामबाट छुटकारा पाएका छैनन्। ‘महिलाले मात्र गर्नुपर्ने’ भनेर समाजले निर्धारण गरिदिएका कामले कैयौं महिलाको ज्यान मात्र लिइरहेको छैन, धेरैको अंगभंग भएर असहज जीवन बाँच्न बाध्य तुल्याएको छ। ‘भवितव्य’ भनिएका घटनाभित्रको कहालीलाग्दो पाटोः

घाँस–दाउरा र मेलापातको दैनिकीमा बाँचिरहेकी एक ग्रामीण महिलाको सपना के हुन्छ ? उमेर छउन्जेल गरिखाने हातगोडा सद्दे भइदिऊन्, रोगव्याधि नलागोस्, दुःख गरेरै भए पनि भरपेट खान पुगोस् ! दोलखाको भीमेश्वर नगरपालिकाकी ५५ वर्षीया चन्द्रमाया फुयाँलको सपना पनि सम्भवतः योभन्दा ठूलो थिएन। चाहे जस्तै यो उमेरसम्म उनलाई केही रोगव्याधि लागेन। अस्पताल जानु परेको त उनलाई सम्झना पनि छैन। तर, …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

धरानः सिमेन्टका संरचनाहरू निर्माण भएकाले धरानको  प्रसिद्ध बुढासुब्बा मन्दिर परिसरको टुप्पो नहुने बाँसको प्रजाति  नष्ट हुने अवस्थामा पुगेको बनस्पति विज्ञाले प्रारम्भिक अनुमान गरेका छन् । नेपालको चर्चित धार्मिकस्थल बुढासुब्बाको आकर्षणहरु मध्ये टुप्पो नहुने बाँस पनि एक हो । परिसरमा मन्दिर अगाडि र पश्चिमोत्तर तर्फ बाँसका तिन ठूला झ्याङहरू छन् ।

दशक यता बाँसमा नयाँ तामा नलाग्दा झ्याङको विच भाग खाली हुँदै आएको छ । झ्याङको वरिपरी ढुंगा–सिमेन्टको टेवा पर्खाल लगाइएको अवस्थामा बाँस विस्तारै नष्ट हुने चिन्ता बढको छ । यसवारे मन्दिरका पुजारी परिवारले उपमहानगरपालिकालाई ध्यानाकर्षण गराएपछि मेयर तिलक राईले दुई पटक स्थलगत अवलोकन गरी संरक्षणको आवश्यक उपाय खोजिने वचन दिएका …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

शिवपुरी बाबा

राजा महेन्द्रको राज्याभिषेकमा नेपाल आएका महान दार्शनिक तथा भारतका राष्ट्रपति डा. सर्भपल्ली राधाकृष्णन् विमानस्थलबाट सिधै शिवपुरी बाबा समक्ष पुगे र सोधे, “तपाईँको शिक्षाको सार के हो ?”

बाबाले भने ” म तीनवटा अनुशासन सिकाउँछु… आध्यात्मिक, नैतिक र शारीरिक।”

अनि डा. राधाकृष्णन् सोधे ,”समग्र सत्य यति थोरै शब्दमा?” बाबाले भने, “हो।”

शिवपुरी बाबाका शिक्षाका ति तीन अनुशासनलाई व्याख्‍या गर्न डा. राधाकृष्णन्‌जस्ता दार्शनिकलाई नै पन्ध्र मिनेटभन्दा बढी समय लागेको थियो।

सन् १८२६ मा केरलाको नम्बोद्री बाहुन परिवारमा जन्मेका शिवपुरी बाबाले सारा संसारको भ्रमण गरेपछि अन्त्यमा काठमाडौँलाई आफ्नो घर बनाएका थिए। उनको शिक्षाका बारेमा लेखिएको पुस्तक “लङ पिल्ग्रिमेज” का लेखक जे. …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

तारानाथ दाहाल

नेपालको संविधान, २०७२ को धारा १७ ले विचार तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको अधिकारलाई मौलिक हकका रूपमा सुनिश्चित गरेको छ। धारा १७ (२) (क) मा प्रत्येक नागरिकलाई ‘विचार र अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता हुने’ उल्लेख गर्दै प्रतिबन्धानत्मक वाक्यांशमा त्यस्तो अधिकार भए तापनि त्यस व्यवस्थाले “नेपालको सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता,  राष्ट्रियता र स्वाधीनतामा वा संघीय इकाइ वा विभिन्न जात, जाति, धर्म, सम्प्रदायबीचको सु–सम्बन्धमा खलल पर्नेे, जातीय भेदभाव वा छुवाछूतलाई दुरुत्साहन गर्ने, श्रमप्रति अवहेलना गर्ने, गाली बेइज्जती, अदालतको अवहेलना हुने, अपराध गर्न  दुरुत्साहन गर्ने वा सार्वजनिक शिष्टाचार वा नैतिकताको प्रतिकुल हुने कार्यमा मनासिब प्रतिबन्ध लगाउने गरी ऐन बनाउन रोक लगाएको मानिने छैन” भनी उल्लेख गरिएको …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail
ध्वाँसे चितुवाको संरक्षणसम्बन्धी अवस्थाबारे सन् २०२१ मा गरिएको आकलनमा, वैज्ञानिकहरूले यसको क्षेत्रमा हुने शिकार र अन्य खतराका कारण यस बाघ प्रजातिको भविष्य जटिल देखिएको बताएका छन्।

संरक्षण अवस्थाबारे गरिएको एउटा नयाँ अध्ययनमा विश्वभर ३७ सयदेखि ५५ सय ८० वटा परिपक्व अवस्थाका ध्वाँसे चितुवा रहेको अनुमान गरिएको छ। यस आकलनको तल्लो विन्दुलाई आधार मान्ने हो भने बाघभन्दा ध्वाँसे चितुवा दुर्लभ देखिन्छ किनभने अनुमानित तथ्यांकअनुसार अहिले विश्वभर ४ हजार बाघ जीवित रहेको मानिन्छ।

नेपालका हिमाली शृंखलाका फेदीदेखि दक्षिण चीन र मलेसियाको दक्षिणसम्म पाइने यो चितुवा विरलै देखिने मांसाहारी हो जसले आफ्नो अधिकांश समय रुखमै बिताउँछ। सुमात्रा र बर्निओमा पाइने सुन्डा ध्वाँसे चितुवा …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

संघीय सरकारको अकर्मण्यता साथै केही पालिकाका जनप्रतिनिधि र कर्मचारीको व्यवहारका कारण झ्ण्डै २०० स्थानीय सरकार निमित्त प्रशासकीय प्रमुखको भरमा छन्, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव सेवाग्राही र विकास निर्माणका काममा परेको छ।

३१ भदौ २०७८ मा संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले कपिलवस्तुको शुद्धोधन गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्ण ज्ञवालीलाई रूपन्देहीको गैंडहवा गाउँपालिकामा सरुवा गर्‍यो। ज्ञवालीको ठाउँमा कोटहीमाई गाउँपालिकाका शिक्षा अधिकृत दिनेश गौंडलाई निमित्त जिम्मेवारी दिएर पठाइयो। मन्त्रालयले गौंडलाई दिएको पत्रमा ‘स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन–२०७४ को दफा ८४ (४) बमोजिम प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत हाजिर नभएसम्मको लागि उक्त गाउँपालिकाको आर्थिक तथा प्रशासनिक कार्य गर्ने गरी जिम्मेवारी दिइएको’ उल्लेख छ।

ज्ञवालीको सरुवासँगै गौंड …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

भेरी नदीमा भइरहेको जथाभावी उत्खननबाट सुर्खेतको एउटा गाउँ नै बगरमा परिणत हुने जोखिममा छ। त्यसलाई रोक्न स्थानीय सरकारले चासो नदेखाउँदा गाउँले विस्थापनको त्रासमा छन्।

स्थानीय सरकारको बेवास्तामा परेको पश्चिम सुर्खेतस्थित पञ्चपुरी नगरपालिका–९ को राजी गाउँका बासिन्दा अहिले आफ्नो थातथलोबाट विस्थापित हुनुपर्ने पिरलोमा छन्।

२०७१ सालमा भेरी नदीको बाढीले तहसनहस पारेको यो गाउँ यसै पनि बाढीको जोखिममा छ। त्यसमाथि नदीले धार परिवर्तन गरेर गाउँतिर पस्न सक्ने ठाउँमा जथाभावी गिट्टी–बालुवा उत्खनन भइरहँदा जोखिम थप बढेको गाउँले बताउँछन्।

अचेल राजी गाउँका कमल सापकोटा घर अघिल्तिरको बगरबाट बालुवा र गिट्टी उठाउन आउने ट्याक्टर र टिप्परलाई लखेट्नमै समय विताइरहेका छन्। “एकैछिन पनि नहेर्ने हो भने …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

माछा मार्ने दराईहरूको पुर्खौली पेसा र सीप हो। दराईको बस्ती नदी किनारा र खोला छेउमा रहनुको कारण पनि यही हो। तर आज भोलि यसको अभ्यास नै हराएको छ। निकुञ्ज क्षेत्रको नदीमा माछा मार्न नपाइने र स्थानीय जलश्रोतमा पनि स्थानीय सरकारको निषेधका कारण परम्परागत सीप खोसिएको छ।

पहेँलो तथा निलो पातुकी, सुनको हार र चाँदीका गहना शिरमा शिरफूल, नाकमा ढुङ्ग्री लगाएका एक हुल महिलाहरू बाटैमा भेटिए। उनीहरू मध्ये धेरैले रातो र केहीले कालो व्लाउज लगाएका थिए।

महिलाहरूको हूलमा नै केही पुरुषहरूले भने सेतो कछाड, माथि भोटो, कम्मरमा खुर्पेटो, खुकरी र सिरमा भादगाउँच्ले टोपी लगाएका देखिन्थे।

यो दृश्य तनहुँस्थित दुम्सी पाखाको हो। …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail
Newer Posts
Independent News Service (INS)

सम्पर्क आदर्श मार्ग, थापाथली, काठमाडौँ
फोन  : 01-4102022 / 01-4102121
इमेल : freedomnews2022@gmail.com

सोसल मिडिया

प्रधान सम्पादक: तारानाथ दाहाल

प्रबन्ध सम्पादक: राजेश घिमिरे

© 2021 Freedom News Service Pvt Ltd. All rights reserved