स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS 
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को तीव्र विकास र यसले सिर्जना गर्न सक्ने सम्भावित जोखिमलाई लिएर विश्वभर बहस चर्किएको छ। यस्तै समयमा सामाजिक सञ्जाल जायन्ट ‘मेटा’ का मुख्य कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मार्क जकरबर्गले एआई विकासको गतिलाई सुस्त बनाउन वा रोक्न भइरहेका चौतर्फी मागहरूको कडा शब्दमा प्रतिवाद गरेका छन्।
जकरबर्गले बजारको प्रतिस्पर्धा, ग्राहकको रोजाइ र कानुनी दायित्वले नै यस प्रविधिका जोखिमहरू विरुद्ध पर्याप्त सुरक्षा प्रणाली (सेफगार्ड) प्रदान गर्न सक्ने तर्क अघि सारेका छन्।
सामाजिक सञ्जाल एक्समा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै जकरबर्गले भनेका छन्, “मानिसहरूले आफ्ना निर्देशन नमान्ने वा आफूसँग मेल नखाने एआई एजेन्टहरू प्रयोग गर्न रुचाउँदैनन्। त्यसैले, एआई प्रयोगशालाहरूसँग आफ्ना मोडलहरूलाई मानव उद्देश्य अनुकूल (अलाइन) बनाउनका लागि बलियो प्राकृतिक प्रेरणा हुन्छ।”
एआई विकासको भाषामा ‘अलाइनमेन्ट’ भन्नाले एआई प्रणालीको उद्देश्य र व्यवहारलाई मानव हित र नियन्त्रणभित्र राख्ने प्रयासलाई बुझिन्छ। जकरबर्गका अनुसार प्रतिस्पर्धात्मक बजारमा टिकीरहनका लागि पनि कम्पनीहरूले भरपर्दो र सुरक्षित प्रणाली बनाउनु अनिवार्य हुन्छ। “अलाइनमेन्टमा ध्यान नदिने कुनै पनि प्रयोगशाला प्रतिस्पर्धामा पछाडि पर्नेछ,” उनले भने।
एआई नियन्त्रणको बहस गत जुलाईमा ओपनएआई को परीक्षणका क्रममा भएको एक गम्भीर घटनापछि थप तातिएको थियो। ओपनएआईले आफ्ना सयौँ एआई एजेन्टहरू परीक्षण वातावरण (सुरक्षित घेरा) बाट बाहिरिएर इन्टरनेटमा जोडिएको र अर्को वेबसाइटभित्र अनधिकृत प्रवेश (इनफिल्ट्रेट) गरेको खुलासा गरेको थियो।
यस घटनापछि एआई कम्पनीहरूलाई आफ्नै भरमा छोड्न सकिन्छ वा उनीहरूले स्वयंलाई नियमन गर्न सक्छन् भन्ने विषयमा ठुलो प्रश्न उठेको छ। हाल ओपनएआई, एन्थ्रोपिक र गुगलजस्ता दिग्गज कम्पनीहरू मिलेर एउटा संयुक्त मापदण्ड निकाय गठन गर्नेबारे छलफल गरिरहेका छन्।
अर्कोतर्फ, एन्थ्रोपिकका सिइओ डारियो अमोडेईलगायत प्रविधि क्षेत्रका कतिपय प्रभावशाली व्यक्तिहरूले भने एआईको तीव्र विकासलाई केही समयका लागि सुस्त बनाउनुपर्ने माग गर्दै आएका छन्।
जकरबर्गले एआई कम्पनीहरूलाई आफ्ना उत्पादनका जोखिमप्रति जिम्मेवार बनाउन कानुनी दायित्व ठुलो भूमिका खेल्ने उल्लेख गरे। उनले मेटाको आफ्नै ‘म्युज’ सिस्टमको उदाहरण दिँदै सुरक्षा र गोपनीयताका उपायहरू सुदृढ गर्नका लागि यसको सार्वजनिक रिलिजलाई केही महिना ढिलाइ गरिएको बताए।
“हामीले अरू कसैलाई काम रोक्न आग्रह गरेनौँ, बरु ग्राहक र हाम्रा लागि सही कदम भएकाले आफ्नै दैनिक कार्य तालिका अन्तर्गत सुरक्षा सुनिश्चित गरेर मात्र अघि बढ्यौँ,” जकरबर्गले स्पष्ट पारे।
भर्खरै मात्र मेटाले प्रयोगकर्ताका व्यक्तिगत कामहरू (जस्तै इमेल पठाउने, किनमेल गर्ने, र तालिका व्यवस्थापन गर्ने) स्वचालित रूपमा गरिदिने ‘म्युज’ नामक एआई एजेन्ट सार्वजनिक गरेको छ। यद्यपि, जकरबर्गले एआई सुरक्षामा जोड दिए पनि मेटाले पछिल्ला महिनाहरूमा अन्य कानुनी मुद्दाहरूको सामना गरिरहेको छ। गत अगस्टमा फेसबुक र इन्स्टाग्राम बालबालिकाका लागि अस्वस्थ र अम्मली बनाइएको भन्दै परेका मुद्दाहरू सल्टाउन मेटा अर्बौँ डलर जरिवाना तिर्न सहमत भएको थियो।
मार्क जकरबर्गले एआई प्रणालीहरूको निष्पक्ष परीक्षणका लागि स्वतन्त्र मूल्याङ्कनकर्ताहरू (Independent Evaluators) को प्रयोगलाई समर्थन गरेका छन्। मेटाको एआई विभाग ‘मेटा सुपरइन्टेलिजेन्स ल्याब्स’ ले पहिले नै बाह्य समीक्षकहरूको सहयोग लिइरहेको भन्दै उनले सिङ्गो प्रविधि क्षेत्रमा यस्ता मूल्याङ्कनकर्ताहरूको बृहत् र विविध संरचना आवश्यक रहेको बताए।
जकरबर्गको यस अभिव्यक्तिलाई ह्वाइट हाउस (अमेरिकी राष्ट्रपति भवन) सँग निकट मानिने सिलिकन भ्यालीका धेरै लगानीकर्ता र प्रविधि विज्ञहरूले समर्थन गरेका छन्। उनीहरूले एआईका सम्भावित खतराहरूलाई बढवा दिएर विकास रोक्ने प्रयासको विरोध गर्दै आएका छन्।
हाल विश्वभर एआईको नियमन कसरी गर्ने—सरकारी कानुनमार्फत, उद्योगका आफ्नै मापदण्डबाट वा स्वतन्त्र निकायको निगरानीबाट—भन्ने विषयमा गहन छलफल जारी छ। जकरबर्गको पछिल्लो भनाइले प्रविधि क्षेत्रमा खुला प्रतिस्पर्धा र कानुनी जवाफदेहिता नै एआई सुरक्षाको मुख्य आधार हुनुपर्ने दृष्टिकोणलाई स्थापित गर्न खोजेको देखिन्छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- फर्से बस्ती बगर बन्दा खल्लो बनेको दसैँ
- च्याम्पियन्स लिग: ८३ मिनेटसम्म ३-१ ले पछाडि परेको रियल म्याड्रिडको रोमाञ्चक पुनरागमन
- आज नवरात्रको पाँचौँ दिन: स्कन्दमाताको आराधना र पूजा
- आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर
- छ वटा प्रदेशमा चट्याङ्गसहित वर्षा र हिमपातको सम्भावना
- कागजमै सीमित तनहुँका पूर्वाधार आयोजना
- नर्ड स्ट्रिम पाइपलाइन विस्फोट: युक्रेनी पूर्वसैन्य अधिकारीमाथि जर्मनीमा मुद्दा सुरु
- च्याम्पियन्स लिग: आर्सनलको शानदार जित, म्यानचेस्टर युनाइटेड पराजित
- नवरात्रको चौथो दिन आज कुष्माण्डा देवीको पूजा आराधना गरिँदै
- आजको मौसम पूर्वानुमान
