एजेन्सी 
भारतमा गरिएको एक नयाँ अनुसन्धानअनुसार हिमनदीहरू तीव्र गतिमा पग्लिँदै जाँदा, हिमतालहरू झन् अस्थिर बन्दै जाँदा र हिमाली क्षेत्रको अनुगमनमा ठुलो कमी आउँदा हिमालय क्षेत्र एक खतरनाक बिन्दु तर्फ अघि बढिरहेको तथ्यहरू प्रकाशमा आएको छ।
नेपाल र तिब्बतको सीमा क्षेत्रमा हजारौँको ज्यान लिने गरी आएको र व्यापक विनाश निम्त्याएको विनाशकारी बाढीपछि भारतमा यो नतिजा सार्वजनिक भएको हो, जसले द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहेको हिमाली वातावरणबाट बढ्दै गएको जोखिमलाई उजागर गर्दछ।
ग्लोबल काउन्सिलिङ फर्म सिस्टमिकले इन्टीग्रेटेड माउन्टेन इनिसिएटिभ र इन्टरनेसनल सेन्टर फर इन्टीग्रेटेड माउन्टेन डेभलपमेन्ट तथा ‘जिबी पन्त नेसनल इन्स्टिच्युट’को प्राविधिक सहयोगमा तयार पारेको प्रतिवेदनअनुसार, हिमाली हिमनदीहरूले एक दशक अघिको तुलनामा अहिले ६५ प्रतिशत तीव्र गतिमा आफ्नो बर्फको मात्रा गुमाइरहेका छन्।
प्रतिवेदनअनुसार हिमालय-कराकोरम क्षेत्रका अनुमानित ४० हजार हिमनदीहरूमध्ये करिब २१ वटाको मात्रै विस्तृत र निरन्तर रूपमा अनुगमन भइरहेको छ।
अनुगमनमा रहेको यो ठुलो अन्तरले निकै अर्थ राख्छ किनभने त्यहाँको भौतिक भूगोल द्रुत गतिमा बदलिरहेको छ। हिमनदीहरू पग्लँदै जाँदा, तिनले चट्टान र बर्फको अस्थायी परिधिले रोकिएका र विस्तार हुँदै गएका हिमतालहरू छाड्दै जान्छन्।
साथै, बढ्दो तापक्रमले ‘पर्माफ्रोस्ट’ (सधैँ जमेर रहने जमिन) र उच्च हिमाली भिरालो जमिनलाई अस्थिर बनाइरहेको छ, जसले गर्दा लगातार आउने शृङ्खलाबद्ध प्राकृतिक विपत्तिको जोखिम बढाइरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
भारतसँग यो जोखिमको मात्रा कति ठुलो छ भन्ने कुराको प्रमाण पहिल्यै छ। प्रतिवेदनअनुसार, भारतीय भूभागको करिब १८ प्रतिशत भाग हिमाली क्षेत्रले ओगटेको छ, तर देशमा हुने प्राकृतिक विपद्हरूमध्ये करिब ३५ प्रतिशत विपद् यही क्षेत्रमा हुने गर्दछ।
सरकारले जुलाई महिनामा संसद्मा जानकारी गराएअनुसार, भारतीय हिमाली क्षेत्रका १८९ वटा उच्च जोखिमयुक्त तालहरूको सन् २०२५ को वैज्ञानिक मूल्याङ्कनपछि ५६ वटा हिमतालहरूलाई “अत्यधिक जोखिमयुक्त” (very high risk) श्रेणीमा राखिएको छ।
सरकारका अनुसार, सेन्ट्रल वाटर कमिसनले भारतका हिमाली नदी क्षेत्रहरूमा १० हेक्टरभन्दा ठुला २,४८५ वटा हिमतालहरूको अनुगमन गरिरहेको छ।
हिमतालहरूका प्राकृतिक बाँधहरू फुट्दा कस्तो परिणाम आउँछ भन्ने कुराका विनाशकारी उदाहरणहरू हिमालय क्षेत्रले देखिसकेको छ।
सन् २०२३ मा सिक्किममा हिमताल फुटेर आएको बाढीमा परी कम्तीमा ७० जनाको मृत्यु भएको थियो भने सडक, पुल र जलविद्युत् आयोजनाहरूमा व्यापक क्षति पुगेको थियो। सन् २०२१ मा उत्तराखण्डमा यस्तै प्रकारको विपत्ति आउँदा ऋषिगङ्गा र धौलीगङ्गा उपत्यकामा आएको विशाल बाढीका कारण २०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको थियो।
तर यो खतरा यस्ता प्रत्यक्ष र भयानक बाढीहरूमा मात्र सीमित छैन। हिमालय एक विशाल प्राकृतिक जल प्रणाली हो जसले दक्षिण एसियाका करोडौँ मानिसहरूलाई जीवन दिने नदीहरूलाई पानी आपूर्ति गर्दछ।
ईसिमेडका अनुसार, अधिकांश हिन्दुकुश हिमाली नदी क्षेत्रहरूमा यो शताब्दीको मध्यतिर अति जाडोको स्थिति आउने प्रक्षेपण गरिएको छ— अर्थात् हिमनदी पग्लिएर बग्ने पानीको मात्रा अधिकतम बिन्दुमा पुग्नेछ र त्यसपछि हिमनदीहरूको आकार घट्दै जाँदा पानीको बहाव पनि घट्दै जानेछ।
नयाँ अनुसन्धानले यो प्राकृतिक निर्भरतामाथि पर्ने असाधारण आर्थिक प्रभावको अङ्क पनि सार्वजनिक गरेको छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
एजेन्सी का अन्य पोस्टहरु:
- अमेरिकी मध्यावधि चुनाव र नीतिगत अन्योलका बिच बजारमा तीव्र उतारचढाव
- अमेरिकाको मध्यावधि चुनावपछि प्रविधि शेयरमा ठुलो पहिरो: एआई क्षेत्रमा मन्दी आउने त्रास
- अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन: ट्रम्पलाई ठुलो धक्का, कङ्ग्रेसका दुवै सदनमा डेमोक्र्याटको कब्जा
- युरोपमा हवाई सुरक्षामा तरङ्ग: सात वटा यात्रुवाहक विमानमा बमको झूटो धम्की, बेलायतबाट उडेका जहाज पनि प्रभावित
- युक्रेनको मानवीय सहायता केन्द्रमा रुसी बमबारी: २६ जनाको मृत्यु, कीभद्वारा घोर भर्त्सना
- फ्रान्समा प्रदर्शनकारीद्वारा प्रहरीमाथि पेट्रोल बम प्रहार: अनुसन्धान सुरु
- ‘हामी नर्कबाट फर्कियौँ’: रुसी कब्जामा रहेको सहरबाट ज्यान जोगाएर फर्किएका युक्रेनी नागरिकको पीडा
- अमेरिकाद्वारा युक्रेनलाई ५०० प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र बिक्री गर्न स्वीकृति
- नेतान्याहुमाथि चुनावी जनादेश अवमूल्यन गरेको आरोप, विपक्षी र अरब नेताहरू आक्रोशित
- स्पेनमा भयानक उच्च-गति रेल दुर्घटना: कम्तीमा ६८ जनाको मृत्यु, दर्जनौँ घाइते
