

हिजो काठमाडौँको दशरथ रङ्गशालामा उनै गोलकिपर सुब्बा कप्तान रहेको नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमले भारतसँग खेलेको सातौँ महिला साफ च्याम्पियनसिप फुटबल प्रतियोगिताको सेमी फाइनल खेल कुनै चलचित्र
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) भनेको कम्प्युटरले मानिसजस्तै सोच्न र काम गर्न सिकेको प्रविधि हो । यसले जटिल समस्या समाधान गर्न र दैनिक जीवनका कामहरू सजिलै गर्न मानिसलाई सहयोग पुर्याउँछ । उदाहरणका लागि, फोनमा ‘सिरी’ वा ‘गुगल असिस्टेन्ट’ लाई प्रश्न गर्दा तुरुन्तै सही उत्तर दिन्छ, जसले समय बचाउँछ र काम सरल बनाउँछ । एआई प्रणालीहरूले तस्बिरहरू पनि चिन्न सक्छन्, जस्तै गुगल फोटोजले फोटोमा भएका साथीहरूलाई पहिचान गर्न सक्छ । स्वचालित गाडीहरू बिना ड्राइभर आफैंँ बाटो फेला पारेर सुरक्षित रूपमा चल्न सक्छन् ।
त्यस्तै, नेटफ्लिक्सले हाम्रा हेर्ने बानीअनुसार फिल्म र शोहरू सिफारिस गर्छ, जसले हाम्रो मनोरञ्जन अनुभवलाई अझ रमाइलो बनाउँछ । एआईमार्फत अनलाइन
सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा इजरायल माथि भएको आक्रमणको मास्टरमाइन्ड मानिने हमास नेता याह्या सिनवारको मृत्युले गाजामा युद्ध विराम र बन्धकहरूको रिहाइ र मध्यपूर्वमा भइरहेको हिंसाको डी-एस्केलेसनको लागि संयुक्त राज्य अमेरिकालाई नयाँ अवसर प्रदान गरेको छ ।
शान्ति सम्झौताको प्रतिरोध गर्ने सिनवार एक्लै थिएनन् – इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुपनि महिनौँदेखि बारम्बार र खुला रूपमा युद्ध विराम प्रयासहरूलाई कमजोर परिरहेको छन् । सिनवारको मृत्युले यो विनाशकारी र निरन्तर बढिरहेको युद्ध अन्त्य गर्न नयाँ गति सिर्जना गर्न सक्छ र गर्नुपर्छ ।
सन् १९६२ मा गाजाको खान युनिस शरणार्थी शिविरमा जन्मेका सिनवार सन् १९८० को सुरुवात देखि उग्रवादमा सक्रियतापूर्वक लागे । साथै इजरायलले …
“छापा पत्रिका बन्द हुनु पर्छ? के यो सकिन्छ? छापाका लागि के यो सबैभन्दा खराब समय हो, जहाँ विज्ञापनदाताहरू पत्रपत्रिकामा फर्किँदैनन् र आर्थिक मन्दीले तिनीहरूलाई अनलाइनमै लैजान्छ? यी हाम्रा एक जना पत्रकार साथीले सन् २००९ मा पत्रपत्रिकाका चुनौती र अवसरहरूको बारेमा आफ्नो एक परियोजनामा सोधेका प्रश्नहरू हुन् ।
आज पन्ध्र वर्ष पछि धेरै देशहरूमा छापा पत्रपत्रिकाको अवस्था नाजुक छ । पछिल्लो दशकमा छापा समाचारको खपत घटेको हाम्रो अनुसन्धानले बारम्बार देखाएको छ । अधिकांश प्रकाशनहरूका लागि छापा पत्रपत्रिका र विज्ञापनको राजस्व दुवै घट्दै गएको छ। धेरै प्रकाशकहरू डिजिटलमा सरिसरेका छन् । कोही भने हप्तामा केवल एक – दुई दिन मात्र पत्रिका छापिरहेका …
हाम्रा चाडपर्वहरु बदलिएका छन् । यद्यपि यसको मानक बदलिएको छैन । दसैँ, तिहार, छठलगायत पर्वहरुले देशव्यापी आकार लिइरहँदा पर्वका खास महत्व र गरिमा पर्वसँग जोडिएका मौलिकता भने हराउँदै गएका छन्, मेटिँदै गएका छन् । यसले हाम्रा चाडपर्व कर्मकाण्डीमा सीमित हुन थालेको देखिन्छ । चाडपर्व खागरी दसैँ, तिहार आउँदा परिपाटी नै बनेको छ गाउँ जाने–फर्किने । बिस्तारै पर्वहरुको मानक यस्तैमा सीमित भइरहँदा पर्वका अर्थहरु पनि हराउँदै जाने अवस्था बनेको छ । पर्वको रौनक नै मेटिने सङ्केत गर्दैछ । एकातिर दसैँ, तिहारजस्ता पर्वहरुमा जति प्रहार भइरहेका छन्, त्यसको खण्डन पनि भइरहको छैन भने अर्कातिर पर्व मनाउने नाममा मानकहरु किन महत्वपूर्ण छन्, यो …
महात्मा गान्धी अर्थात् मोहनदास करमचन्द गान्धीको सन् १८६९ अक्टोबर २ तारिख गुजरातको पोरबन्दरमा जन्म भएको थियो । अङ्ग्रेजी साम्राज्यबाट भारतलाई स्वतन्त्रता दिलाउने एक महान् भारतीय सपुत उहाँलाई भारतका राष्ट्रपिता मानिन्छ । उहाँलाई गौतम बुद्धपछि अहिंसाका पुजारीका रुपमा यो विश्वले मानेको छ । संयुक्त राष्ट्र सङ्घले पनि अक्टुबर २ तारिखलाई अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवसका रुपमा मनाउन थालेको छ । जो जीवनभर अहिंसाका पुजारी रहे तर स्वयम् भने आन्तरिक हिंसाका सिकार भए तर पनि आजसम्म विश्वलाई अहिंसाको माध्यमबाट मात्र समाज रुपान्तरणका गर्न सकिन्छ भनेर उत्प्रेरित गर्दैरहे । उहाँ जीवितभन्दा मृत्युपश्चात् विश्वका महान् दार्शनिकका रुपमा चित्रित गरिए । आफ्नो देशको किचलोलाई मिलाउने क्रममा नै
नेपाली कांग्रेसको नीति स्थापनाकालदेखि नै समाजवादी राजनीतिक दर्शनबाट प्रेरित रह्यो । आर्थिक असमानताको अन्त्य, आर्थिक क्रान्ति तथा आत्मनिर्भरमुखी प्रगति, कृषिमा आधारित औद्योगिकीकरण र गरिबी उन्मूलन नेपाली कांग्रेसको अर्थतन्त्रको उद्देश्य हो । समाजवादबाट ओतप्रोत, सबै किसिमका दमन तथा शोषणबाट मुक्त नागरिकको उद्यम, सीप तथा रोजगारीमा आधारित र राज्यको संरक्षणात्मक वातावरण मातहत पूर्ण प्रतिस्पर्धामा सञ्चालित नियमित तथा अकुण्ठित बजारको भूमिका भएको अर्थतन्त्र नै नेपाली कांग्रेसको आर्थिक पक्षको ढाँचा हो । कृषि, जलस्रोत, पर्यटन र जडीबुटीको प्रचुर सम्भावना र समृद्धिका आधार हुन् भन्ने कांग्रेसको उम्याइ छ । आफैँसँग भएका जन, जल, जमिन, जङ्गल, जडीबुटी र सीपजस्ता आधाभूत साधन वा पदार्थबाट नेपालको दिगो विकासको
हाल संसद्मा विचाराधीन रहेको आर्थिक कार्यविधि र वित्तीय उत्तरदायित्व ऐनको संशोधन गर्ने विधेयकबारे सार्वजनिक छलफल कम भइरहेको छ । यसको सुधारका लागि केही सुझावहरू यहाँ प्रस्तुत गरेको छु ।
अधिकांश देशहरूमा वित्तीय उत्तरदायित्व र बजेट व्यवस्थापन ऐनको नाम दिइएको यो ऐनले वित्तीय व्यवस्थापनमा अन्तर-पुस्ताको समानता सुनिश्चित गर्न र बृहत् आर्थिक स्थिरता कायम गर्न तथा बजेट निर्माण कार्यमा सरकारको दायरा, बजेट प्रक्रिया र वित्तीय जिम्मेवारी प्रदान गर्न एक मानक कानुनका रूपमा दिशानिर्देश प्रदान गर्दछ।
नेपालमा यसलाई “आर्थिक कार्यविधि र वित्तीय दायित्व ऐन” भनिन्छ। नामले नै सरकारको प्रतिबद्धतालाई कमजोर देखाएको छ । यो ऐनको केन्द्र विन्दुमा रहेको बजेट निर्माणको महत्त्वपूर्ण कार्यलाई पनि …
पल फ्रेओली
सन् २०२४ जुलाईमा भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको रुस भ्रमणले धेरै पश्चिमी देशहरूमा, विशेष गरी नयाँ दिल्लीसँग गहिरो सम्बन्ध बनाउने प्रयास गरिरहेकाहरू माझ चासोको विषय बन्यो । शीतयुद्धको समयमा बनेको मस्कोसँगको भारतको ऐतिहासिक सम्बन्ध सबलाई थाहा नै छ, तर रुसले युक्रेनको बाल अस्पतालमा बम विस्फोट गराएको खबर आए लगत्तै मोदीको रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँगको मित्रताको खुला प्रदर्शनले धेरैलाई आश्चर्यचकित तुल्यायो । यसअघि भारतले युक्रेनमा रुसी आक्रमणको न विरोध गरेको थियो न त समर्थन गरेको थियो । रसिया र युक्रेन युद्धको खुला रूपमा कुरा गर्न हिचकिचाएको भारतले संयुक्त राष्ट्र सङ्घ सुरक्षा परिषद्को सदस्यको रूपमा यस मुद्दामा मतदान गर्नबाट समेत टाढा …
सम्पर्क
आदर्श मार्ग, थापाथली, काठमाडौ
इमेल : freedomnews2022@gmail.com