एजेन्सी 
अमेरिकाले भेनेजुएलामा सैन्य कारबाही गर्दै राष्ट्रपति निकोलास मादुरोलाई पक्राउ गरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘उचित’ सत्ता हस्तान्तरण नहुन्जेल अमेरिकाले भेनेजुएला ‘चलाउने’ प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई उनीहरूको कम्पाउन्डबाट पक्राउ गरी अमेरिका लगिएको छ। यो राति भएको विशेष फोर्स अपरेसनको भाग हो, जसमा सैन्य आधारहरूमा पनि आक्रमण गरिएको थियो। मादुरो दम्पतीलाई न्यूयोर्कमा हतियार र लागू औषध अपराधको आरोप लगाइएको छ। ट्रम्पले अमेरिकी तेल कम्पनीहरूलाई भेनेजुएलामा प्रवेश गराउने र आवश्यक परे दोस्रो आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका छन्। भेनेजुएलाका उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले सरकार ‘रक्षा गर्न तयार’ रहेको बताएकी छन्, जबकि यो घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय आलोचना निम्त्याएको छ।
अपरेसनबारे के थाहा छ ?
अमेरिकी सेनाले मादुरोको घरमा स्थानीय समयानुसार बिहान २:०१ बजे (जीएमटी ६:०१) आक्रमण गरेको थियो। ट्रम्पका अनुसार अमेरिकी फोर्सले राजधानी काराकासमा बिजुली काटेका थिए, तर कसरी गरे भन्ने स्पष्ट छैन। मादुरोले स्टिल-फोर्टिफाइड सेफ रुममा प्रवेश गर्न खोजे तर ढोका बन्द गर्न सकेनन्। उनी अमेरिकी सेनाको डेल्टा फोर्सबाट पक्राउ परेका थिए, जसलाई सीआईएको भेनेजुएली सरकारी स्रोतले स्थान ट्र्याक गर्न सहयोग गरेको थियो। १५० भन्दा बढी विमानहरू प्रयोग गरी निकासी टोलीलाई राजधानीमा पुर्याइएको थियो।
ट्रम्पले कुनै अमेरिकी फोर्सको मृत्यु नभएको र ‘कम’ घाइते भएको बताए। मादुरो दम्पतीलाई यूएसएस आइवो जिमा जहाजमा राखेर विमानबाट न्यूयोर्क राज्यको स्ट्युवार्ट एयर नेशनल गार्ड बेसमा लगियो। त्यसपछि उनीहरूलाई ब्रुकलिनको मेट्रोपोलिटन डिटेन्सन सेन्टरमा हिरासतमा राखियो। अमेरिकी अधिकारीहरूले काराकास वरपरका हवाई आक्रमणहरूलाई निकासी अपरेसनको कभरको रूपमा प्रयोग गरिएको सङ्केत गरेका छन्। भेनेजुएलाका रक्षा मन्त्री भ्लादिमिर पाड्रिनोले राज्य टेलिभिजनमा मादुरोको सुरक्षा टोलीका ‘ठुलो भाग’, सैनिकहरू र ‘निर्दोष नागरिकहरू’ मारिएको बताए, तर सङ्ख्या वा विवरण दिएनन्। भेनेजुएला सरकारले अमेरिकालाई नागरिक क्षेत्रहरूमा आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ र हताहतको आधिकारिक आँकडा जारी गरेको छैन।
यी पाँच स्थानहरूमा आक्रमण भएको पुष्टि भएकोको छ:
– जनरलिसिमो फ्रान्सिस्को डे मिरान्डा एयर बेस (ला कार्लोटा)
– फोर्टे टिउना, काराकासको प्रमुख सैन्य सुविधा
– पोर्ट ला गुइरा, काराकासको मुख्य क्यारिबियन सागर मार्ग
– हिगुएरोटे एयरपोर्ट, काराकास पूर्व
– एन्टेनास एल भोल्कान, दूरसञ्चार टावरहरू
भेनेजुएलामा अब को सत्तामा छ ?
भेनेजुएलाका उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेज, जो मादुरोको आन्तरिक सर्कलकी सदस्य थिइन्, अब अन्तरिम राष्ट्रपति बनेकी छन्। उनलाई राष्ट्रको सर्वोच्च अदालतले शपथ ग्रहण गराएको छ। शनिबार उनले मादुरोको रिहाइ माग्दै उनी ‘एक्लो राष्ट्रपति’ भएको बताइन्। ट्रम्पको दाबीअनुसार अमेरिकाले ‘सुरक्षित र उचित सत्ता हस्तान्तरण’ नहुन्जेल भेनेजुएला चलाउने छ, तर मादुरोका सहयोगीहरू अझै सत्तामा छन्।
अमेरिकाले कसरी भेनेजुएला चलाउने र को संलग्न हुने स्पष्ट छैन, तर ट्रम्पले यो ‘समूह’ प्रयास हुने बताए। उनले अमेरिकी विदेश मन्त्री मार्को रुबियोले रोड्रिगेजसँग कुरा गरेको र उनले ‘अमेरिकाले भनेको जे पनि गर्ने’ इच्छा व्यक्त गरेको बताए। यो रोड्रिगेजको सार्वजनिक बयानसँग बाझिएको छ, जसमा उनले भेनेजुएलालाई ‘साम्राज्यको उपनिवेश’ नबनाउने भनेकी छन्। सीबीएस न्युजमा रुबियोले ‘उनीहरूले गर्ने काममा आधारित मूल्याङ्कन गर्ने’ बताए र ‘गलत निर्णय गरेमा अमेरिकाले लीभरहरू प्रयोग गर्ने’ चेतावनी दिए। ट्रम्पले विपक्षी नेता मारिया कोरिना माचाडोलाई भेनेजुएलामा समर्थन र सम्मान नभएको बताए। माचाडोले एडमुन्डो गोन्जालेजलाई सत्ता ग्रहण गर्न आह्वान गरेकी थिइन्, जसलाई २०२४ चुनावमा उनको पार्टीका मत गणनाले भारी बहुमतले जितेको देखाएको थियो।
भेनेजुएलाको भविष्य के हुन्छ ?
अमेरिकी अधिकारीहरूले थप सैन्य हस्तक्षेपको योजना नभएको सङ्केत गरेका छन्, तर ट्रम्पले ‘बुट्स अन द ग्राउन्ड’ बारे प्रश्नमा ‘हामी डराउँदैनौ’ भने। उनले अमेरिकी तेल कम्पनीहरूले पूर्वाधार मर्मत गर्ने र ‘देशलाई पैसा कमाउने’ बताए। ‘हामी जमिनबाट ठुलो धन निकाल्ने छौँ’ जसबाट भेनेजुएला र अमेरिकालाई फाइदा हुने र ‘खर्चको प्रतिपूर्ति’ हुने उनले भने। अमेरिकाले अन्य देशहरूलाई तेल बेच्ने पनि बताए।
भेनेजुएला सरकारले यो आक्रमणलाई ‘रणनीतिक स्रोतहरू, विशेष गरी तेल र खनिजहरू’ कब्जा गर्ने प्रयास भनेको छ, जसले ‘राष्ट्रको राजनीतिक स्वतन्त्रता तोड्ने’ लक्ष्य राखेको छ। भेनेजुएलासँग विश्वको सबैभन्दा ठुलो प्रमाणित तेल भण्डार छ, तर यो ‘हेभी, सौर’ तेल हो, जसलाई रिफाइन गर्न गाह्रो छ तर डिजेल र एस्फाल्ट बनाउन उपयोगी छ। अमेरिका सामान्यतया ‘लाइट, स्वीट’ तेल उत्पादन गर्छ, जसबाट पेट्रोल बन्छ।
मादुरोमाथि के आरोप छ, किन पक्राउ परे ? ?
अमेरिकी अटोर्नी जनरल पाम बोन्डीले मादुरो दम्पतीलाई न्यूयोर्कको दक्षिणी जिल्लामा अभियोग लगाइएको बताइन्। उनीहरूमाथि नार्को-टेररिज्म साजिस, कोकेन आयात, मेसिन गन र विनाशकारी उपकरण कब्जा, र मेसिन गन साजिशको आरोप छ। ‘उनीहरूले चाँडै अमेरिकी न्यायको पूर्ण क्रोध सामना गर्नेछन्,’ बोन्डीले एक्समा लेखेकी छन्।
मादुरो वामपन्थी राष्ट्रपति ह्युगो चाभेजको नेतृत्वमा उभिएका थिए र २०१३ मा उनको उत्तराधिकारी बने। ट्रम्पसँग मादुरोको मतभेद भेनेजुएली आप्रवासीहरूको अमेरिका आगमन र लागू औषध, विशेष गरी फेन्टानिल र कोकेनको कारण थियो। तर काउन्टर-नार्कोटिक विशेषज्ञहरूका अनुसार भेनेजुएला मुख्य रूपमा अन्यत्र उत्पादित लागू औषध स्मग्लिङको ट्रान्जिट देश हो, जबकि फेन्टानिल मेक्सिकोमा उत्पादन हुन्छ र अमेरिका-मेक्सिको सीमाबाट प्रवेश गर्छ।
ट्रम्पले दुई भेनेजुएली ड्रग ग्याङहरू, ट्रेन डे अरागुआ र कार्टेल डे लोस सोल्सलाई विदेशी आतङ्कवादी सङ्गठन (एफटीओ) घोषणा गरेका छन् र पछि मादुरोको नेतृत्वमा रहेको आरोप लगाएका छन्। मादुरोले कार्टेल नेता भएको अस्वीकार गरेका छन् र अमेरिकालाई ‘ड्रग विरुद्ध युद्ध’ बहानामा उनलाई हटाउने र तेल कब्जा गर्ने आरोप लगाएका छन्। हालैका महिनामा अमेरिकी फोर्सले अन्तर्राष्ट्रिय जल क्षेत्रमा २ दर्जनभन्दा बढी आक्रमण गरी १०० भन्दा बढी व्यक्तिको हत्या गरेको छ, जसलाई लागू औषध तस्करी जहाज भनेका छन्।
विश्वको प्रतिक्रिया
यो आक्रमणले भेनेजुएलाका दीर्घकालीन सहयोगीहरूबाट कडा प्रतिक्रिया निम्त्यायो। रुसले अमेरिकालाई ‘सशस्त्र आक्रमण’ गरेको आरोप लगाएको छ जुन ‘गहिरो चिन्ताजनक र निन्दनीय’ छ। चीनको विदेश मन्त्रालयले मादुरो दम्पतीको तत्काल रिहाइ मागेको छ र ‘भेनेजुएला सरकार उल्टाउने’ रोक्न आह्वान गरेको छ। इरानको विदेश मन्त्रालयले आक्रमणलाई ‘राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ताको स्पष्ट उल्लङ्घन’ भनेको छ। धेरै ल्याटिन अमेरिकी देशहरू, जसमा कोलम्बिया र ब्राजिल छन्, ले यो कार्यको निन्दा गरेका छन्। क्युबाका राष्ट्रपति मिगेल डियाज-कानेलले यसलाई ‘अपराधी आक्रमण’ भनेका छन्, जबकि कोलम्बियाका राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रोले ‘सार्वभौमसत्तामा हमला’ भनेका छन्। अर्जेन्टिनाका ट्रम्प सहयोगी जाभियर मिलेईले सामाजिक सञ्जालमा ‘स्वतन्त्रता अघि बढ्छ’ र ‘स्वतन्त्रता जिउनुहोस्’ लेखेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा, संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसका प्रवक्ताले ‘अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान नगरेको’ मा गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। बेलायती प्रधानमन्त्री केइर स्टार्मरले आफ्नो सरकारले मादुरो शासनको अन्त्यमा ‘आँसु नझार्ने’ र अमेरिकासँग ‘विकसित स्थिति’ बारे छलफल गर्ने बताए। ईयूकी शीर्ष कूटनीतिज्ञ काजा कलासले मादुरोलाई वैधता नभएको दोहोर्याइन् र शान्तिपूर्ण सत्ता हस्तान्तरण हुनुपर्ने बताइन्, तर अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान गर्नुपर्ने भनेकी छन्। स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले मादुरो शासनलाई मान्यता नदिने तर ‘अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लङ्घन गर्ने हस्तक्षेप’ लाई पनि मान्यता नदिने र क्षेत्रलाई ‘अनिश्चितता’ तर्फ धकेल्ने बताए।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
एजेन्सी का अन्य पोस्टहरु:
- नयाँ दिल्लीमा १८औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलन: वैश्विक चुनौती समाधान र सहकार्यमा शीर्ष नेताहरूको जोड
- उत्तरी फ्रान्समा रेल दुर्घटना: ४४ जना घाइते, एकको अवस्था गम्भीर
- अक्टोबर ७ को चेतावनी दाबी प्रकरण: नेतान्याहुले इजरायली पत्रिकारुद्ध मुद्दा हाल्ने
- अमेरिका–हुथी द्वन्द्व र ट्याङ्कर आक्रमणपछि कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलर पुग्यो
- ठुला प्रविधि कम्पनीहरूलाई नियन्त्रण गर्न अदालतलाई धौ-धौ !
- तुकाराम मुण्डे: सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेका भारतको महाराष्ट्रका खाद्य सुरक्षा अधिकारी
- प्रतीकात्मकताले भरिएको शान्ति वार्ता: रुस र युक्रेनबिचका आधारभूत मतभेद अझै कायम
- रुस-युक्रेन युद्ध: शान्ति वार्ताका लागि अमेरिकी टोलीले भेट्यो पुटिनलाई
- रसिया-युक्रेन युद्ध रोक्ने अमेरिकी प्रयास: ट्रम्पका दूत कुश्नर र विटकाफ मस्को र किभ भ्रमण गर्दै
- इरान युद्धमा सहयोग नगरेको भन्दै फकल्यान्ड टापु विवादमा बेलायतलाई साथ नदिने ट्रम्पको सङ्केत
