स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS 
इरानमा अर्थतन्त्रको सङ्कटलाई लिएर सुरु भएको विरोध प्रदर्शनहरू आज पनि जारी छन्। राज्य टेलिभिजनले पहिलो पटक प्रदर्शनहरूको बारेमा मौनता तोड्दै ‘आतङ्ककारी एजेन्टहरू’ (अमेरिका र इजरायलका) ले आगो लगाएको र हिंसा भड्काएको आरोप लगाएको छ। यसले ‘जनहानि’ भएको उल्लेख गरे पनि विस्तृत विवरण भने दिएको छैन।
प्रदर्शनकारीहरूले सडकहरूमा नारा लगाउँदै रातभर प्रदर्शन गरेका छन्, जसमा निर्वासित राजकुमार रेजा पहलवीको आह्वानपछि जनवरी ८ को साँझबाट तीव्रता बढेको थियो। प्रदर्शनहरू देशका सबै ३१ प्रान्तहरूमा फैलिएका छन्, जसमा तेहरानका विभिन्न छिमेकहरूमा हजारौँले सडक अवरुद्ध गरेर प्रदर्शन गरेका छन्।
जनवरी ८ को साँझमा रेजा पहलवीले ८ बजे स्थानीय समयमा प्रदर्शनका लागि आह्वान गरेपछि तेहरान लगायतका सहरहरूमा ठुलो सङ्ख्यामा प्रदर्शनकारीहरू सडकमा उत्रिए। यसपछि सरकारले देशव्यापी इन्टरनेट र टेलिफोन सेवा काटेको थियो, जसले पचासी मिलियनभन्दा बढी जनतालाई प्रभावित गरेको छ।
प्रदर्शनकारीहरू “शाहको जय होस्!” भन्ने नारा लगाउँदै।
नेटब्लक्स र क्लाउडफ्लेयरजस्ता अनुगमन संस्थाहरूले यसलाई सरकारी हस्तक्षेप भनेका छन्। यस ब्ल्याक आउटले प्रदर्शनकारीहरूको सञ्चारलाई रोकेको छ र विगतका घटनाहरूमा जस्तै यसले कडा दमनको सङ्केत गरेको थियो। प्रदर्शनहरूमा ‘डिक्टेटरलाई मृत्यु!’ , ‘इस्लामिक गणतन्त्रको अन्त्य!’ र ‘यो अन्तिम लडाइँ हो! पहलवी फर्किनेछन्!’ जस्ता नाराहरू गुन्जिएका छन्। कुर्द क्षेत्रहरूमा सामान्य हडताल भएको छ भने बजारहरू बन्द छन्।
जनवरी ७ लाई सबैभन्दा रक्तपातपूर्ण दिन मानिएको छ किनकि यस दिन १३ प्रदर्शनकारीहरू मारिएका थिए। इलाम प्रान्तको इमाम खोमेनी अस्पतालमा सुरक्षा बलहरूले आक्रमण गरेर घाइते प्रदर्शनकारीहरूलाई गिरफ्तार गरेका थिए। त्यसमा अश्रुग्याँस प्रहार र झ्याल ढोका तोडफोड समेत गरिएको थियो। सो घटनामा चिकित्सकहरूमाथि पनि आक्रमण भएको एमनेस्टी इन्टरनेसनलले आरोप लगाएको छ।
कुर्द र लोर जातीय अल्पसङ्ख्यकहरू बढी प्रभावित छन्, जसमा इलाम, केरमानशाह र लोरेस्तानमा १७ प्रदर्शनकारीहरू मारिएका छन्। कुल मृत्यु हुनेको सङ्ख्या पनि अलग-अलग छन्। विभिन्न स्रोतहरूबाट फरक-फरक जानकारी छ: इरान ह्युमन राइट्स (आइएचआर) ले ४५ प्रदर्शनकारीहरू (८ बालबालिकासहित) मारिएको बताएको छ भने एचआरएएनएले ३४ प्रदर्शनकारी र ८ सुरक्षा कर्मचारी मारिएको उल्लेख गरेको छ। सयौँ घाइते छन् र बाइस् सय भन्दा बढी गिरफ्तार भएका छन्।
जनवरी ६, २०२६ का दिन सामाजिक सञ्जालमा राखिएका तस्बिरहरूबाट कैद गरिएको यो तस्विरमा इरानी सुरक्षाकर्मीहरूले तेहरानको बजारमा विरोध प्रदर्शनकारीहरूमाथि आँसु ग्यास प्रयोग गरेको देखिन्छ।
जनवरी ६ मा तेहरानको मुख्य बजारमा सुरक्षा बलहरूले प्रदर्शनकारीहरूमाथि अश्रुग्याँस प्रहार गरेका थिए। यसअघि जनवरी ३ मा सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अलि खामेनीले ‘दङ्गा भड्काउनेहरूलाई ठाउँमा राख्नुपर्ने’ बताएका थिए। सरकारले प्रदर्शनहरूलाई ‘अमेरिका र इजरायलका विदेशी एजेन्टहरू’ ले दङ्गा भड्काएको आरोप लगाएको छ।
राष्ट्रपति मासुद पेजेशकियानले ‘अधिकतम संयम’ अपनाउन र हिंसात्मक व्यवहारबाट बच्न आग्रह गरेका छन् भने इलाम अस्पताल घटनाको जाँच आदेश दिएका छन्। सुरक्षा बलहरूले ड्रोन प्रयोग गरेर प्रदर्शनकारीहरूको पहिचान गरिरहेका छन्। राज्य मिडियाले प्रदर्शनहरूको आकारलाई कम आँकेको छ।
प्रदर्शनहरू गत डिसेम्बर २८ बाट सुरु भएका थिए। सुरुमा तेहरानका पसलेहरू रियाल मुद्राको मूल्यमा तीव्र गिरावटविरुद्ध सडकमा उत्रिएका थिए। रियालले अमेरिकी डलरविरुद्ध रेकर्ड न्यूनता छोएको थियो जसले मुद्रास्फीति चालिस प्रतिशत पुगेको र खाद्यान्न तथा औषधिको मूल्य सत्तरी प्रतिशत र पचास प्रतिशत बढेको थियो। इरानको परमाणु कार्यक्रममाथिको पश्चिमी प्रतिबन्धहरू, सरकारी कुप्रबन्ध र भ्रष्टाचारलाई मुख्य कारण मानिएको छ। प्रदर्शनहरूमा विद्यार्थीहरू र स्थापना पक्षधर परिवारका युवाहरू पनि सामेल छन्। यो सन् २०२२ को महसा अमिनी घटनापछिको सबैभन्दा ठुलो र २००९ को निर्वाचनपछिको सबैभन्दा व्यापक प्रदर्शन हो।
तेहरानको शताब्दीयौँ पुरानो मुख्य बजारमा प्रदर्शन हुँदा पसलहरू बन्द रहेका बेला बन्द सटर आगाडी बसिरहेको एक व्यक्ति ।
अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यदि प्रदर्शनकारीहरू मारिए भने ‘कडा कारबाही’ गर्ने चेतावनी दिएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसङ्घका प्रमुख एन्टोनियो गुटेर्रेसले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनको सम्मान गर्न आग्रह गरेका छन्। युरोपेली सांसदकी अध्यक्ष रोबर्टा मेट्सोलाले इरानका जनताको स्वतन्त्रताको लागि समर्थन व्यक्त गरेकी छन्। रेजा पहलवीले ट्रम्पलाई धन्यवाद दिँदै सञ्चार पुनर्स्थापित गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मागेका छन्। प्रदर्शनहरूले इरानको अर्थतन्त्रलाई थप दबाब दिएको छ, जसलाई अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले ‘ढल्कने अवस्थामा’ भनेका छन्।
यी प्रदर्शनहरूले इरानको इस्लामिक गणतन्त्रलाई गम्भीर चुनौती दिइरहेका छन्, जसमा आर्थिक सुधारको मागसँगै राजनीतिक परिवर्तनको आवाज उठेको छ। सरकारले संवादको कुरा गरे पनि दमन बढाउँदै गएको देखिन्छ।
स्थिति अझै अनिश्चित छ, तर प्रदर्शनकारीहरूको एकता र अन्तर्राष्ट्रिय दबाबले यसलाई लम्ब्याउने सङ्केत गरेको छ।
श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
स्वतन्त्र समाचार सेवा / INS का अन्य पोस्टहरु:
- जुनार खेतीबाट दोहोरो कमाइ, विदेशबाट फर्केका युवाको नयाँ बाटो
- त्रिविको आग्रह : समस्या वार्ता र संवादबाट समाधान गरौँ, हडताल-तोडफोड नगर्नू
- सहिद दिवसमा व्यास नगर अल्ट्रा म्याराथन
- शक्तिराष्ट्रहरूले विश्व सहयोगलाई कमजोर पार्दै : गुटेर्रेस
- आजबाट राष्ट्रिय सभाको अधिवेशन
- लोपोन्मुख पुर्ख्यौली संस्कृति जोगाउन, मालिका गाउँपालिकामा ऐतिहासिक प्रतियोगिता
- बागमती प्रदेश सरकारको बजेट कार्यान्वयन कमजोर
- आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट निर्माण प्रक्रिया सुरु
- फागुन २१ निर्वाचन : तनहुँमा निर्वाचन प्रहरी भर्नामा कम चासो, समय थप
- मस्कको आफ्नै बच्चाकी आमाद्वारा एक्सएआई ग्रोक विरुद्ध मुद्दा दायर
