Home » समाचार » फिचर
Category:

फिचर

राउटे समुदायका युवयुवती। तस्वीरहरु: ज्योति कटुवाल

२०६५ सालमा तत्कालीन दैलेख जिल्ला विकास समितिले पहिलो पटक राउटे समुदायलाई सामाजिक सुरक्षा भत्ता बाँड्दा उनीहरूको जनसंख्या १६५ थियो। १७ वर्षपछि २०८२ साल फागुन १३ गते सामाजिक सेवा केन्द्र (सोसेक) ले गरेको गणना अनुसार यो संख्या १३३ मा झरेको छ।

यसबीच राउटे समुदायको उत्थानका लागि भन्दै सरकारी र गैरसरकारी स्तरबाट विभिन्न कार्यक्रम भए। तर, अनुसन्धानकर्ताका अनुसार, अवस्था यस्तै रहिरहेमा राउटेको उत्थान त परको कुरा, यो समुदाय नै लोप हुन धेरै समय लाग्ने छैन।

प्रकृतिमाथि निर्भर र न्यूनतम आवश्यकतामा जीवनयापन गर्ने यो फिरन्ते समुदायलाई सरकारले ‘मूलप्रवाहीकरण’ का नाममा भत्ता मात्र होइन, खाद्यान्नदेखि साबुनसम्म बाँड्ने गर्छ। विभिन्न संस्था र व्यक्ति राउटे बस्तीमा …

राउटे समुदायका युवयुवती। तस्वीरहरु: ज्योति कटुवाल
0 comment
0 FacebookTwitterEmail

सामाजिक सञ्जालका ठुला कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको फिडमा जानीजानी हानिकारक सामग्री देखाउने निर्णय गरेको खुलासा भएको छ। कम्पनीहरूको आन्तरिक अनुसन्धानले ‘आक्रोश र नकारात्मकता’ ले प्रयोगकर्ताको संलग्नता बढाउने देखाएपछि यस्तो कदम चालिएको सूचनादाताहरूले बिबिसीलाई बताएका छन्।

एक दर्जनभन्दा बढी सूचनादाता (Whistleblower) र भित्री स्रोतहरूका अनुसार प्रयोगकर्ताको ध्यान तान्ने होडबाजीमा कम्पनीहरूले हिंसा, यौन ब्ल्याकमेल र आतङ्कवाद जस्ता गम्भीर सुरक्षा जोखिमहरूलाई समेत उपेक्षा गरेका छन्।

मेटाका एक इन्जिनियरका अनुसार, टिकटकसँगको तीव्र प्रतिस्पर्धाका बिच कम्पनीको सेयर बजारमा घट्दो मूल्यलाई जोगाउन उच्च व्यवस्थापनले ‘बोर्डरलाइन’ हानिकारक सामग्रीहरूलाई प्रयोगकर्ताको फिडमा बढी स्थान दिन निर्देशन दिएका थिए, जसमा महिला-विरोधी सामग्री र षड्यन्त्रका सिद्धान्तहरू समेत समावेश थिए।

अर्कोतर्फ, टिकटकका एक कर्मचारीले …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

२०८१ असोज १२ गते नल्लु खोलाको बाढीले गोदावरी–६ की ६५ वर्षीया सानुमाया नगरकोटीको घर बगायो।  बाढीले उनको छिमेकका अरू १० घर पनि लग्यो।  नगरकोटीको घरछेउमै क्रसर उद्योगहरूले धेरै वर्षदेखि ढुंगा, बालुवा खोस्रिरहेका थिए।  खानीबाट निस्केको गेग्रान व्यवस्थापन गरिएको थिएन।  जथाभावी उत्खनन रोक्न नगरकोटी दम्पतीले पटक–पटक वडा, नगरपालिका र वन कार्यालयमा निवेदन दिँदा पनि कसैले सुनेन।  “२०३८ सालको भेलले पनि केही गर्न नसकेको हाम्रो घर, पोहोर ग्राभेलसहितको बाढीले बगायो,” सानुमाया भन्छिन्।

यस्तो पीडा सानुमायाको मात्र होइन।  नल्लु खोलामास्तिर डाँडामा ७० वर्षीय चकना नगरकोटीको परिवार बस्छ।  खानी र क्रसर उद्योगबाट उड्ने धूलो र टिपरबाट आउने प्रदूषणले यो परिवारलाई घरमा बसिनसक्नु बनाएको छ।  …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेन—जी आन्दोलनका क्रममा संसद् भवन, सर्वोच्च अदालत, सिंहदरबार र राष्ट्रपति भवन जलाउन के प्रयोग भएको थियो भनेर अन्तर्राष्ट्रियस्तरमै चासो छ। नेपाल इन्भेस्टिगेटिभ मल्टिमिडिया जर्नालिज्म नेटवर्क (निमजिन) ले गरेको खोजमा यी संरचना जलाउन पेट्रोलियम पदार्थको प्रयोग भएको पाइएको छ। 

गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेन—जी आन्दोलनका क्रममा संसद् भवन, सर्वोच्च अदालत, देशको प्रमुख प्रशासकीय भवन रहेको सिंहरबार र राष्ट्रपति भवन जलाउन पेट्रोलियम पदार्थको प्रयोग भएको फरेन्सिक परीक्षणमा पुष्टि भएको छ।

भदौ २३ गते जेन—जीको आह्वान भएको प्रदर्शनका क्रममा संसद भवन बाहिर १७ सहित १९ जनाको ज्यान गएपछि त्यसको विरोधमा २४ गते …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

मध्य गर्मी सुरु भएपछि मधेश प्रदेशका जिल्लाहरूमा बर्सेनि खानेपानीको हाहाकार हुन्छ। गएको जेठमा प्रदेशको आर्थिक केन्द्र वीरगन्जदेखि राजविराजसम्म अनि राजधानी जनकपुरदेखि ग्रामीण बस्तीहरूसम्म खानेपानी अभाव भएपछि प्रदेश र स्थानीय सरकारको समन्वयमा बारुण यन्त्रबाट खानेपानी वितरण गरियो। चुरे दोहन, नदीहरूमा बढ्दो उत्खनन, भूमिगत पानीको सीमापारबाट समेत हुने अत्यधिक दोहनका कारण मधेश प्रदेशमा केही दशकदेखि खानेपानीको अभाव हुन थालेको हो।

सन् २०३० भित्र हरेक नेपालीलाई स्वच्छ खानेपानी पुर्‍याउने सरकारी लक्ष्यमा सहयोग गर्न विश्व बैंकले २७ असार ०७१ मा २० मिलियन अमेरिकी डलर अनुदान र ५० मिलियन अमेरिकी डलर ऋण सहयोगको सम्झौता गरेको थियो। विश्व बैंक समूहअन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय विकास संघ (आइडिए)मार्फत नेपालमा ग्रामीण …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

भारतमा ‘एआई इम्प्याक्ट समिट २०२६’ भइरहँदा, भारतले एआईमा आधारित एक ट्रिलियन डलरको डिजिटल अर्थतन्त्र बनाउने  आकाङ्क्षा राखिरहेको छ । भारत एआईको दौडमा एक सशक्त धावक हो। आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) अब एक राजनीतिक र आर्थिक मामिलाको एक अपरिहार्य विषय बनेको छ। रणनीतिक स्वायत्तता, डाटा सार्वभौमसत्ता, विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धा र लगानी आकर्षणका लागि एआईको दौडमा लाग्नु आवश्यक  छ। सन्देश स्पष्ट छ: भारतले यो दौडबाट बाहिर रहने जोखिम मोल्न सक्दैन।

कागजी रूपमा हेर्दा यो गति निकै प्रभावशाली देखिन्छ। आधिकारिक तथ्याङ्कहरूले भारतलाई एआई प्रतिस्पर्धामा विश्वकै उत्कृष्ट तीनमध्ये एक भएको दाबी गर्छन्। डेलोइटको हालैको एक रिपोर्टले पनि भारतको एआई बजार सन् २०२७ सम्ममा २०-२२ अर्ब अमेरिकी …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

सुर्खेतको सिम्ता गाउँपालिकाका अध्यक्ष ऐनबहादुर चन्दले पद सम्हाले लगत्तै पुराना योजनाको समीक्षा र नयाँ योजना निर्माणका लागि पालिकाले बनाएका डीपीआर (विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन) हेर्न खोजे।

२०७९ मा उनी निर्वाचित हुनुअघि नै सिम्ताले रु.४५ लाख ६७ हजार खर्च गरेर नौवटा योजनाको डीपीआर बनाएको थियो। “तर, गाउँपालिका कार्यालयमा प्रतिवेदन नै भेटिएनन्” चन्द भन्छन्, “त्यही कामको पैसा माग्नेहरू चाहिं अझै पनि आइरहेका छन्। कसरी भुक्तानी दिनु !” चन्दका अनुसार उनको कार्यकालमा अहिलेसम्म दुईवटा मात्रै डीपीआर बनेका छन्।

झापाको झापा गाउँपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा पाँच वटा योजनाको डीपीआर बनाउन रु.४७ लाख ५८ हजार खर्च गर्‍यो। पछिल्ला तीन आर्थिक वर्षमा मात्रै यो गाउँपालिकाले रु.९९ …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

बि.सं. १९६० असार १७ गते बैतडीमा जन्मनु भएका दशरथ चन्द, नेपालगन्जका त्यति बेलाका वडाहाकिम शेरबहादुर चन्दका माहिला छोरा हुनुहुन्थ्यो। बाल्यकाल जन्मस्थान बस्कोट र बुबाको जागिरे ठाउँ नेपालगन्जमा बिताए पनि वडाहाकिमका छोरा भएको हुँदा शिक्षा दिक्षाको लागी बनारस र अल्मोडा पुग्नुभएको थियो। उता स्वतन्त्रता सङ्ग्रामको सुरुवात भइसकेको हुँदा राजनीतिमा लाग्न थाल्नु भयो। जङ्गबहादुरको शासन विरुद्ध आन्दोलन गर्ने जयचन्द तथा हरिचन्द वहाँकै पुर्खा हुनुहुन्थ्यो।

बनारसमा इन्ट्रान्स दिएर आइ.ए. पढ्दै गर्दा अचानक वहाँको भेट रामराजा सँग भयो। रामराजा जङ्गबहादुरकी छोरी वाग कि कान्छी मैयाँको छोरा थिए। मोहन विक्रम शाह नामले चिनिएका रामराजा चम्पारणका निसन्तान राजाको निधन पछि धर्म छोराको रूपमा चम्पारणको राजा भए …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

इतिहाससँग यस्ता प्रमाण पनि हुन्छन्, जसले हजारौँ वर्षको अन्योललाई एकै झट्कामा चिर्न सक्छ। सन् १९९६ फेब्रुअरी ४मा लुम्बिनीमा यस्तै भयो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवाले मायादेवी मन्दिरको गर्भमा भेटिएको एक ‘बलौटे ढुङ्गा’ लाई संसारसामु सार्वजनिक गर्नु भएसँगै बुद्धको जन्मस्थलका बारेमा विश्वभर चलिरहेका सबै प्राज्ञिक बहसहरूमा सदाका लागि ‘पूर्णविराम’ लाग्यो।

त्यही ढुङ्गा शाक्यमुनि बुद्धको जन्मको निर्विवाद ऐतिहासिक साक्ष्यको रूपमा पुजित छ। सन् १९९२ देखि १९९५ सम्म लुम्बिनी विकास कोष, नेपालको पुरातत्त्व विभाग र जापान बुद्धिस्ट फेडरेसनले संयुक्त रूपमा मन्दिरको जगसम्म पुगेर उत्खनन गर्दा मन्दिरको भग्नावशेषभित्र, १५ तहका इँटाहरूको सुरक्षात्मक घेरा (चेम्बर)भित्र त्यो प्राचीन ढुङ्गा विशेष रूपले सजाइएको अवस्थामा फेला परेको थियो।…

0 comment
0 FacebookTwitterEmail

मन्थली नगरपालिका–८ का दिलबहादुर रम्तेल पिंढीमा बसेर ताप्के मस्काउँदैछन्। दैलो छेउमा लौरो ठडिएको छ। दिलबहादुरको अवस्था हेर्दा त्यो लौरो उनको हिंड्ने सहारा हो भन्ने अनुमान लगाउन गाह्रो छैन। उनका तीन जना छोरा र चार जना छोरी छन्। काठमाडौंमा व्यवसाय गर्ने छोराहरू दशैं–तिहारमा मात्रै आउँछन्। घरमा अक्सर दिलबहादुर एक्लै हुन्छन्।

दिलबहादुरकी श्रीमती उहिल्यै बितिन्। दुई वर्षअघि उनी छोरा–बुहारीसँग बस्न काठमाडौं गए। तर ६ महीनाभन्दा धेरै टिकेनन्। “उनीहरूले जति माया गरे पनि काठमाडौं बस्दा उकुसमुकुस भयो”, उनले भने। दिलबहादुरको आडैको घरमा ताला लागेको छ। माथ्लो घरमा पनि कोही छैनन्। भूकम्पपछि बनेका यो गाउँका धेरै घर दुरुस्त छन्, तर मान्छे छैनन्।

६३ वर्षका …

0 comment
0 FacebookTwitterEmail
Newer Posts
Independent News Service (INS)

सम्पर्क
आदर्श मार्ग, थापाथली, काठमाडौ
इमेल : freedomnews2022@gmail.com

सोसल मिडिया

© 2021 Freedom News Service Pvt Ltd. All rights reserved